دلیل علاقمندی دولت به مرکز آمار چیست؟
به گزارش اقتصادنیوز، دعوای میان مرکز آمار و بانک مرکزی در انتشار گزارش‌های آماری موضوع تازه‌ای نیست. مرکز آمار خود را تنها مرجع رسمی انتشار آمار می‌داند و بانک مرکزی هم با توجه به سابقه طولانی‌اش، خود را مرجع رسمی انتشار آمار شاخص‌های کلی مانند تورم، بیکاری و نرخ رشد اقتصادی می‌داند و معتقد است مرکز آمار عمدتا انتشار آمارهای استانی و آمارهای جزئی را بر عهده دارد.
چندی پیش لایحه‌ای به ابتکار رییس سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی به مجلس رفت که بر اساس آن مرکز آمار تنها مرجع رسمی اعلام آمارهای رسمی اعلام شد و رئیس‌جمهور هم مرکز آمار را تنها مرجع رسمی اعلام آمار عنوان کرد. امری که نشان می‌دهد برخلاف کشورهای دیگر که در آن بانک مرکزی نرخ‌های کلان اقتصادی را منتشر می‌کند، در ایران این وظیفه بر عهده مرکز آمار گذاشته شده و این نهاد نوعی انحصار آماری دارد. بر این اساس به نظر می‌رسد دولت در انتشار آمار گوشه چشمی به مرکز آمار دارد؛ اما دلیل آن چیست؟
شاید مهم‌ترین دلیل علاقه دولت به مرکز آمار، گزارش‌هایی است که این مرکز آماری منتشر می‌کند. اگرچه هم مرکز آمار و هم بانک مرکزی یک نوع آمار را منتشر می‌کنند، اما اعداد و ارقامی که از دل مرکز آمار منتشر می‌شود، با طبع دولت سازگارتر است.
در این مورد می‌توان به انتشار نرخ رشد اقتصادی فصل بهار اشاره کرد. اگرچه به رویه فصول گذشته نهایتا تا مرداد ماه سال جاری باید نرخ رشد اقتصادی بهار منتشر می‌شد، اما نه مرکز آمار و نه بانک مرکزی هیچ‌کدام هنوز نرخ رسمی رشد اقتصادی را منتشر نکرده‌اند. کارشناسان اقتصادی گمانه‌زنی کردند که دلیل عدم انتشار آمار رشد اقتصادی، منفی شدن آن است. اظهارات قایم مقام بانک مرکزی هم این گمانه را تقویت کرد. چون در حالی که هیچ‌کدام از مراکز آماری نرخ رشد اقتصادی را اعلام نمی‌کرد، قائم‌مقام بانک مرکزی در گفت‌وگویی اعلام کرد نرخ رشد اقتصادی بهار منفی شده است. اما به نظر می‌رسید آمار بانک مرکزی چندان به مذاق دولت خوش نیامد و سخنگوی دولت اعلام کرد نرخ رشد اقتصادی مثبت است و حتی از رشد 2 تا 3 درصدی برای این فصل سخن گفت. رئیس مرکز آمار هم در تایید آنچه سخنگوی دولت عنوان کرده بود در مراسم روز ملی آمار اگرچه عدد دقیقی در مورد نرخ رشد اقتصادی منتشر نکرد، اما سخنان سخنگوی دولت در مورد مثبت بودن نرخ بهار را تایید کرد و گفت: به‌طور کلی طبق محاسبات ما نرخ رشد بهار مثبت است.
عادل آذر حتی در این مراسم به دلیل عدم انتشار آمار نرخ رشد اقتصادی هم پاسخ داد و گفت: دولت در مورد محاسبه و انتشار آمار رشد به ما دستور داده است که آمار رشد را شش‌ماهه محاسبه کنیم که تصویر بهتری از اقتصاد بدهد. حتی در آخرین گزارشی که سخنگوی دولت از نرخ رشد اقتصادی عنوان کرد به آمار مرکز آمار استناد کرد و نرخ رشد اقتصادی را هم مرکز آمار و هم محمدباقر نوبخت یک درصد اعلام کردند.
اما نزدیکی دولت و مرکز آمار تنها به نرخ رشد اقتصادی باز نمی‌گردد. آمار مرکز آمار در محاسبه نرخ تورم هم بیش از آمار بانک مرکزی مطابق سیاست‌های دولت است. دولت همواره سعی در کاهش نرخ تورم داشته و آماری که مرکز آمار از نرخ تورم اعلام کرده همواره پایین‌تر از بانک مرکزی بوده است.
موارد این چنینی این نگاه را ایجاد می‌کند که دولت بیش از آنکه به آمارهای بانک مرکزی علاقمند باشد به آمارهای مرکز آمار استناد می‌کند. البته نمی‌توان در این مورد حکم کلی داد. چون دولت‌ها اغلب بنابر اهداف سیاسی خود، نگاه سیاسی به آمار داشته و دارند و همواره آمار خود را از آن مرجعی برمی‌گزینند که تایید‌کننده عملکردشان باشد. به همین منظور نهادهای آماری در نبود استقلال از دولت، اگرچه آمارسازی نمی‌کنند، اما در انتشار و عدم انتشار آمار تا حد زیادی وابسته به دولت‌ها بوده‌اند.
