فیدان: توافق ایران و آمریکا فراتر از بازگشایی تنگه هرمز اهمیت دارد
به گزارش اقتصادنیوز به نقل از ایسنا، هاکان فیدان، وزیر امور خارجه ترکیه شامگاه شنبه در مصاحبهای با رسانه ترکیهای «تیجیآرتی هابر» عنوان کرد: «درباره تنگه هرمز، گذرگاه راهبردی انتقال نفت جهان میان ایران و عمان باید ذکر کنم که روند مذاکرات در جریان است. پیامهایی میان طرفهای درگیر ردوبدل میشود و هر یک از طرفین خواستههایی را مطرح کردهاند.»
وزیر خارجه ترکیه در ادامه گفت: «امروز با نخستوزیر قطر، یکی از میانجیگران این مذاکرات گفتوگو کردهام و تلاشها همچنان ادامه دارد. ترکیه نیز هر کاری از دستش برمیآید برای پیشبرد این روند انجام میدهد. توافق میان ایران و آمریکا فراتر از بازگشایی تنگه هرمز اهمیت دارد زیرا چنین توافقی میتواند به جلوگیری از وقوع یک بحران مالی جهانی نیز کمک کند.»
هاکان فیدان خاطرنشان کرد: «بار اقتصادی جنگ و حلنشدن این بحران برای بسیاری از کشورها سنگینتر شده و پیامدهای بسیار مخربی برای بسیاری از کشورها در پی خواهد داشت. من در تماسهایی که با همتایان اروپایی خود از جمله وزیران، نخستوزیران و روسای جمهور داشتهام، متوجه شدهام که رهبران این کشورها با فشارهای اقتصادی سنگینی روبهرو هستند؛ فشارهایی که بهندرت درباره آنها علنا صحبت میکنند.»
اجلاس چین و نشست سهجانبه شی - پوتین - ترامپ
وزیر امور خارجه ترکیه، دیدار سهجانبه شی جینپینگ رئیسجمهور چین، ولادیمیر پوتین رئیسجمهور روسیه و دونالد ترامپ رئیسجمهور آمریکا در حاشیه نشست مجمع همکاری اقتصادی آسیا و اقیانوسیه (APEC) در چین را «مهم» توصیف کرد و گفت: «جهان بر اساس نظام دولت-ملتها اداره میشود؛ نظامی که در آن هر کشور به اعتبار برخورداری از جایگاه یک دولت، حقوقی دارد و متناسب با میزان قدرت خود نیز نفوذ اعمال میکند. همچنین، نظم هژمونیک که بلافاصله پس از جنگجهانی دوم شکل گرفت، دیگر کارکرد و فایده چندانی ندارد.»
او استدلال کرد: «ایالات متحده در دوران دولت ترامپ، راهبرد جهانی خود را مورد بازنگری قرار داده و تصمیم گرفته است نقشهایی را که از زمان جنگجهانی دوم بر عهده داشته، تغییر دهد. این تغییر رویکرد حوزههایی مانند امنیت اروپا، جایگاه آمریکا در منطقه آسیا-اقیانوسیه و نیمکره غربی را دربرمیگیرد و همچنین در عزم جدید و جدی واشنگتن برای رقابتهای فناورانه و اقتصادی نمود پیدا کرده است.»
فیدان درباره روسیه نیز اظهار کرد: «این کشور پس از آمریکا، دومین زرادخانه بزرگ هستهای جهان را در اختیار دارد و همچنان از منابع اقتصادی برخوردار است و با وجود جنگ اوکراین، همچنان پابرجا مانده است. به نظر من، بعید است از این دیدار یک اقدام جسورانه و تعیینکننده حاصل شود. تجارت جهانی بهطور مفصل در این نشست مورد بحث قرار گرفته است. با این حال، گفتوگو میان این قدرتها درباره اختلافاتشان اهمیت دارد زیرا حتی اگر مشکلات حلوفصل نشوند، چنین مذاکراتی میتواند مانع وخیمتر شدن آنها شود.»
او در پایان این قسمت با تاکید بر اینکه مذاکره و گفتوگوی مستقیم میان قدرتهای هستهای با یکدیگر، «اهمیتی فوقالعاده» دارد، گفت: «برای دستیابی به بهبود واقعی در روابط، لازم است منافع این قدرتها به یکدیگر نزدیک و همسو شود.»
