نشانه‌های مساعد شدن فضای کسب‌وکار دیده در ایران/ بهبود فعالیت‌های اقتصادی تا چه اندازه قابل لمس است؟
بهبود وضعیت کسب و کار در ایران یکی از وعده‌های دولت یازدهم بوده که با توجه به گذشت دو سال و چهار ماه از روی کار آمدن این دولت هنوز هم در فضای کسب و کار کشور مشکلاتی جدی وجود دارد.
مرتضی عمادزاده در این باره به اقتصادنیوز، گفت: اینکه می‌گویند وضع کسب و کار بهتر شده است را از طریق شاخص‌های استانداردی که بانک جهانی دارد، برآورد می‌کنند. بانک جهانی الگویی به عنوان سهولت کسب و کار دارد که این شاخص‌ها با متغیرهایی همراه است.
وی افزود: در میان ۱۵۰ کشور ایران در رتبه ۸۰ قرار دارد اما اینکه گفته می‌شود فضای کسب و کار بهبود یافته است، به علت شاخص‌های بین‌المللی و بدون دخالت ایران است.
عضو هیات علمی سازمان مدیریت صنعتی تصریح کرد: از این جهت بهبود فضای کسب و کار ایران که در این گزارش به رشد ۱۲ پله‌ای آن اشاره شده، پرداخته شده است و این امر یکی از علامت‌ها برای کسانی است که می‌خواهند در ایران سرمایه‌گذاری کنند. این رشد، علامت مثبتی نسبت به سنوات گذشته در بر دارد.
وی افزود: بنابراین وقتی در کشوری، شاخص‌ها بهبود پیدا می‌کند، اثرات آن نیز باید متعاقبا مشاهده شود. در شرایط فعلی، کشورهایی از جمله آلمان، اسپانیا، ایتالیا، فرانسه و... به ایران آمده اند و علاقمند به سرمایه‌گذاری در ایران شده اند. این شاخص‌ها نیز به آن‌ها کمک می‌کند تا به مرجع رسمی بین المللی استناد کنند که فضای کسب وکار ایران بهبود یافته است.
عمادزاده اظهار کرد: البته این اثرات هنگامی خود را نشان می‌دهند که شاخص‌های ایران از نظر سرمایه‌گذار شاخص مناسبی باشد. به طور مثال اگر یکی از شاخص‌ها کاهش بیکاری باشد، ممکن است برای سرمایه گذار موضوع جالبی نباشد و هرچه بیکاری بیشتر باشد نیروی انسانی بیشتری لازم خواهد داشت و به نفع او باشد، اما ممکن است‌گاه کاهش نرخ تورم به نفع او باشد و به سرمایه گذاری در ایران ترغیب شود.
به گفته وی، در مجموع از نگاه سرمایه‌گذار سازمان‌های مرجع و بین‌المللی درایران بهبود یافته است و این آمار می‌تواند در آینده برای ورود سرمایه گذار به ایران علامت مثبتی باشد.
عمادزاده با اشاره به وجود مققرات و قوانینی که‌گاه دست و پاگیر سرمایه گذاری و رشد صنعت و بهبود فضای کسب و کار می‌شود، اظهار کرد: مقررات موازی هنوز کاهش نیافته است. اما به طور مثال برای انعقاد قراردادی ممکن است کشوری برای اعطای مجوز کسب و کار چهار روز، کشوری ۱۷۰ روز و کشوری دیگر ۱۵ روز نیاز به زمان داشته باشد که در این میان ایران در کمتر از ۱۵ روی ازن مجوز‌ها را اعطا می‌کند که خود نشانه‌ای از بهبود فضای کسب و کار است.
وی افزود: اما همچنان قوانین دست و پاگیر و تکراری بسیار زیاد است و بخش خصوصی در کشور از این موضوع بسیار گلایه دارد.
در ادامه نیز علیرضا خزاعی، مشاور کمیسیون صنایع و معادن مجلس به اقتصادنیوز گفت: رتبه بندی، برنامه‌ها و قوانین در کشور همگی خوب هستند اما در اجرا ضعیف عمل می‌کنند.
وی افزود: قانون بهبود فضای کسب و کار تصویب شد اما اجرایی نشد. مجموعه ریل گذاری قوانین و مقررات در جهت بهبود فضای کسب و کار و توجه به تولید داخل و رفع مشکلات صنایع پیش گرفته شد اما هنوز اجرایی نشده است. در حال حاضر مشکلات تولید در کشور زیاد است، زیرا شاید در شرایط تحریم و رکود واردات کمی ضرر کند، اما ضرر آن به اندازه تولید کشور نیست.
به گفته عضو انجمن لوازم صوتی و تصویری، تجار و وارد کنندگان در صورت کاهش تقاضا می‌توانند کالای خود را در انبار‌ها نگهداری کنند، اما تولید کننده به دلیل وجود هزینه‌های جاری، هر روز با هزینه‌های جدید درگیر می‌شود و ادامه این روند در دراز مدت باعث از پا در آمدن خط تولید می‌شود. تولید کنندگان دارای نیروی انسانی، ماشین آلات و غیره هستند و قوانین مختلفی در آن‌ها جاری است؛ از این روهنگامی که خللی دربازار ایجاد شود، نمی‌توانند همانند تجار واردات را متوقف کنند.
وی با بیان اینکه در حال حاضر مشکلی در میان واحدهای تولیدی وجود دارد، افزود: گرچه دولت تسهیلاتی در نظر گرفته است و کمک‌هایی برای خودرو یا لوازم خانگی در نظر گرفته است، اما باید به نشانه این کار دولت که رکود در بخش‌های تولید است، توجه کرد و دید که در حال حاضر واحدهای تولید حال و روز خوشی ندارند.
خزاعی گفت: از طرفی دیگر امیدواریم که یک ماه پایانی سال میلادی نیز بگذرد و اقدامات لازم در جهت تحریم‌ها عملیاتی شود، گو اینکه چندان هم نباید به صورت کامل منتظر این موضوع بود، اما به نظر می‌رسد که انتظار جامعه به سر رسیده است، اما این امیدواری وجود دارد که کشور در ماه‌های دی و بهمن به روند عادی‌تر برسد.
وی با اشاره وجود برخی موانع همچون مقررات دست و پاگیر در جریان بهبود فضای کسب و کار اظهار کرد: تا جایی که اطلاع دارم، وزارت صنعت، معدن و تجارت گروهی در معاونت‌های این وزارتخانه تعیین کرده است که بخشی از آیین نامه‌ها و ضوابطی که پیش‌تر ایجاد شده بود و به نظر می‌رسید کمی دست و پای بخش تولید را گرفته است، لغو کنند.
عضو انجمن لوازم صوتی و تصویری افزود: مساله عمده بازار عرضه و تقاضا است که در حال حاضر در بازار فعلی متناسب نیست. در حال حاضر تقاضا در کشور وجود ندارد، انبار‌ها مملو از کالا است و این امر توقف ذهنی در میان مصرف کنندگان ایجاد می‌کند. اینگونه نیست که بازار نیاز نداشته باشد، چرا که بازار نیاز دارد اما این تصور می‌شود که پس از اجرایی شدن برجام رفع تحریم‌ها قیمت‌ها یکباره کاهش یابد که تصور نادرستی است.
به گفته خزاعی، مهم‌ترین اتفاق برای بهبود فضای کسب و کار، اجرایی نشدن قانون است. امیدوارم این قانون تا پایان سال اجرای شود اما آنچه بیش از هر چه مشهود است، این است که مشکلات زیادی در کشور وجود دارد.
