برای تجارت با روسیه مشکل حمل و نقل داریم/سهم اندک دانش‌بنیان در حوزه کشاورزی
قدیر قیافه در گفت‌وگو با اقتصادنیوز با اشاره به تنش‌های به وجود آمده در روابط سیاسی روسیه و ترکیه اظهار کرد: فرصتی تازه برای ایران رقم خورده که می‌توان با افزایش حجم مبادلات تجاری جای خالی صادرات ترک را در بازار روسیه پر کرد. وزیر کشاورزی روسیه به تازگی در حوزه تامین مواد غذایی خواستار محصولات کشاورزی ایران شده گرچه دومین کشور تامین کننده خود را مراکش می‌داند اما ظرفیت‌های موجود سبب شده دولت روسیه پتانسیل‌های صادراتی ایران را هم در نظر داشته باشد. البته پیش از تیره و تار شدن روابط سیاسی روسیه و ترکیه، بخش اعظمی از نیاز روسیه را در زمینه محصولات کشاورزی ترک‌ها تامین می‌کردند. در این سا‌ل‌ها محصولاتی مانند خشکبار، سیب، پرتقال، کلم و گوجه فرنگی از ترکیه روانه بازار روسیه می‌شده که غیر از موادغذایی و میوه‌جات بخشی از این صادرات پوشاک نیز بوده است.
او افزود: اما مهم این است که ایران تا چه اندازه می‌تواند در این زمینه جایگزین ترکیه شود. گرچه گسترش همکاری ایران و روسیه اتفاق مبارکی است اما اینکه در چه زمینه‌هایی این همکاری می‌تواند محقق شود، مشخص نیست. در حالی که این روزها روس‌ها بسیار به دنبال آن هستند ایران تامین‌کننده کالاهای موردنیازشان باشد، تجارت ایران و روسیه با مشکلاتی روبه‌رو است. در وهله اول باید توانایی تامین تمامی نیاز آنها یا حداقل بخشی از آن را داشته باشیم. با توجه به زیرساخت‌هایی که در تولید محصولات کشاورزی برخوردار هستیم، بعید می‌دانم تمام نیازهای آنها را بتوانیم تامین کنیم گرچه امکان این وجود دارد که بتوانیم بخشی از این نیاز را فقط برآروده کنیم. پس از آن کیفیت کالاها و ارتقای کیفیت بسته‌بندی محصولات‌مان حائز اهمیت است. در ایران ظرفیت لازم برای صادرات به روسیه وجود دارد اما خلاهایی همچنان راه را به روی صادرکنندگان بسته است. در حالی که با وجود این ظرفیت صادراتی درون کشور اگر بتوانیم محصولی را به میزان بالا به روسیه صادر کنیم، بازار داخلی‌مان آسیب نمی‌بیند.
نایب رئیس اتاق بازرگانی مشترک ایران و روسیه با بیان اینکه یکی از مزیت‌های ایران برای تجارت با روسیه بهره‌مندی از استان‌های شمالی ایران به دلیل موقعیت مناسب کشاورزی‌شان و نزدیکی با روسیه برای صادرات محصولات کشاورزی است، گفت: فراموش نکنیم به رغم اینکه هیچ شکی در توسعه صادرات محصولات کشاورزی با روسیه نیست، اینکه بتوانیم تمام ظرفیت‌های صادرات ترکیه را در روسیه با محصولات‌مان پوشش دهیم، بعید به نظر می‌رسد. چرا که برخی از نیاز روسیه را در همین مقطع کلمبیا و مراکش تامین می‌کند. در نتیجه اینکه بتوانیم تمام ظرفیت خارج شده از ترکیه را ما برای روسیه تامین کنیم، کمی سخت است. البته این امر در کوتاه‌مدت دور از انتظار است و در بلندمدت امکانپذیر است.
او حفظ تبادلات ایران را در بازار روسیه در بلندمدت دارای اهمیت دانست و گفت: ممکن است با بروز هر مشکلی در صادرات با مشکل روبه‌رو شویم و در این مدت برخی از اتفاقاتی که در بازار داخل رخ می‌دهد مانند دخالت ستاد تنظیم بازار مانع صادرات‌مان شود. در حالی که باید اجازه داد اگر نیازی به کالایی داریم آن را وارد کنیم و در عوض به هر قیمتی که شده بازار صادراتی‌مان را از دست ندهیم.
