چگونگی توسعه صنعت سرمایه‌گذاری خطرپذیر در ایران

دفتر مطالعات اقتصادی این مرکز با بیان این مطلب که در ایران توجه جدی به صنعت سرمایه‌گذاری خطرپذیر از اواسط دهه 80 آغاز شده و نهادهای دولتی و خصوصی به مقوله سرمایه‌گذاری در شرکت‌های دانش‌بنیان توجه ویژه ای داشته اند، می‌افزاید: در آیین نامه اجرایی ماده (100) قانون برنامه سوم توسعه (سال 1379) که در سال 1381 به تصویب مجلس رسید، ایجاد صندوق های پژوهش و فناوری که هدف اصلی آنها سرمایه گذاری در شرکت های دانش بنیان هستند مورد تاکید قرار گرفته و سازوکار آن تعیین شد. در برنامه چهارم نیز در بند «ه» ماده (45) چنین رویکردی تداوم داشت. اما در برنامه پنجم، پیشنهاد ایجاد صندوق عمومی و غیردولتی به جای تنفیذ صندوق های قبلی مطرح شد و «قانون حمایت از شرکت ها و موسسات دانش بنیان و تجاری سازی نوآوری ها و اختراعات» به تصویب رسید.
به گزارش این نهاد پژوهشی هم اکنون اغلب صندوق ها و موسسات سرمایه گذاری خطرپذیر یاد شده عضو «انجمن صنفی کارفرمایی صندوق ها و نهادهای سرمایه گذاری خطرپذیر کشور» هستند که در دی ماه 1391 تشکیل و ثبت شد. فعالیت بعضی صندوق ها به یک حوزه مشخص محدود می شود و بعضی دیگر خود را به یک یا چند صنعت مشخص محدود نمی کنند. بعضی از نهادها مشارکت محور عمل می کنند، بعضی دیگر تسهیلات محور و گروه آخر ضمانت محور. اما غالب فعالیت ها به تسهیلات محوری گرایش دارد.

در ادامه این گزارش آمده است: بنا به آرای خبرگان، در ایران چالش های مختلفی برای توسعه و موفقیت صندوق های سرمایه گذاری خطرپذیر وجود دارد؛ که مهمترین اقدامات اصلاحی پیشنهادی در این راستا، از این قرارند:

الف) تقویت بسترهای قانونی
- طراحی ساختار و اساسنامه و تعیین نهاد ناظر بر شرکت های سرمایه گذاری خطرپذیر در قانون
- اعمال تخفیف مالیاتی عملکردی به منظور تشویق ورود سرمایه گذاران
- فراهم آوردن زمینه مشارکت مالی و تضمینی موثرتر صندوق نوآوری و شکوفایی در طرح های دانش بنیان
- -افزایش انعطاف قانون محاسبات عمومی بخش دولتی در زمینه سرمایه گذاری های خطرپذیر
- تامین حقوق اقلیت در سهام شرکت های دانش بنیان
- تسهیل ورود نهادهای دولتی و خصوصی و جذب شرکای با مسوولیت محدود به عرصه سرمایه گذاران خطرپذیر
- اصلاح قانون تجارت و یا تدوین متمم قانونی جهت تسهیل انتقال مالکیت سهام شرکت های نوپا
ب) تقویت صندوق های پژوهش و فناوری موجود
- اصلاح قانون مالیات بر درآمد
- ایجاد امکان دریافت وجوه اداره شده دستگاه های دولتی ، کمک های فنی – اعتباری و منابع قابل واگذاری
- تسهیل در اعطای منابع دانشگاه ها و پارک های علم و فناوری به صندوق ها
- تسهیل صدور ضمانتنامه های صادره از طرف صندوق های پژوهش و فناوری

منبع: مرکز پژوهش‌های مجلس