پیش شرطهای مهم بازسازی اقتصادی پس از جنگ | فرشاد فاطمی: بازسازی باید با توجه به شرایط جدید منابع کشور انجام شود | باید مطمئن شویم اشتباهات گذشته، دوباره تکرار نمیشود
به گزارش اقتصادنیوز به نقل از دنیای اقتصاد، ایران امروز در برابر این پرسش قرار دارد که آیا بازسازی به معنای بازگشت به سیاستهای پیشین است یا فرصتی جدید برای بازنگری در مهمترین سازوکارهای تصمیمگیری کشور است؟
پاسخ به این پرسش، صرفا در بازسازی ساختمانها، جادهها و تاسیسات خلاصه نمیشود، بازسازی زمانی معنا پیدا میکند که به فرصتی برای ارتقای کیفیت حکمرانی، بهبود نظام برنامهریزی، افزایش بهرهوری، تقویت سرمایه انسانی، اصلاح ناترازیها و بازتعریف اولویتهای توسعه تبدیل شود.
در شرایطی که منابع محدود و نیازها گسترده است، بیش از هر زمان دیگری ضرورت دارد که تصمیمها دقیقتر، سنجشپذیرتر و مبتنی بر واقعیتهای اقتصادی و اجتماعی اتخاذ شوند.
«دنیایاقتصاد» در تلاش برای پاسخ به این پرسش بنیادین است؛ چگونه میتوان از دل یک بحران، فرصتی برای اصلاحات یافت؟
در همین رابطه، فرشاد فاطمی اقتصاددان با انتشار مطلبی در دنیای اقتصاد نوشت:
بعد از رخدادهای گذشته و انفجاری که سال گذشته در بندر شهید رجایی رخ داد، برخی از صنایع کشور دچار آسیبهایی شدند. در اینجا باید تاکید کرد که انفجار بندر شهید رجایی در از نظر میزان تخریب زیرساختهای صنعتی کشور، حتی از جنگ دوازدهروزه نیز آسیبزنندهتر محسوب میشود. به همین دلیل هم هست که اکنون و در زمان بازسازی این صنایع، سیاستگذاران باید ملاحظاتی را که ممکن و لازمالاجرا است، در نظر بگیرند.
دلیل تاکید بر این امر آن است که این ملاحظات باید حتما رعایت شوند تا روند بازسازی با دقت بالاتر انجام شده و در نتیجه، فرصتهای اقتصادی بهتری نصیب کشور شود. همچنین باید دقت داشت که چنانچه سیاستگذاران خواهان بازسازی صنایع آسیبدیده کشور باشند باید ملاحظات مذکور را حتما از همین لحظه مدنظر خود قرار دهند و به هر حال بازسازی باید با توجه به شرایط جدید منابع کشور انجام شود.
ایران کشوری است که از لحاظ منابع انرژی و منابع آب در تنگنا قرار گرفته است چراکه ظاهرا در دورههای قبلی، توسعه صنعتی صورتگرفته، بدون توجه به این محدودیتها بوده است. به همین دلیل هم باید اینبار به تمام ملاحظهها دقت داشت و نباید بدون برنامه دقیق، اقدام به بازسازی صنعتی کرد.
اندیشمندان پرسشهای بسیار اساسی درباره بازسازی صنایع کشور مطرح کردهاند؛ مثلا برخی خواهان بررسی نقشه جانمایی جدید برای برخی از صنایع هستند و میخواهند بدانند چنانچه بهطور مثال بخشی از صنعت فولاد کشور نیاز به بازسازی اساسی داشته باشد یا آیا بهتر نیست کارخانههای فولاد را به نزدیک آبهای آزاد منتقل کرد؟
آنان معتقدند که با این اقدام همزمان نیاز صنایع به منابع آبی تامین میشود و از نظر هزینههای لجستیک به بازارهای صادراتی نزدیکتر خواهند بود. همچنین از اتلاف انرژی که صرف جابهجایی کالای تولیدشده در کشور میشود، جلوگیری میشود. این اندیشمندان همچنان مطرح میکنند که آیا بهتر نیست در بخشهایی که زنجیرهی تامین کشور دچار مشکل شده است، بازسازی در جهت ایجاد زنجیرههای تامین جدید باشد؟
مثالهایی از این قبیل بسیار زیاد است؛ برای مثال میتوان به این اشاره کرده که در بخش پتروشیمی، اکنون که سیاستگذار قصد کرده صنایع پتروشیمی را بر اساس بخش یوتیلیتی یا همان تاسیسات جانبی بازسازی کند آیا مکانیسم قبلی مکانیسم بهینهای بود؟ کدامیک از دو بخش یوتیلیتی مستقل یا یوتیلیتی مجتمع، از لحاظ اقتصادی و فنی بهتر است؟
این مطلب زمانی واضحتر میشود که به یادآوریم در زمان واگذاری یوتیلیتیهای مجتمع کشور، بیدقتیهایی مبنی بر این که یوتیلیتیِ یک مجتمع پتروشیمی را به چه ترتیب میتوان واگذار کرد، صورت گرفته بود. به نظر میرسد خود این مساله در قیمتگذاری یوتیلیتیها، در دو محدوده بزرگ پتروشیمی کشور یعنی هم در بندر امام و هم در عسلویه، ایرادهایی داشت و روند قیمتگذاری آنها نیز همواره با مشکل و گرفتاری همراه بود.
واقعیت اینکه مسائل اینچنینی دیگر مربوط به بحث جانمایی نیست، بلکه ریشه در ساختار مالکیت دارد. بنابراین لازم است تمام این جزئیات کاملا دقیق بررسی شود. سیاستگذار باید بداند که قرار است روند بازسازی صنایع را به چه ترتیب انجام دهد. تمام این ملاحظات، بهخصوص اکنون که دولت قصد دارد بخشی از صنایع را از نو بسازد و تجربههای گذشته را پیش رو دارد، حائز اهمیت است. این تجربیات باید یک به یک به کار بسته شوند تا مطمئن شویم آن اشتباهات گذشته، مجددا تکرار نمیشوند.
اقتصادنیوز: بعد از وقوع جنگها، مهمترین پرسش پیش روی ملتها چگونگی ساختن آینده است. تجربه بسیاری از کشورها نشان میدهد که دورههای پس از بحران، اگر با نگاه توسعهمحور همراه شوند، میتوانند به نقطه آغاز اصلاحاتی تبدیل شوند که در شرایط عادی، سالها به تعویق میافتند.
