آغاز روند اجرایی برجام از امروز/ انتظار لغو تحریم‌ها طی 2 ماه واقع‌بینانه است؟
امروز یکشنبه بیست و ششم مهرماه «محمدجواد ظریف» وزیر امور خارجه ی ایران و «فدریکا موگرینی» هماهنگ کننده ی گفت وگوهای هسته یی ایران و 1+5 بیانیه مشترکی صادر می کنند و براساس آن لغو تحریم ها را به صورت رسمی اعلام خواهند کرد.
همزمان شورای وزیران اتحادیه اروپا تحریم های صورت گرفته این اتحادیه 28 عضوی را لغو می کند. از طرفی همه قطعنامه های پیشین شورای امنیت سازمان ملل متحد نیز بر اساس قطعنامه 2231 این شورا لغو خواهد شد.
این همان مرحله ای است که دیپلمات ها از آن با عنوان «روز تصویب» یا (Adoption Day) نام می برند. بنابراین، پس از گذشت 90 روز از توافق وین -آنچنان که در این توافقنامه مشخص است- گذر برنامه جامع اقدام مشترک از مجالس قانونگذاری ایران و آمریکا زمینه را برای پیدایش چنین رویدادی مهم و تاریخی فراهم کرد.
یکی از بزرگترین پروژه‌های برچیدن تاسیسات هسته‌ای آغاز می‌شود
در این باره، دیوید سنگر و ویلیام برود در مقاله‌ای در روزنامه آمریکایی «نیویورک تایمز» به بررسی آغاز روند اجرایی توافق هسته‌ای میان ایران و گروه 1+5 پرداختند.
در این مقاله آمده است: انتظار می‌رود که مهندسان ایرانی از روز یکشنبه یکی از بزرگترین و پیچیده‌ترین پروژه‌های برچیدن تجهیزات هسته‌ای در تاریخ را آغاز کنند. در این روند آنها باید حدود 12هزار سانتریفیوژ را از خط تولید اورانیوم خارج و بیش از 12 تن از اورانیوم با درصد غنای پایین را ــ که 98 درصد از ذخایر اورانیوم غنی سازی شده ایران را شامل می‌شود ــ به بیرون از کشور منتقل و هسته بزرگ رآکتور پلوتونیوم خود را نابود کنند.
مهندسان اصرار دارند که با یک ثبت رکورد این اقدامات را در حداقل زمان انجام خواهند داد تا به بیش از 100 میلیارد دلار که حاصل از کاهش تحریم‌ها است دست یابند.
برای رسیدن به این موضوع، سران ایران اغلب به‌صورت اختصاصی دراین‌باره که چگونه غرب از کاهش تحریم‌ها حمایت خواهد کرد صحبت کرده‌اند. آنها اشاره اندکی به گام‌هایی که ایران برای برداشته شدن تحریم‌ها باید بردارد، داشته‌اند.
به‌طور مثال می‌توان به انتقال سوخت به خارج از کشور که از آن با عنوان مبادله سوخت یاد می‌شود اشاره کرد، اغلب اعضای پارلمان ایران درباره جزئیات این موضوع در هاله‌ای از ابهام گذاشته شده‌اند.
در حالی که روز یکشنبه، روز پذیرش قطعنامه است، هر دو طرف از این موضوع هراس دارند که چند هفته و ماه آینده می‌تواند با عدم توافق یا تقلب‌هایی در باره این توافق همراه باشد.
محمد جواد ظریف وزیر امور خارجه ایران که دو هفته پیش در نیویورک بوده و جلساتی را با جان کری وزیر امور خارجه آمریکا داشته در پاسخ به سؤالی درباره تهدیدات کنگره درباره یافتن راه‌هایی برای تحریم علیه ایران، گفت: ما نگران هستیم.
نگرانی وزیر امور خارجه ایران از این است که آمریکا راهی را بیابد تا تحریم‌ها را تحت دستاویز دیگری نظیر حمایت ایران از رئیس جمهور سوریه یا حزب‌الله اعمال کند و در آن صورت ایران درباره کاهش فعالیت‌های هسته‌ای خود واکنش نشان خواهد داد. از سوی دیگر قانونگذاران ایرانی با طرحی موافقت کردند که بر اساس آن کاهش تحریم‌های آمریکا برای واکنش‌های مناسب تحت نظارت قرار بگیرد.
ایران انتظار دارد که تحریم‌ها به‌محضی که اقدامات اصلی انجام شد، برداشته شود. ظریف و رئیس جمهور روحانی می‌دانند برای اینکه ایرانی‌ها منافع کاهش تحریم‌ها را تا انتخابات آتی احساس کنند روند آزادسازی پول‌های بلوکه ایران باید سریعتر اجرایی شود.
اما تاریخ نشان می‌دهد که این موضوع بسیار طول خواهد کشد. در آفریقای جنوبی 9 سال زمان برد تا بخش عمده برنامه هسته‌ای خود را از بین برد و فعالیت اصلی زمانی به پایان رسید که سایت غنی سازی این کشور در سال 1999 کاملاً از کار افتاد.
اما سؤال‌های مهمی که توسط پرسش شوندگان در ماه‌های آتی مطرح خواهد شد، این دو موضوع است: ایران تا چه‌اندازه با آژانس بین المللی انرژی اتمی درباره فعالیت‌های گذشته خود صریح است؟ و تا چه‌اندازه به بازرسان آژانس اجازه دسترسی خواهد داد؟
انتظار رفع تحریم‌ها تا 2 ماه آینده، غیرواقع‌بینانه است
در همین حال وبگاه نشریه آمریکایی «پالیتیکو» روز شنبه به اظهارات حسن روحانی، رئیس‌جمهور ایران اشاره کرد که هفته گذشته گفته بود تحریم‌ها، ظرف یک تا دو ماه آینده که ایران احرای برجام را آغاز می‌کند، رفع خواهند شد.
پالیتیکو می‌نویسد: «تقویم زمانی روحانی، ممکن است به غایت خوش‌بینانه باشد. بسیاری از کارشناسان مسائل هسته‌ای از جمله کارشناسان وزارت انرژی دخیل در مذاکرات هسته‌ای ایران بر این باورند که انجام اقدامات مورد نیاز توسط ایران ممکن است 6 ماه یا بیشتر زمان ببرد.»
یک مقام ارشد دولت آمریکا با بیان اینکه «ایران باید پیش از برخورداری از امتیاز رفع تحریم‌ها، اقدامات زیادی انجام دهد» گفته رسیدن به این مرحله «دست‌کم چندین ماه» زمان می‌برد.
رابرت آینهورن، مذاکره‌کننده هسته‌ای اسبق آمریکا می‌گوید: «هیچ راهی برای اینکه بتوانیم این کار را به طور مناسب یا موثر ظرف چند هفته انجام دهیم، وجود ندارد.»
این نشریه در پایان به انتخابات مجلس شورای اسلامی ایران اشاره کرده و نوشته این انتخابات می‌تواند توازن قدرت در ایران را تغییر دهد.
پالیتیکو از قول یک تحلیلگر می‌نویسد: «این انتخابات تعیین خواهند کرد که آیا روحانی و هم‌قطارانش می‌توانند روی سرمایه سیاسی ناشی از برجام سرمایه‌گذاری کرده و این کشور را از گذشته رها کنند یا خیر.»
منبع: ایرنا، تسنیم و فارس