قیافه افزود: در اغلب کشورهای خارجی بازار رقابتی وجود دارد و صادرکننده و واردکننده به هر سختی که شده قیمت تمام شده تولید خود را پایین می‌آورند تا بتواند همیشه در بازار حضور داشته باشند. نباید اینطور تصور شود که حال که روابط تجاری روسیه و ترکیه بهم ریخته شده می‌توان بازار صادراتی روسیه را از آن خود کنیم بلکه باید با توجه به توانایی‌هایی که برای حضور در بازار روسیه داریم، این را یک فرصتی تلقی کنیم تا صادرات‌مان را به روسیه سهولت بخشیم. اما در این زمینه یکسری تنگناهایی وجود دارد که در قیمت تمام شده تولید ما تاثیرگذار است. اولین تنگنا تامین مالی صادرات و تامین مالی تولید است. تولیدکنندگانی که محصولات‌شان صادراتی است در حال حاضر باید با 30 درصد بهره بانکی تسهیلات بانکی دریافت کنند و این به معنای آن است که سودآوری تولیدکننده پایین آمده و دیگر انگیزه‌ای برای رقابت در میان تولیدکنندگان نمانده است و همین امر باعث شده از کشورهای رقیب در بازارهای صادراتی عقب بمانیم.
نایب رئیس اتاق بازرگانی مشترک ایران و روسیه تصریح کردک پس از تامین مالی، زیرساخت‌های حمل و نقلی ما حائز اهمیت است. زیرساخت‌هایمان در زمینه صادرات میوه و مواد غذایی چقدر کافی است و به لحاظ حمل و نقل چه میزان توسعه پیدا کرده‌ایم یا اینکه چقدر می‌توان تجارت با روسیه را از طریق حمل و نقل ریلی، هوایی، دریایی و کشتی‌های دارای کانتینرها و یخچال دار انجام داد. یکی از تنگناهای تولیدکنندگان وصادرکنندگان ما این است که کالای تولید شده در کارخانه فقط قابل رقابت است و از زمانی که حمل آن آغاز می‌شود، دیگر اقتصادی نیست و هر چقدر جنس به بندر نزدیک می‌شود، مزیت اقتصادی خود را از دست می‌دهد. از سویی روش‌های تولید محصولات کشاورزی ما اغلب سنتی است و در زمینه تامین آب و کود مشکل داریم. یا در برخی از قوانین بخش كشاورزی مانند میزان نیترات آب در محصولات مانع تولید است و ممکن است این موضوع صادرات ما را تهدید کند.
او افزود: فقط در کوتاه‌مدت خروج ترکیه به نفع ایران است و باید هر چقدر می‌توانیم از بازار روسیه سهم بگیریم و سهم‌مان را با پشتوانه تولید حفظ کنیم. اگر بتوانیم حجم مبادلات تجاری‌مان را با روسیه افزایش دهیم، می‌توانیم ظرفیت‌های اقتصادی‌مان که اطلاعی هم از آنها نداريم در این مدت بیشتر شناخت پیدا کنیم.
قیافه با بیان اینکه در حوزه کشاورزی سهم دانش‌بنیان طی سال‌های اخیر کاهش پیدا کرده است، گفت: تا زمانی که از خودمان شناخت نداریم دیگران هم از پتانسیل‌های ما آگاهی ندارند. از طرفی هم کالاهای غیرصنعتی مان کمتر در زمینه دانش‌بنیان متمرکز بوده اند و مخصوصا در حوزه کشاورزی سهم دانش‌بنیان طی سال‌های اخیر کاهش پیدا کرده است به طوری که اگر الان بخواهیم از میزان تولید انواع محصولات کشاوری باخبر شویم آمار شفافی موجود نیست و وزارت کشاورزی هم آمار دقیقی در این خصوص ندارد و تا زمانی که این آمار موجود نیست نمی‌توان برنامه‌ریزی بلندمدت برای صادرات محصولات کشاورزی انجام داد.
