معجزات و فجایع رشد از نگاه مشاور اقتصادی رئیس جمهور+جدول

فرق کشورهای موفق و ناموفق در این است که کشورهای موفق در زمان‌های لازم دست به انتخاب می‌زنند. اقتصاد ایران هم‌اکنون در یک بزنگاه تصمیم‌گیری قرار دارد.

«امنیت»، «نیروی کار تحصیلکرده»، «ذخایر غنی نفت و گاز»، «مواد معدنی» و «ظرفیت‌های گردشگری» به‌عنوان مزیت‌های اقتصاد ایران برای جذب سرمایه‌گذاری خارجی است.

«نفوذ سیاسی و اقتصادی بیگانگان و خدشه‌دار شدن استقلال کشور»، «از دست رفتن ظرفیت‌های داخلی ایجاد شده در دوران تحریم‌ها» و «بروز مجدد بحران بدهی‌های خارجی» سه نگرانی بزرگ کشور در دوران پساتحریم است.

نوع تعامل ایران با جهان در سال‌های گذشته، تجاری و مبتنی بر صادرات نفت، صادرات غیرنفتی و واردات کالا بود. این در حالی است که محور توسعه جهانی در دو دهه گذشته «سرمایه‌گذاری خارجی» بوده است و ایران هم باید نوع تعاملات خود را اصلاح کند.

اگر ما عملکرد کشورهایی را که در دوره سه تا چهار دهه گذشته مورد بررسی قرار دهیم، شاید چیزی حدود 10 کشور را مشاهده می‌کنیم که به دستاوردی رسیده‌اند که به آنها معجزات رشد می‌گویند؛ یعنی کشورهایی که توانسته‌اند رشدی بالای 6 درصد را طی یک دوره طولانی محقق کنند و تعداد 5 کشور نیز وجود دارد که به آنها فجایع رشد می‌گویند؛کشورهایی که به هیچ وجه عملکردشان قابل توجیه نیست.

جدا از چارچوب‌های سیاست‌گذاری‌ در رسیدن به رشد، شواهد نشان می‌دهد که بحث زمان هم موضوع خیلی مهمی است. کشورهایی که در یک مقطع زمانی خاصی نتوانسته‌اند یک تصمیماتی بگیرند یا اینکه در یک مقطع توانسته‌اند یک تغییری در شیوه کار خودشان ایجاد کنند. شواهد زیادی می‌توان در این زمینه آورد: برزیل که تا اواخر دهه 90 متوسط تورم بالای 800 درصد داشته این‌گونه امروز متحول شده است یا تایوان که از تعرض بین چین و دیگر کشورها استفاده کرد، همین‌طور کره جنوبی که توانست در نشان دادن خود در تقابل با کره شمالی محبوبیت بین‌الملل ایجاد کند. نکته اینجاست که اکنون ما در همان وضعیت و مقطع به سر می‌بریم.

بررسی‌ها نشان می‌دهد بهترین عملکرد رشد اقتصادی در برنامه سوم توسعه (83 -1379) با5.8 درصد رشد و ایجاد 700 هزار شغل جدید در سال حاصل شد

امروز اقتصاد کشور به تحولاتی نیاز دارد که توسعه سرمایه‌گذاری‌ها یکی از الزامات اصلی آن محسوب می‌شود و تحقق برنامه اشتغال و رشد اقتصادی در قالب نگرش خوش‌بینانه به رشد سالانه سرمایه‌گذاری 9/ 18 درصدی نیازمند است و در حالت بدبینانه این رقم 13.8 درصد مورد انتظار است؛ در‌حالی‌که در چهار دهه گذشته بالاترین نرخ رشد سرمایه‌گذاری کشور 10 درصد بود. وی افزود: منابع خارجی مورد نیاز برای تحقق اشتغال و رشد اقتصادی سالانه به ترتیب 54 و 28 میلیارد دلار در خوش‌بینانه و بدبینانه‌ترین حالت است؛ اما چنین ارقامی تاکنون تجربه نشده است.

عملکرد همسایگان جمهوری اسلامی در جذب سرمایه‌گذاری خارجی، به‌طور نمونه جمهوری آذربایجان سالانه بین پنج تا 9 میلیارد دلار، ترکیه 12 میلیارد دلار، عربستان 10 میلیارد دلار، ترکمنستان سه میلیارد دلار و عراق دو میلیارد دلار بود.

اشتغال مساله شماره یک و اولویت‌دار اقتصادی، سیاسی و امنیتی کشور است و دولت در شرایط پساتحریم برای برطرف ساختن این مشکل تلاش می‌کند.

ابتدا باید ببینیم در اقتصاد جهانی چه خبر است. اتفاقات زیادی در جغرافیای رشد افتاده است، یعنی تعداد کشورهایی که اکنون نرخ رشد دو رقمی دارند زیاد شده‌اند در حالی که هیچ‌وقت رشد دورقمی قابل تصور نبود. اتفاق بعدی تحولاتی است که هم در مسیر و هم اندازه جریان‌های سرمایه‌های بین‌المللی ایجاد شده است. همچنین در درون اقتصادهای بزرگ هم تحولاتی صورت گرفته و نوعی از توازن در آنها شکل گرفته است. و در نهایت ظهور قدرت‌های نوپای اقتصادی که باعث شده‌اند توزیع سرمایه و تکنولوژی گسترده باشد و به آن تمرکزی که قبلا وجود داشت، نباشد؛ بنابراین دست ما را بازتر کرده است تا بتوانیم با دنیا رابطه‌ای بهتر برقرار کنیم.

می‌توانیم در برابر تغییرات جهانی یک رویکرد فعال داشته باشیم. اگر ما منتظر باشیم که ببینیم چه کسانی به ما پیشنهاد می‌دهند و ما به استقبال آنها برویم متفاوت است با اینکه ما خودمان به‌صورت فعال عمل کنیم، به‌نظر می‌رسد این دومی امکان‌پذیر است. ما امروز در شرایطی هستیم که می‌توانیم براساس نیازهای اقتصادی خود و شرایط ویژه جهانی انتخاب داشته و در عرصه بین‌الملل فعال باشیم با حفظ استقلال کامل خود