راز رهایی از عقب‌افتادگی
تمام نظریه‌پردازان و نحله‌های اقتصادی دنیا اتفاق نظر دارند در جایی که عقب‌افتادگی وجود دارد، برای پویایی رابطه دولت و ملت اول باید دولت را شکل داد و اصلاح کرد. چون زمان نیست. از این رو یک صاحب نظر بزرگی مثل داگلاس نورث که جایزه نوبل می‌گیردهرچند نئوکلاسیک است و با دولت رابطه خوبی ندارد اما در سخنرانی‌اش پس از دریافت جایزه نوبل می‌گوید که مسئولت نهایی توسعه‌یافتنگی و توسعه‌نیافتگی با دولت است. اما چون ایشان اقتصاددان بزرگی است نمی‌گوید دولت بیاید کارخانه بزند و در اقتصاد دخالت کند بلکه می‌گوید شما که مسئولیت نهایی توسعه‌یافتگی را با دولت می‌دانید بدانید که دولت باید بسترها را فراهم کند و قواعد کار را معین کند.در واقع دولت باید نهادها و جایگاه هر چیزی را در جای خودش بنشاند. به عبارتی دولت، دولت قواعد است، دولت بسترهاست اما نمی‌گوید که دولت مثلا کارخانه ذوب‌آهن یا ایران‌خودرو بزند.می‌گوید اگر دولتی این چنینی کیفیتی پیدا کرد و توانست بسترهای حقوقی و سازمان را پی‌ریزی کرد آن دولت رشد و توسعه را شروع کرده است.
نورث در پایان آن سخنرانی دریافت جایزه نوبل می‌گوید که آیا کشوری وجود دارد که این قواعد پیش‌برنده را داشته باشد و آنها عقب مانده باشند؟ بعد خودش پاسخ می‌دهد من کشوری را با این ویژگی سراغ ندارم. سپس بار دیگر می‌پرسد آیا کشوری را سراغ دارید که پیش‌برنده باشد و این قواعد را نداشته باشد؟ این بار هم پاسخ می‌دهد که کشوری را با این ویژگی را نمی‌شناسد. این است که از نظر نورث بستر و قواعد مهم است.
رسم بر این است که برای شکل‌گیری این قواعد ما چند کار را به تفکیک داشته باشیم. اول این است که رهبران حاکمیت باید توانایی این را داشته باشد که گفتمان اولیه توسعه را ارائه دهند. حالا ممکن است این رهبران احزاب باشد یا رئیس‌جمهور که به هر ترتیب باید به یک گفتمانی از توسعه برسند. آن وقت اگر به این چنین گفتمانی رسیدند نیازمند یک سازمانی می‌شوند که آن سازمان بیاید این گفتمان توسعه را در قالب برنامه تعریف کند. حالا اسم آن سازمان را می‌توان سازمان برنامه یا مدیریت یا هر اسم دیگری گذاشت.
رسالت مهم آن، این است که می‌گوید رهبران مملکت ما یک گفتمان توسعه پیدا کرده‌اند که می‌خواهند عملیاتی کنند و اگر آن گفتمان را پیاده کنند دولت، دولت بسترساز و پیشرو می‌شود. دولت با بسترسازی خودش می‌تواند مردم و بازار را اوج بدهد و آنها موتور توسعه شوند.
پس موتور توسعه چه بخواهیم و چه نخواهیم، ملت است که همان بازار می‌شود. دولت توسعه هم که نیازمند یک گفتمان توسعه مورد تایید حاکمیت است و بعد هم سازمان اختصاصی مانند برنامه باید این را عملیاتی کند.
