بلایی که بر سر پس انداز طبقه متوسط می آید/ دسترسی عامه مردم، به وام و تسهیلات بانکی بسیار محدود است
به گزارش اقتصادنیوز، کامران ندری، اقتصاددان، در بخشی از گفتوگوی خود با اقتصادنیوز در پاسخ به سوالی مبنی بر اینکه «در گذشته، وام، پسانداز یا داراییهایی مثل طلا میتوانست به ارتقای زندگی خانوارها کمک کند؛ اما اکنون بسیاری از مردم از فروش دارایی یا گرفتن وام برای پوشش هزینههای روزمره صحبت میکنند. این تغییر خود چه پیامی درباره وضعیت اقتصاد خانوار ایرانی دارد؟» اظهار کرد: عمومی شدن فقر، یک مسئله کلان است و ربطی به شهرهای بزرگ و کوچک ندارد. درست است که در گذشته هزینهها در شهرهای کوچک کمتر بوده، ولی درآمدهایشان هم به همان نسبت پایینتر بوده است. اکنون تورم عمومی است، چرا که تورم یک مسئله اقتصاد کلان است و شهر کوچک و متوسط نمیشناسد و فراگیر بوده و همه اقتصاد را در بر میگیرد.
اقتصادنیوز: یک اقتصاددان میگوید: مطمئن باشید به محض اینکه داستان جنگ تمام شود، نارضایتیها مثل قبل از جنگ خود را نشان خواهد داد و مردم دیگر دلیلی ندارند که بخواهند در مقابل این همه ظلم و بیعدالتی که در این نظام اقتصادی وجود دارد، سکوت کنند.
او ادامه داد: بخش عمده طبقه متوسط ما حقوقبگیر هستند و بازنشستههای ما همگی مستمریبگیر میباشند. اینکه در واقع دولت مستمری آنها، حقوق کارمندان و دستمزد کارگران را در این چند وقت سرکوب کرده است، به نظر من دولت باید در این زمینه پاسخگو باشد، به خصوص در رأس آنها سازمان برنامه و بودجه.
ندری افزود: اما در رابطه با وام و تسهیلات نیز باز یک ظلم فراگیر دیگری در جامعه ما وجود دارد. دسترسی عامه مردم، یعنی همان طبقه متوسطی که اکنون موضوع بحث ما هست، به وام و تسهیلات بانکی بسیار محدود است. اولاً یا نمیتوانند وام و تسهیلات بانکی دریافت کنند، یا اگر دریافت میکنند، سقف آن فکر نمیکنم از یک میلیارد تومان فراتر برود. در مقابل، شما شرکتهای بزرگ متعلق به ثروتمندان این جامعه را میبینید که وامهای بسیار کلان دریافت میکنند که اصلاً با آن یک میلیارد تومان قابل مقایسه نیست. این بیعدالتی است که شما در نظام بانکی ما مشاهده میکنید.
این اقتصاددان گفت: کسانی هم که در این نظام بانکی پسانداز میکنند، مضاعف به آنها ظلم میشود. به خاطر چه چیزی؟ به خاطر اینکه باز دولت به طور مستمر و مداوم نرخهای بهره سپرده را سرکوب میکند. چه کسانی در شبکه بانکی سپردهگذاری میکنند؟ عمدتاً همان بازنشستگان و طبقه متوسطی هستند که اهل بیزینس و ریسک کردن نیستند. اینها منابع مازاد خود را در اختیار شبکه بانکی قرار میدهند. حالا بانک مرکزی میگوید مثلاً به سپرده کوتاه مدت اینها ۹ درصد در سال سود پرداخت کنید. در چه زمانی؟ در زمانی که تورم شما ۷۰ درصد است. یا میگوید اگر این سرمایهگذاری بلندمدت مثلاً دو ساله انجام شده، ۲۳ درصد به آن سود بدهید؛ آن هم در چه زمانی؟ در زمانی که نرخ تورم شما ۷۰ درصد است؛ این یک ظلم مضاعف میشود. دقت بکنیم که دولت با این مردم و طبقه متوسط چه میکند.
او ادامه داد: هم دستمزدهایشان را دائماً سرکوب میکند و هم پساندازهایشان را دائماً با آن نرخ سود بسیار پایینی که در شبکه بانکی به صورت الزامی تعیین کرده، از بین میبرد. یعنی اگر بانکها نرخ سود بالاتری پرداخت کنند، بانک مرکزی آنها را مجازات میکند که چرا نرخ سود بالا پرداخت میکنید. بنابراین، یک سیستم ـ حالا نمیدانم خواسته است یا ناخواسته، نمیخواهم در مورد آن قضاوتی بکنم ـ اما این سیستم به صورت ساختاری ظالمانه و ناعادلانه است. سیستمی است که در آن به نیروی کار حقوقبگیر و پساندازکننده خُرد ظلم میشود. اینها مشکلات ساختاری است که ما در کشور به وجود آوردهایم و متأسفانه به نظر میرسد کسانی این ساختار را به وجود آوردهاند که از این منابع به نفع خودشان استفاده میکنند.
ندری ادامه داد: شما نگاه کنید و ببینید آنهایی که از این ساختار دفاع میکنند، اصلاً در شبکه بانکی پساندازی ندارند؛ آنها همگی دریافتکننده تسهیلات هستند. آنها تسهیلات را با نرخ پایین دریافت کرده و به ثروت خود اضافه میکنند. اما آن سپردهگذاران که متأسفانه جایی برای سرمایهگذاری ندارند، چون اهل ریسک نیستند، مجبورند این ظلم را بپذیرند و روز به روز وضعیتشان بدتر شود.
