پیام‌های تورم فروردین*

تورم وضعيتي است كه طي آن سطح عمومي قيمتها به طور مداوم و به مرور زمان، افزايش يابد. نكته حائز اهميت در تعريف تورم عنصر زمان و تداوم افزايش سطح عمومي قيمتهاست. بدين معنا كه سطح عمومي قيمتها بايد در يك دوره نسبتا"بلند مدت و طي زمان افزايش داشته باشند. اگر قيمت¬ها در يك دوره خاص افزايش يابند و سپس اين روند صعودي قطع شود، به اين فرايند تورم اطلاق نمي¬شود. به طور خلاصه تورم در معناي اقتصادي آن عبارت است از افزايش عمومي، نامتناسب و خودافزاي قيمتها كه غالبا" حالتي مداوم و برگشت ناپذير دارد. البته برخي از صاحبنظران اعتقاد دارند كه تورم فقط افزايش سطح عمومي قيمت ها نيست بلكه اين افزايش قيمت ها معلول وضعيت تورمي است و نبايد آن را معادل و عامل بروز وضعيت تورمي محسوب كرد. بلكه محور اصلي عارضه تورم به افت ارزش واحد مبادله بر مي گردد كه در نتيجه سياست هاي پولي نادرست ايجاد مي شود و نماد بيروني آن هم افزايش حجم پول، خلق نادرست اعتبار و افت قدرت خريد پول ملي است و بر همين اساس است كه در تمام جهان وظيفه اصلي بانك هاي مركزي را حفظ ارزش پول ملي تعريف مي كنند.

نرخ های تورم بالا موجب توزیع ناعادلانه درآمدها، تغییر نامناسب قیمت های نسبی و به تبع توزیع غیر بهینه منابع، افزایش نااطمینانی و بی ثباتی در اقتصاد، کوتاه تر شدن افق تصمیم گیری فعالان اقتصادی، کاهش سرمایه گذاری بلند مدت، افزایش هزینه های مبادله و بر این اساس ضروری است فعالان اقتصادی اطلاع دقیق از وضعیت تغییرات قیمتی و تورم داشته باشند.

تعریف شاخص قیمت
نرخ تورم از تغییرات شاخص قیمتی محاسبه می گردد. شاخص قيمت اندازه اي از تغييرات درصدي يا نسبتي در يك مجموعه از قيمتها در يك دوره زماني است. شاخص بهاي كالاها و خدمات مصرفي از انواع شاخص هاي قيمت است كه نشان دهنده تغييرات قيمت كالاها و خدماتي منتخب است كه توسط نوارها در يك دوره زماني مورد مصرف(سال پایه) قرار مي گيرد قيمت هاي مورد استفاده در اين شاخص، قيمتهاي خرده فروشي كالاها و خدمات است.

شاخص بهاي كالاها و خدمات مصرفي يكي از شاخص هاي اقتصادي مهم و كليدي كشور است كه مورد استفاده مسئولان، دستگاه هاي برنامه ريز و سياستگذار و مجامع علمي كشور است.همچنين در قراردادهاي دوجانبه و دعاوي حقوقي، مطابق قوانين اخير، تعديل مهريه، دعاوي مربوط به چك و ديون معوقه، تعديل حقوق و دستمزدها با استفاده از اين شاخص انجام مي گيرد. این شاخص در کشور ایران توسط مرکز امار ایران(در سطح شهر و روستا و به طور جداگانه) و بانک مرکزی(مناطق شهری) محاسبه می گردد.

در محاسبه سبد شاخص قیمت کالاها و خدمات مصرفی خانوارهای شهری مرکز آمار ایران، بیشترین ضریب اهمیت مربوط به مسکن و اجاره(30 درصد)، خواراکی ها(25درصد)-در بین خوراکی ها نان(4 /6درصد) وگوشت قرمز و سفید (3 /6درصد) بیشترین سهم را دارند-حمل و نقل(8 /9درصد)، بهداشت و درمان(7/ 6درصد) بوده است.

بررسی وضعیت تورم فروردین ماه 1395
بر اساس آخرین آمار مرکز امار ایران نرخ تورم در يك سال منتهي به فروردین ماه 1395 (بر مبناي سال پايه 1390) معادل8 /10 درصد بوده است. همان طور که در نمودار شماره(1) نشان داده شده است نرخ تورم سالانه منتهي به ماه مورد بررسي از فروردین ماه 1394 تا فروردین ماه 1395 روند نزولی خود را طی کرده است. در فروردین ماه 1395درصد تغيير نسبت به ماه مشابه سال قبل(تورم نقطه به نقطه) معادل 7/7درصد بوده است که به عنوان شاخص پیشنگر نشان دهنده استمرار روند کاهشی نرخ تورم است. نرخ تورم نقطه به نقطه(7/7 درصدی) از بهمن ماه 1388 به بعد سابقه نداشته است.

در سال منتهي به فروردین ماه 1395، کالاها معادل (1/ 10درصد) و خدمات معادل (6 /11درصد) افزايش قيمت داشته اند. همان طور که از نمودار شماره(2) قابل مشاهده مي باشد، آب و برق و سوخت(3 /33درصد)، آموزش(2 /16درصد)، بهداشت و درمان(4 /14درصد)، سبزیجات و حبوبات(1/ 13درصد)،هتل و رستوران(13درصد)، ماهی و صدفداران(9 /13درصد) و نان و غلات (8 /12درصد) بيشترين افزايش قيمت را داشتند. گوشت قرمز و سفید(5 /4درصد)، روغن و چربی(5 /3درصد)، دخانیات(1 /3درصد) و ارتباطات (8/2درصد) کمترین افزایش قیمت را داشتند. همان طور که مشاهده می شود کالاهای اساسی همچنان در بین گروههای کالایی بیشترین افزایش قیمت را داشتند.


همانطور که از نمودار شماره (3) قابل مشاهده است، نرخ تورم ماهانه فروردین ماه1395 (درصد تغيير نسبت به ماه قبل) معادل (0.4 درصد) بوده كه در بخش كالاها (0.4 درصد) و در بخش خدمات(0.5درصد) اعلام شده است. در ماه مشابه سال قبل نرخ تورم ماهانه (1.2درصد) بوده است. همان طور که در نمودار شماره (4) نشان داده شده است میوه و خشکبار(7/ 10درصد)، کالاها و خدمات متفرقه(2 /2درصد)، خدمات نگهداری و تعمیر واحد مسکونی و هتل و رستوران بیشترین افزایش قیمت را داشتند و شیر و پنیر و تخم مرغ(7 /0-درصددرصد)، گوشت قرمز و سفید(8 /0-درصد) و سبزیجات و حبوبات(7 /2-درصد) کمترین افزایش قیمت را داشتند. گوشت قرمز و ماکیان، شیر و پنیر و تخم مرغ و ماهی و صفداران بیشترین افزایش قیمت در این ماه را داشتند.


*بر اساس گزارش مرکز آمار ایران