جذب یا هدایت سرمایه‌های خارجی ؟
زمانی که بحث سرمایه‌گذاری خارجی مطرح می‌شود، موضوع موانع جذب سرمایه‌های خارجی اولین مساله‌ای است که عنوان می‌شود. اما موانع جذب سرمایه‌گذاری خارجی در ایران چیست؟ می‌توان صراحتا گفت مانع اصلی در جذب سرمایه‌گذاری خارجی در ایران وجود تحریم‌هاست. یعنی اگر تحریم‌های وضع شده علیه ایران برداشته شود با وجود موانع و مشکلاتی که عنوان می‌شود، ایران با سیلی از سرمایه‌گذاران مواجه خواهد شد. یعنی حتی اگر دولت و نهادهای متولی هیچ اقدام و تلاشی برای جذب سرمایه‌گذاران انجام ندهند باز هم سرمایه‌گذاران وارد ایران خواهند شد. اما در این میان نگرانی این است که سرمایه‌گذاری‌های انجام شده در حوزه‌های مدنظر ما نباشد. یعنی سرمایه‌گذاری‌ها از حالت مشارکت در بخش‌های صنعتی و توسعه‌زا به سمت خرده‌فروشی، ایجاد فروشگاه‌ها و ارائه خدمات برود که با هدف‌گذاری مقامات ایرانی متفاوت است. پس باید برای جذب این سرمایه‌ها برنامه‌ریزی شود.
نکته قابل توجه دیگر این است که اگرچه مانع خاصی جز تحریم‌ها بر سر راه سرمایه‌گذاری وجود ندارد، اما نمی‌توان از ریسک‌های سرمایه‌گذاری چشم‌پوشی کرد. اولین ریسک مورد بررسی ریسک نرخ ارز است. سوالی که برای همه هیات‌های تجاری مطرح می‌شود این است که دولت چگونه نوسانات نرخ ارز را پوشش خواهد داد. چون ضمانتی وجود ندارد که قیمت ارز چه تعییراتی می‌کند و زمانی که سرمایه‌گذار می‌خواهد منابع خود را از ایران خارج کند، نرخ ارز به چه میزان باشد. ریسک نرخ ارز باعث می‌شود که سرمایه‌گذاران به سمت سرمایه‌گذاری‌هایی بروند که درامد ارزی دارد تاخود را مقابل ریسک ریال قرار ندهند. از طرف دیگر افزایش نرخ تورم هم به این نگرانی دامن می‌زند و سرمایه‌گذاران را به سمت سرمایه‌گذاری‌های خاصی می‌برد.
ریسک دیگر، ریسک قوانین و مقررات است. تغییرات مدوام قوانین یا وجود مقررات اضافه و دست و پاگیر کار سرمایه‌گذاری را کمی دشوار می‌کند.
ریسک دیگر، ریسک تحریم‌های آمریکاست که درکنار تحریم ایران، شرکت‌های مختلف را از ورود و سرمایه‌گذاری در ایران منع می‌کند و مجازات‌هایی را برای شرکت‌هایی که با ایران مراودات تجاری دارد وضع می‌کند. همین سبب می‌شود که با برندهای معتبر در ورود به بازار ایران مردد باشند.
اما باز هم باید در نظر داشت که اگر تحریم‌ها برداشته شود با موانع زیادی مواجه نخواهیم بود. پس شاید نباید در این شرایط موانع سرمایه‌گذاری خارجی را بررسی کرد، چون اگر تحریم‌ها برداشته شود موانع هم از میان می‌رود. بلکه باید این سوال را پرسید که چه کنیم تا سرمایه‌گذاری‌ها به سمتی که مدنظر ماست، برود؟ چون در هر صورت با حذف تحریم‌ها سرمایه‌‌گذارانی وارد ایران خواهند شد، اما موضوع مهم برنامه برای جذب این سرمایه‌گذاران به آن بخش‌هایی است که مدنظر ماست.
