تولیدکنندگان مس به درد سنگآهنیها مبتلا شدند/چرا خامفروشی مس شدت گرفت؟
فریبا رسولی: نزدیک به دو سال است که قیمت مواد معدنی روی ریل کاهش قیمت افتادهاند و پیرو این موضوع روند صادرات فلزات معدنی ایران روبه کاهش حرکت کرده است. در حالی که بیشتر تحلیلگران بازار جهانی نسبت به آینده مس خوشبین بودند اما بررسیها نشان میدهد قیمت مس در بازار جهانی به کمترین میزان خود در 6 سال اخیر رسیده و آمارها نشان میدهند صادرات محصولات مس با 70 درصد کاهش مواجه شده است. در یکی از جدیدترین گزارشهای مرکز پژوهشی وابسته به مجلس آمده است که صنعت و بازار مس بیشترین اثر را در دوره پساتحریم خواهد برد و میتوان پس از اجرای برجام، آینده امیدوارکنندهای را برای سودآوری برخی صنایع مهم از جمله صنعت مس کشور پیشبینی کرد.
هر چند این گزارش در دوره بحرانی معادن اقدام به چنین پیشبینی کرده و به دلیل رکود در بازار ساخت و ساز معادنی همچون سنگآهک، سنگ تزئینی و سنگآهن با کاهش تولید و پایین آمدن سطح درآمد مواجه شدهاند، اما آمار جدی گمرک نشان میدهد افزایش صادرات کنسانتره مس ایران سیاست تولیدکنندگان داخلی را به سمت خامفروشی سوق داده است. زیرا صادرات سنگ مس و کنسانترههای آن در طول پنج ماهه سال 94 نسبت به مدت مشابه سال گذشته بیش از هشت برابر شده و صادرات آن از 6.8 هزار تن در سال گذشته به حدود 58 هزار تن رسیده است. گرچه بررسیها نشان میدهد قیمت جهانی سنگ مس نسبت به سال گذشته تغییر چندانی نداشته اما مجموع درآمد ایران در پنج ماهه سال گذشته از صادرات سنگ مس و کنسانترههای آن 1.2 میلیون دلار بوده و در سال جاری به حدود 10.1 میلیون دلار رسیده است.
دو پیام عمده خامفروشی مس
مدتی است طرحهای توسعهای شرکت ملی مس با سیاست خامفروشی همراه شده است در حالی که همواره انتقاداتی به این رویه در بازار مس مطرح میشود. در همین زمینه کامران وکیل دبیر اتحادیه تولیدکنندگان و صادرکنندگان محصولات معدنی بر این باور است که چنین سیاستی را میتوان خبر خوشحالکنندهای برای بازار مس تلقی کرد و از سویی خبر نگرانکنندهای برای صنایع معدنی کشور دانست.
او در گفت و گو با اقتصادنیوز اظهار کرد: اینکه میزان تولید کلوخه مس در معادن افزایش یافته و میتوان مازاد تولید را که کنسانتره آن است، صادر کرد جای خوشحالی دارد زیرا روند تولید و استخراج به حدی رسیده که تولیدکننده توانسته به قابلیت صادرات آن دست پیدا کند. اما تبعات آن در صنایع معدنی کشور خوشایند نیست. زیرا افزایش صادرات کنسانتره که به نوعی خامفروشی تلقی میشود بیانگر این است که صنایع داخلی که میتوانستند در این سالها مصرفکننده این کنسانترهها باشند و با فرآوریهای جدید آن را به محصولاتی جدید تولید کنند، شکل نگرفته است.
دبیر اتحادیه تولیدکنندگان و صادرکنندگان محصولات معدنی با بیان اینکه متاسفانه صنعت و بازار مس همزمان با هم پرورش پیدا نکردهاند، گفت: افزایش ظرفیت تولید کنسانتره و کلوخه مس میتواند در قالب یک برنامهریزی صنایع جدیدی را به وجود آورد که علاوه بر صادرات، مصرف داخلی هم رونق گیرد.
این فعال معدنی افزود: این دوران خامفروشی تولیدکنندگان مس را میتوان همانند دوران خامفروشی سنگآهنیها دانست. اگر معدنداران سنگآهن تقاضای داخلی برای تولیداتشان بود به صادرات سنگآهن دانهبندی رو نمیآوردند و برای مصرفکننده داخلی برنامهریزی میکردند.
او با تاکید بر ایجاد صنایع مولد در ایران گفت: بهتر است به جای مقابله با خامفروشی مس صنایع مولد و اقتصادی در بستر تولید شکل بگیرد تا علاوه بر اشتغالزایی ارتقای صنایع داخلی هم تحقق یابد. باید دولت برای سرمایهگذاریهای جدید در حوزه مس بستری به وجود آورد و به سرمایهگذاران اعلام کند تا 10 سال آینده از پرداخت مالیات معاف هستید تا امنیت لازم به فضای سرمایهگذاری برگردد.
به اعتقاد دبیر اتحادیه تولیدکنندگان و صادرکنندگان محصولات معدنی آن زمان است که تکنولوژی با ورود سرمایههای جدید ارتقا پیدا میکند و پیشبینیها به آینده قیمت فلزات خوشبینانه میشود. با توجه به اینکه مصرف آهن در بسیاری از صنایع رو به نزول است اما پیشبینی میشود مصرف مس در آینده با افزایش روبهرو خواهد شد و نیاز به این فلز شدت میگیرد از سویی ذخایر مس بسیاری در کشور وجود دارد که با اکتشافات جدید میتوان چشمانداز بازار مس را مثبت دید. بنا براین چرخه صنعت مس روبه رشد است.
