گزارش پنتاگون از توان صنعت فضایی ایران پس از حملات آمریکا/ ماجرای همکاری پشت پرده با چین و روسیه چیست؟

به گزارش اقتصادنیوز به نقل از فرارو، آژانس اطلاعات دفاعی آمریکا اعلام کرده ایران با وجود حملات نظامی آمریکا به تأسیسات فضایی خود، همچنان از توانمندی‌های قابل‌توجهی در حوزه فضا برخوردار است. طبق این گزارش، ایران در جریان عملیات نظامی «خشم حماسی» با استفاده از جنگ الکترونیک و اخلال در سیگنال‌های موقعیت‌یاب ماهواره‌ای (GPS)، تلاش کرده عملیات فضایی آمریکا را مختل کند.

بنا به گزارش آکسیوس، گزارش تازه آژانس اطلاعات دفاعی پنتاگون نشان می‌دهد ارزیابی توان فضایی ایران صرفا با در نظر گرفتن تعداد ماهواره‌ها و امکانات فضایی این کشور امکان‌پذیر نیست؛ چراکه تهران توانسته از ظرفیت‌های جنگ الکترونیک و همچنین داده‌های ماهواره‌ای کشورهای دیگر برای مقابله با نیروهای آمریکایی استفاده کند.

توان ایران در جنگ الکترونیک و اخلال ماهواره‌ای

بر اساس این گزارش، ایران چندین سامانه اخلالگر زمینی در اختیار دارد که می‌توانند سیگنال‌های GPS مبتنی بر ماهواره را تضعیف یا مختل کنند. آژانس اطلاعات دفاعی آمریکا همچنین اعلام کرده است که ایران در جریان عملیات خشم حماسی، اقداماتی تهاجمی علیه قابلیت‌های فضایی آمریکا انجام داده است.

این توانمندی‌ها فقط به میدان جنگ محدود نمی‌شود. وزارت حمل‌ونقل آمریکا در ماه سپتامبر نسبت به اختلال‌های قابل‌توجه در سامانه‌های ناوبری جهانی در محدوده تنگه هرمز هشدار داده بود. چنین اختلال‌هایی می‌توانند بر عملکرد سامانه‌های موقعیت‌یابی و ناوبری کشتی‌ها و دیگر تجهیزات نظامی تأثیر بگذارند.

همکاری فضایی ایران با چین و روسیه

یکی دیگر از موضوعات مورد توجه در گزارش پنتاگون، استفاده ایران از اطلاعات ماهواره‌ای کشورهای دیگر برای شناسایی اهداف نظامی است. ایران یک ماهواره جاسوسی چینی خریداری کرده که در بهبود توانایی شناسایی و هدف‌گیری اهداف زمینی به این کشور کمک کرده است.

وزارت خارجه آمریکا نیز در ماه مه سه شرکت چینی را به دلیل ارائه تصاویر ماهواره‌ای که به حملات نظامی ایران کمک کرده‌اند، تحریم کرد. این موضوع نشان می‌دهد همکاری‌های تجاری و اطلاعاتی فضایی می‌توانند حتی بدون برخورداری یک کشور از ناوگان بزرگ ماهواره‌های نظامی، قابلیت‌های شناسایی و هدف‌گیری آن را افزایش دهند.

روسیه نیز در توسعه برنامه فضایی ایران نقش داشته است. به گفته آژانس اطلاعات دفاعی آمریکا، روسیه در سال‌های ۲۰۲۲ و ۲۰۲۴ دو ماهواره سنجشی برای ایران به فضا پرتاب کرده است. همچنین گزارش‌هایی از پرتاب‌های بیشتر با پشتیبانی روسیه در سال ۲۰۲۵ منتشر شده است.

ایران چند ماهواره فعال دارد؟

بر اساس داده‌های مؤسسه امریکن انترپرایز، ایران در حال حاضر حدود ۱۲ ماهواره عملیاتی در اختیار دارد.

آژانس اطلاعات دفاعی آمریکا همچنین به پیشرفت برنامه فضایی ایران در سال ۲۰۲۴ اشاره کرده است. در آن سال، وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح ایران سه ماهواره را به مدار پایین زمین فرستاد. این پرتاب از آن جهت اهمیت داشت که نخستین پرواز موفق موشک ماهواره‌بر سیمرغ محسوب می‌شد.

با این حال، کارشناسان آمریکایی درباره ادعای برتری کامل واشنگتن در حوزه فضایی تردیدهایی مطرح کرده‌اند. برد هریسون، کارشناس هوافضا در مؤسسه امریکن انترپرایز، معتقد است اگر ایران بتواند قابلیت‌های فضایی آمریکا را مختل کند، نمی‌توان از برتری کامل آمریکا در این حوزه سخن گفت.

کاری بینگن، پژوهشگر ارشد مرکز مطالعات راهبردی و بین‌المللی آمریکا نیز به آکسیوس گفته است ایران قابلیت‌هایی دارد که استفاده آمریکا از فضا را با چالش روبه‌رو می‌کند؛ هرچند امکانات فضایی تهران در مقایسه با آمریکا، چین و حتی روسیه بسیار محدودتر است.

در بخش پایانی گزارش آژانس اطلاعات دفاعی آمریکا آمده که ایران همچنان برنامه‌های فضایی نظامی و غیرنظامی خود را با هدف افزایش اعتبار ملی، توسعه اقتصادی و نوسازی توان نظامی دنبال می‌کند. این کشور همچنین بر مقاوم‌سازی سامانه‌های هدایت و ناوبری در برابر حملات الکترونیکی تمرکز دارد.

به این ترتیب، ارزیابی کارشناسان این است که اگرچه آمریکا همچنان برتری قابل‌توجهی در فضا دارد، توانایی ایران در استفاده از سامانه‌های زمینی جنگ الکترونیک و دسترسی به اطلاعات ماهواره‌ای خارجی می‌تواند بخشی از این برتری را در میدان نبرد کم‌رنگ کند.