جنجال سخنان اخیر رئیس صندوق توسعه وارد فاز جدیدی شد/این بار محمود بهمنی واکنش نشان داد

به گزارش اقتصادنیوز، اظهارات صفدر حسینی در اتاق تهران و حاشیه آن هر روز حواشی جدیدی به خود می‌گیرد. اما داستان از جایی آغاز شد که صفدر حسینی به برداشت‌های بی‌رویه از منابع صندوق توسعه ملی انتقاد کرده و گفته بود: «بانک مرکزی درگذشته محرم خوبی نبوده است.»

همچنین وی در جایی گفته بود در حالی در قانون بودجه 94صندوق 12 میلیارد دلار تعهد دارد که پیش‌بینی ورودی آن تنها پنج میلیارد دلار است.

این اظهارات حسینی در رسانه‌ها این گونه منعکس شد که وی گفته است« 12 میلیارد دلار از سوی دولت و یا بانک مرکزی از منابع صندوق توسعه ملی برداشت شده است». اگرچه هم روابط عمومی صندوق، هم خود صفدر حسینی توضیحاتی در این مورد دادند و اعلام کردند که سوء برداشتی پیش آمده بود، اما داستان تا جایی پیش رفت که وزیر اقتصاد روز گذشته در گفت‌وگویی با فارس به بیان توضیحاتی پرداخت و گفت: منظور مدیرعامل مربوط به دوره‌های قبل بوده و خود آقای صفدر حسینی گفته است که در دوره جدید برداشتی از منابع صندوق توسعه ملی صورت نگرفته است.

اما هم این اظهارات طیب‌نیا و هم گفته‌های پیشین صفدر حسینی منجر به این شد که محمود بهمنی، رئیس بانک مرکزی دولت دهم به این گفته‌ها واکنش نشان دهد و جنجال رسانه‌ای با کشیده شدن به دولت قبل، وارد فاز تازه‌ای شود. محمود بهمنی در گفت‌و‌گو با ایسنا ضمن رد هرگونه ادعایی مبنی بر «برداشت و هزینه‌کرد بدون مجوز از منابع صندوق توسعه ملی در دوره گذشته» تاکید کرد: به هیچ عنوان ممکن نیست بانک مرکزی نه‌تنها در دوره قبل بلکه این دوره و حتی چندین دوره گذشته بتواند بدون مجوز و خودمختار منابع صندوق توسعه ملی را برداشت کرده و در اختیار بخش‌های مختلف قرار دهد.

وی با بیان این‌که کسانی که می‌گویند در دولت قبل یا هر دوره‌ای بدون مجوز از صندوق برداشت شده است، اطلاعات بانکی، اقتصادی و منطقی ندارند، گفت: ممکن است برداشتی انجام شده باشد اما حتما با اجازه صاحب حساب یعنی هیات عامل صندوق توسعه ملی و با تایید آنها بوده و خواهد بود. در عین حال که مصوباتی نظیر ستاد ویژه بودجه و سایر مجوزهای قانونی می‌تواند موجب برداشت از صندوق توسعه ملی شود که از قبل هم همینگونه بوده است.

آیا برداشت از صندوق بدون مجوز شدنی است؟
اگرچه بخشی از انتقادات حسینی به بانک مرکزی توسط رسانه‌ها بزرگ جلوه داده شده بود، اما در هر صورت بر اساس فایل صوتی که اقتصادنیوز چند روز گذشته منتشر کرد، حسینی اتهام محرم نبودن را به بانک مرکزی دولت قبل زده است. اما آیا برداشت از صندوق در حیطه اختیار بانک مرکزی است؟

پویا جبل‌عاملی، اقتصاددان در گفت‌وگو با اقتصادنیوز به این سوال پاسخ داده که در برداشت از منابع صندوق آیا باید بانک مرکزی را مقصر دانست یا سیاستگذار اصلی، یعنی دولت را؟

به گفته جبل عاملی بانک مرکزی با اختیارات خود پروژه‌ها را تامین اعتبار نمی‌کند. بلکه این قانون بودجه و سیاست‌های دولت است که تامین می‌کند چه منابعی به چه میزان و در چه جایی هزینه شود. وی در این مورد مثال مدیریت حساب‌های شخصی افراد را مطرح کرد و گفت: افراد پول‌هایشان را در حساب شخصی خود می‌گذارند. درست است که این پول‌ها در بانک مدام جابجا می‌شود اما دستور این جابجایی را مالک حساب می‌دهد. یعنی این خود افراد هستند که تصمیم می‌گیرند دارایی خود را چگونه و کجا هزینه کنند نه بانک و اگر بانک پولی از حساب شما را به حساب دیگری می‌ریزد نه خودسرانه که بر اساس خواسته خود شماست. بانک مرکزی هم در حقیقت بانک صندوق است و این صندوق توسعه ملی و یا بالاتر از آن دولت است که به بانک مرکزی می‌گوید منابع مالی را کجا و چگونه هزینه کند.

اما پیش از این و در دولت قبل بارها اعتراض مدیران صندوق توسعه ملی شنیده می‌شد که به برداشت از منابع صندوق برای هزینه‌های جاری اعتراض داشتند. این اقتصاددان عنوان کرد: «این دغدغه صندوق قابل درک است که می‌گوید از حساب‌های من برداشت شده است. اما این بدترین سناریو است که بگوییم بانک مرکزی به حساب‌های صندوق تعدی کرده و از منابع آن برای اجرای طرح‌های خود برداشت کرده است. چون اگر هم برداشتی از منابع صندوق صورت گرفته با درخواست دولت و به تصویب نمایندگان مجلس بوده و بانک مرکزی در این فرایند نقشی نداشته است. پس اگر اعتراضی به برداشت از منابع صندوق وارد می‌شود اعتراض به دولت‌هاست و نه بانک مرکزی»

جداسازی حساب بانک مرکزی و صندوق شدنی است؟
اگرچه رئیس صندوق توسعه ملی از جداسازی منابع صندوق از بانک مرکزی در سال آینده خبر داده اما رئیس کل سابق بانک مرکزی در این مورد گفت: درست نیست که در شرایطی که حساب‌ها سرفصل‌های مشخص و جداگانه‌ای داشتند و موجودی صندوق توسعه ملی کاملا مشخص است بخواهیم دو گاوصندوق در کشور ایجاد کرده و منابع ارزی را تقسیم کنیم. بهمنی با بیان این‌که در حال حاضر هم اگر منطقی دیده شود حساب صندوق کاملا تفکیک شده است، گفت: به هرحال منابع صندوق و موجودی آن مبهم نیست و صندوق هر گاه که بخواهد منابع آن از سوی بانک مرکزی در اختیارش قرار می گیرد و از نظارت خود هیات عامل صندوق در برداشت‌ها برخوردار است اما به هرحال پول‌های در اختیار بانک مرکزی علامت ندارد که بتوان آن را از یکدیگر تفکیک کرد. 

جبل عاملی هم در گفت وگو با اقتصادنیوز به همین موضوع اشاره کرد و گفت: این مساله نمی‌تواند مانع برداشت از منابع صندوق برای مصارف جاری شود. چون دولت معتقد است همه منابع درآمدی متعلق به اوست و این دولت است که تصمیم نهایی را می‌گیرد که منابع را کجا و چگونه استفاده کند. پس حتی اگر حساب صندوق از بانک مرکزی هم جدا شود مشکل حل نمی‌شود، چون باز هم دولت خود را مالک همه درآمدها می‌داند و هر جا بخواهد از منابع صندوق برداشت می‌کند.