چرا دولت در مخمصه یارانه گیر کرده است؟/علت حذف نشدن یارانه برخی اقشار چیست؟

مرداد ماه امسال وزیر امور اقتصادی و دارایی در مراسم بزرگداشت روز خبرنگار گفت: روز واریز یارانه نقدی برای دولت «مصیب عظما» است، زیرا با این شرایط درآمدی باید پرداخت‌های نقدی یارانه‌ها را انجام دهیم و این از مشکلات جدی ما در این دولت بوده و هست.

علی طیب‌نیا با اشاره به پرداخت سه هزار و ۴۰۰ میلیارد تومان بابت یارانه نقدی ماهانه، افزود: باید شرایط رکودی به سمت رشد اقتصادی مثبت سوق یابد و با این شرایط و همچنین مقابله با آثار شوم تحریم‌ها بود که امکان توفیق در مذاکرات برایمان فراهم می‌شد.

با وجود این، چند روز پیش اسحاق جانگیری، معاون اول رئیس‌جمهور، در حاشیه نشست مدیران ارشد وزارت نیرو در رابطه با هدفمندی یارانه‌ها عنوان کرد: هدفمندی یارانه‌ها در سال ‌آینده نیز ادامه خواهد داشت.

جهانگیری خاطرنشان کرد: ما دنبال راهکارهایی هستیم که علیرغم کاهش شدید قیمت نفت، فعالیت اقتصادی کشور از رونق برخوردار باشد. بنابراین دولت علیرغم این کاهش شدید مکرر گفته است ان‌شاءالله سال 95، سال جدی رونق اقتصاد ایران خواهد بود.

اما ارزیابی مجلسی‌ها درباره علت مقاومت دولت برای ادامه روند پرداخت یارانه در سال آینده چیست؟

در همین مورد روح‌الله بیگی، نائب رئیس کمیسیون اقتصادی مجلس به اقتصادنیوز می‌گوید: هر دولتی تبعات اقتصادی و اجتماعی را مدنظر قرار می‌دهد، به هر حال پیش‌بینی‌ها و هدفمندی‌های لازم در بحث هدفمندی یارانه‌ها به خوبی صورت نگرفته‌است، به همین دلیل فشار سنگینی بر روی دولت در خصوص پرداخت یارانه‌ها وجود دارد، مخصوصا اینکه قیمت جهانی نفت کاهش پیدا‌ کرده‌ و رکود جهانی هم به آن اضافه شده‌، بنابراین درآمد دولت برای پوشش هدفمندی کاهش پیدا کرده‌است.

او ادامه می‌دهد: از طرفی هدفمندی یارانه‌ها نتوانست 42 هزار میلیارد تومان منابع لازم را جذب کند. این به آن معناست که توان پرداخت افزایش قیمت حامل‌های انرژی برای اقتصاد رکود زده فراهم نیست. بنابراین طبیعی است که دولت برای کاهش افرادی که از توانمندی لازم برخوردار هستند از لیست یارانه‌بگیران اقدام کند اما اینکه به کلی هدفمندی یارانه‌ها حذف شود مقدور نیست و شرایط اجتماعی و اقتصادی کشور این اجازه را برای قطع کامل یارانه‌ها نخواهدداد.

بیگی خاطر نشان می‌کند: اما امکان اینکه یارانه‌ها به سمت حذف افراد ثروتمند و کاهش پرداخت یارانه‌ها برود وجود دارد. با این حال مساله این است که در شرایط اقتصادی، دولت مسائل اجتماعی را هم در نظر می‌گیرد اما در کل تحلیل ما این است که تعداد یارانه‌ها به تدریج از افراد یارانه بگیر کمتر شود.

نائب رئیس کمیسیون اقتصادی تصریح می‌کند: طبق مصوبه مجلس حدود شش میلیون نفر باید حذف می‌شدند اما دولت توانست حدود سه ملیون نفر را حذف کند و قطعا بخشی از مشکلات دولت می‌تواند با حذف یارانه افراد ثروتمند حل شود.

بیگی عنوان می‌کند: این احتمال هم وجود دارد که دولت به خاطر بحث انتخاباتی که پیش رو است تلاش می‌کند به یکباره فشار به جامعه وارد نشود و منتظر است با اجرای برجام و کاهش تحریم ها و ایجاد رونق به تدریج توانایی لازم را برای حذف افراد ثروتمند داشته‌باشد.

همچنین جعفر قادری، عضو کمیسیون برنامه و بودجه مجلس در این باره به اقتصادنیوز می‌گوید: حرف‌های ضد و نقیضی در ارتباط با این بحث یارانه‌ها به گوش می‌خورد. برخی از اطلاعات حاکی از آن است که دولت قصد دارد در آینده یارانه را به طور کامل قطع کند و برخی اطلاعات مبنی بر آن است که دولت به همین روال فعلی یارانه‌ها را پرداخت می‌کند.

قادری ادامه می‌دهد: به عقیده بنده نه قطع کامل یارانه‌ها کار درستی خواهدبود نه ادامه کار با همین روال. بنده معتقدم با مصوبه‌ای که در مجلس برای یارانه ثروتمندان و پرداخت یارانه به اقشار کم‌درآمد تصویب شد، این مصوبه بتواند راه منطقی‌تری را به ما نشان دهد تا مشکلات دولت را حل کند و از طرفی با عدالت و کارایی قابل توجیه است. ما معتقدیم دولت در این زمینه با افراط و تفریط در ادامه پرداخت تامین منابع یارانه با مشکل مواجه خواهدشد.

عضو کمیسیون برنامه و بودجه در پایان سخنانش بیان می‌کند: از طرف دیگر حذف کامل یارانه‌ها می‌تواند واکنش‌های اجتماعی را به دنبال داشته‌باشد و مشکلاتی را به وجود آورد و از طرفی برای اقشار کم‌درآمد جامعه سخت و گران تمام می‌شود و ممکن است دولت نتواند از عهده این انتظارات برآید. ما تعداد را برای حذف افراد در یارانه مشخص نکرده بودیم اما گفته بودیم چند هزار میلیارد تومان از یارانه افراد قطع شود. دولت می‌توانست یارانه چندین میلیون نفر از گروه‌های پردرآمد را قطع کند اما متاسفانه این کار را انجام نداد.