سامانههای دفاعی روسیه
هاکان فیدان در پاسخ به پرسشی درباره انتظارات آنکارا از واشنگتن، از جمله لغو تحریمهای کاتسا (CAATSA) و حلوفصل اختلافات مربوط به جنگندههای اف-۳۵ و سامانههای اس-۴۰۰، گفت: «تاخیرهایی که رفع آنها به اختیارات دولت آمریکا وابسته بود، اکنون در حال برطرف شدن است. این موارد شامل گسترش تجارت دوجانبه و رفع موانع موجود در صنعت دفاعی میشود.»
فیدان تاکید کرد: «برخی مسائل مرتبط با این قانون، دارای مقررات اجرایی هستند که آنکارا همچنان در تلاش است موانع مربوط به آنها را برطرف کند. اراده سیاسی برای حل این موضوع از یک سال و نیم پیش وجود داشته، اما این مسئله تا حدی به میدان رقابت و لابیگری میان دو جریان «اول آمریکا» و «اول اسرائیل» تبدیل شده است. لابیها در سیاست آمریکا نفوذ و وزن قابلتوجهی دارند، اما دولت آمریکا برای اقدام در این زمینه اراده لازم را دارد و ترکیه نیز میکوشد این موضوع را به شکلی نظاممند و با انضباط پیش ببرد.»
هاکان فیدان روابط میان رجب طیب اردوغان، رئیسجمهور ترکیه و دونالد ترامپ را «الگویی قابلتوجه از دیپلماسی رهبران» توصیف کرد و گفت: «مسائل متعددی چه در عرصه عمومی و چه در پشت درهای بسته، از طریق این روابط مدیریت شده و برخی از آنها نیز حلوفصل شدهاند.»
او خروج نیروهای آمریکایی از سوریه و عراق را برای تحقق طرح ترکیه در راستای ایجاد منطقهای عاری از تروریسم، «حیاتی» دانست و گفت: «کمک به برقراری و حفظ ثبات در سوریه، تاثیر بسیار مثبتی بر امنیت ترکیه و ثبات منطقه داشته است.»
به گزارش ایسنا، واشنگتن در سال ۲۰۱۹ ترکیه را از برنامه تولید جنگنده اف-۳۵ کنار گذاشت و در سال ۲۰۲۰، بهدلیل خرید سامانههای پدافند هوایی اس-۴۰۰ روسیه، تحریمهای کاتسا را علیه سازمان صنایع دفاعی این کشور اعمال کرد.
توافق مکه
وزیر امور خارجه ترکیه با بیان اینکه روند ایجاد ساختارهای نهادی «توافق مکه» بهخوبی پیش میرود، افزود: «تصمیمات اصلی اتخاذ شده و سازوکارهای اساسی این ائتلاف شکل گرفتهاند و اکنون جزئیات آن، از جمله تصمیمگیری درباره تشکیل دبیرخانه و ستاد فرماندهی نظامی، در حال تکمیل شدن است.»
فیدان تصریح کرد: «این توافق علیه هیچ کشوری تشکیل نشده است. اعضای آن به یکدیگر اطمینان میدهند که به هم حمله نخواهند کرد و در برابر هر طرفی که به یکی از اعضا حمله کند، در کنار یکدیگر خواهند ایستاد.
او در پاسخ به پرسشی درباره انتقادهایی که مدعیاند بندی مشابه ماده ۵ پیمان ناتو بلافاصله فعال خواهد شد، گفت: «زبان سیاسی معمولا با اغراق همراه است. ماده ۵ ناتو در طول تاریخ این پیمان تنها یک یا دو بار مورد استناد قرار گرفته و ترکیه هرگز در چنین شرایطی قرار نگرفته و با رقبای خارج از اردوگاه غرب، مانند روسیه یا چین، نیز به این شکل مواجه نشده است.»
جنگ غزه
هاکان فیدان با اشاره به جنایات رژیم صهیونیستی در غزه گفت: «شاید خون کسانی که در این جنگ کشته شدهاند، در مقطع کنونی نتواند مانع نسلکشی شود، اما تغییرات بسیار زیادی در جهان ایجاد خواهد کرد. ترکیه هماکنون شاهد چنین تغییراتی است.»
وزیر امور خارجه ترکیه وضعیت فعلی غزه را تشریح کرد و گفت: «ما هزاران کانکس داریم که در زمان وقوع زلزله از آنها استفاده کردیم. رئیسجمهورمان دستور داده است که این کانکسها به غزه ارسال شوند. در این زمینه اقدامات و تلاشهای گستردهای انجام شده است، اما اسرائیل به این دلیل که کانکسها از جنس فلز هستند، اجازه ورود آنها به غزه را نمیدهد. اسرائیل مدعی است که حماس ممکن است از این فلزات برای ساخت سلاح استفاده کند.»