تجارتی که نه قاچاق است نه رسمی/وقتی کاراته‌کاران مامور گمرک می‌شدند
امتیاز واردات ملوانی یا همان ته‌لنجی، مصداق همان کیسه‌ای است که دولتمردان در مقاطع مختلف سر آن را برای مرزنشینان گشوده یا مسدود کرده‌اند. اما از نامه رئیس گمرک خطاب به رئیس ستاد مبارزه با قاچاق کالا و ارز می‌توان چنین برداشت کرد که گمرکات از وضعیتی که به واسطه ورود این نوع کالاها در مناطق مرزی به وقوع پیوسته است، به تنگ آمده‌اند.
به گزارش اقتصادنیوز، محمود بهشتیان، مشاور رئیس گمرک ایران در گفت‌وگوی اخیر خود با تجارت فردا(شماره 176) می‌گوید: امکان ته‌لنجی، در سالیان گذشته در مناطق مرزی فراهم بوده است اما روند واردات این کالاها در دوران ریاست جمهوری محمود احمدی‌نژاد تشدید شده است. لابد به واسطه گشایش این کانال، ملوانان و مرزنشینان نیز بیش از پیش خود را به دریا و کالاهایی که از ته‌لنج‌ها سر برآورده است، وابسته کرده‌اند و اکنون با اعمال محدودیت‌های گمرکی، مستاصل مانده‌اند.
راهکاری که بهشتیان ارائه می‌کند این است که ورود این کالاها نیز قانونی شود. او می‌گوید: «مهم‌ترین مفسده و آسیبی که می‌توان برای این نوع واردات برشمرد این است که ممکن است کالاهای واردشده برای سلامت و صنعت کشور مضر باشد.»
خلاصه‌ای از این گفت‌وگو را در اقتصادنیوز می‌خوانید:
* وقتی قرار است، کالایی به صورت تجاری وارد کشور شود، مشمول مقرراتی است و این تجارت باید در چارچوب ضوابط مشخصی صورت گیرد. اصول تعیین‌شده تجارت در ایران نیز برخورداری از کارت بازرگانی را برای بازرگانان الزامی برشمرده و طبق این اصول، تجار، باید کالای تجاری را که قصد واردات آن را دارند، ثبت سفارش کرده و استانداردهای تعیین‌شده را مورد توجه قرار دهند.
*اما در تمام دنیا و طبق مقررات سازمان جهانی تجارت، تجارت مرزی تحت عنوان BORDER TRADE به رسمیت شناخته شده است و این موضوع مورد پذیرش قرار گرفته است که به مرزنشینان امتیازات محدود تجاری اعطا شود. با در نظر گرفتن این ملاحظه که ممکن است اهالی دو طرف مرزها از قرابت و قومیت واحدی برخوردار باشند دولت‌ها نیز با در نظر گرفتن این ملاحظه و برخی مصالح دیگر از جمله محرومیت در مناطق مرزی، امتیازات و تسهیلاتی را برای تجارت مرزنشینان تعیین می‌کنند.
*در مورد بازارچه‌های مرزی نیز باید بگویم که در کشور حدود 30 بازارچه وجود دارد که کالاهای ملوانی یا ته‌لنجی در آنها قابل عرضه است.
* اکنون رویه‌ای تحت عنوان واردات ته‌لنجی مرسوم شده است که البته مربوط به امروز و دیروز نیست و چندسالی است که ملوانان تحت این عنوان کالاهایی را وارد کشور می‌کنند. لنج‌ها یا باید کالا حمل کنند یا مسافر. کالای ته‌لنجی، باید در حد دو کیلو چایی باشد که ملوان برای مصرف خانواده‌اش وارد کشور می‌کند. منتها اکنون به دلیل تشدید بیکاری و مشکلات معیشتی و البته به دلیل مساعدت‌هایی که در دولت گذشته صورت گرفته است، واردات ته‌لنجی به یک رویه تجارتی تبدیل شده که نه می‌توان آن را واردات رسمی نامید و نه می‌توان کالاهای وارداتی به این شیوه را قاچاق تلقی کرد. چرا که قاچاق به صورت مخفی وارد کشور می‌شود؛ اما کالاهای ته‌لنجی ممکن است از گمرکات نیز عبور کند. منتها قانونی وجود ندارد که اجازه دهد، خدمه لنج‌ها علاوه بر میزانی که در مقررات تعیین شده، کالا وارد کشور کنند. طبق قانون ساماندهی مبادلات مرزی ارزش کل مبادلات مرزی معادل سه درصد از کل واردات کشور در سال قبل تعیین شده است.
* مسوولان گمرک بر این عقیده هستند که برای این نوع واردات هیچ مبدأ قانونی وجود ندارد. اگر سازمان‌های کنترلی و نهادهای نظارتی، گمرک را از این نظر مورد مواخذه قرار دهند، گمرک پاسخ قانع‌کننده‌ای در اختیار نخواهد داشت. گمرک البته از زمان‌های گذشته با این چالش مواجه بوده و با آن مبارزه کرده است.
*برای مثال خاطرم هست که در گمرکاتی که با این پدیده مواجه بودند، افرادی را به کار می‌گماشتند که به فنون کاراته آشنایی داشته باشند تا در صورت بروز درگیری، ماموران گمرک بتوانند از خود دفاع کنند. مسائلی نظیر گروگانگیری نیز بر سر این مسائل در مناطق مرزی رخ داده است. به هر حال ایران کشور بزرگی است و به دلیل گستردگی مرزهای ایران، این مسائل وجود دارد. ضمن آنکه در کشورهای اطراف، اقوام مختلفی ساکن هستند و در هر بخش از نقاط مرزی مشکلاتی با کشورهای همجوار آن بروز کرده است.
