آخرالزمان هوش مصنوعی؛ چرا آمریکایی‌ها در هراس‌اند و چینی‌ها خوش‌بین؟ | مسیر را اصلاح کنیم، نباید «هوش برتر» را نادیده گرفت!

به گزارش اقتصادنیوز، در اتفاقی کم سابقه، طی انتخابات میان‌دوره ای اخیر در ایالات متحده، چند ایالتی که به عنوان پایگاه سنتی حزب جمکهوری‌خواه محسوب می‌شد، نامزدهای دموکرات موفق به شکست رقیب خود شدند. در میان علل چنین چرخشی، اختلاف بر سر مراکز داده موضوع کلیدی محسوب شد.

به نوشته سی‌ان‌ان، با فروکش کردن غبارِ شب انتخابات، دست‌اندرکاران ستاد انتخاباتی جیمز تالاریکو از گستردگی پیروزی او در ۲۵۴ شهرستان ایالت تگزاس شگفت‌زده شدند. اما در این میان، یک منطقه به‌طور خاص جلب‌توجه می‌کرد.

شهرستان کافمن در جنوب شرقی دالاس، میزبان دو پروژه عظیم مرکز داده (Data Center) است که با واکنش منفی و مخالفت مردم محلی مواجه شده‌اند. فورنی، بزرگ‌ترین شهر این شهرستان، هم‌اکنون در حال اقدام برای ممنوع کردن احداث مراکز داده جدید در محدوده شهری خود است.

این شهرستان که پایگاه سنتی جمهوری‌خواهان (منطقه کاملاً قرمز) محسوب می‌شود، یکی از ۵۵ شهرستانی بود که در آن یک «کمیته اقدام سیاسی مستقل» (Super PAC) حامی تالاریکو، به نام لون استار رایزینگ، رأی‌دهندگانِ ساکن در شعاع ۵ مایلیِ پروژه‌های پیشنهادی یا مصوبِ مراکز داده را هدف قرار داد. این کمیته با ارسال نامه‌ها و تبلیغات دیجیتالی، مسئولیت این پروژه‌ها را متوجه نامزد جمهوری‌خواه، کن پکستون، دانست. در یکی از این نامه‌ها آمده بود: «هشدار!»؛ در ادامه، ضمن خطاب قرار دادن رأی‌دهندگان با نام کوچکشان، نوشته شده بود: «یک مرکز داده در نزدیکی شما در شهرستان کافمن وجود دارد یا برای احداث آن برنامه‌ریزی شده است. کن پکستون شرایط ساخت آن را آسان‌تر کرده است».

تالاریکو در شهرستان کافمن با اختلاف ۱ درصد پیروز شد؛ این در حالی بود که او در سطح ایالت به پیروزی چشمگیر ۱۲ درصدی دست یافت و به دموکرات‌ها کمک کرد تا برای نخستین بار از سال ۱۹۹۴، در سطح ایالت تگزاس به پیروزی برسند.

هوش برتر؛ رویکردی سخت‌گیرانه‌تر در قبال مراکز داده

این تنها یکی از نمونه‌های متعدد مواردی بود که در آن، واکنش منفی نسبت به مراکز داده به پیروزی‌های خیره‌کننده دموکرات‌ها در انتخابات میان‌دوره‌ای کمک کرد. از رقابت‌های ایالتی گرفته تا طرح‌های پیشنهادی در سطح محلی، رأی‌دهندگان حمایت گسترده‌ای از اتخاذ رویکردی سخت‌گیرانه‌تر در قبال مراکز داده نشان دادند؛ رویکردی که در بسیاری موارد به مخالفت صریح با ادامه توسعه این مراکز می‌انجامد.

بر اساس نظرسنجی سی‌ان‌ان از رأی‌دهندگان، حدود یک‌چهارم آن‌ها هوش مصنوعی و مراکز داده را در رأی‌دهی خود در انتخابات میان‌دوره‌ای «حیاتی» دانستند؛ هرچند این موضوع در مقایسه با اولویت‌های مهم‌تری همچون هزینه‌های زندگی و فساد، در رده‌های پایین‌تری قرار می‌گرفت. با این حال، هنگامی که از رأی‌دهندگان درباره احداث مراکز داده در جوامع محلی‌شان پرسیده شد، اکثریت قاطع آن‌ها — با نسبتی حدود ۳ به ۱ — با این امر مخالفت کردند.

نامزدهای حزب جمهوری‌خواه با موضعِ به‌شدت حمایتی دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور سابق، در خصوص مراکز داده مواجه بودند. در هفته‌های پایانی انتخابات، به نظر می‌رسید حتی خودِ ترامپ نیز پذیرفته که صنعت هوش مصنوعی با چالش‌های سیاسی روبروست؛ چرا که او پیشنهاد کرد نام هوش مصنوعی (AI) به «هوش برتر» (Super Intelligence) تغییر یابد.

باید مسیر را اصلاح کرد؛ دیگر نمی‌توان نادیده گرفت!

برخی از جمهوری‌خواهان از هم‌اکنون هشدار می‌دهند که برای انتخابات سال ۲۰۲۸، باید استراتژی متفاوتی در این زمینه اتخاذ کنند. گروه محافظه‌کارِ «ائتلاف برای آینده‌ای بهتر -که در حوزه سیاست‌گذاری هوش مصنوعی فعالیت می‌کند- روز پس از انتخابات در یادداشتی تأکید کرد که «نمی‌توان تأثیر چشمگیر سیاست‌های مربوط به هوش برتر (SI) بر این انتخابات، و پیوند عمیق آن با نگرانی‌های اقتصادی را نادیده گرفت.» این گروه از جمهوری‌خواهان خواست تا پیش از انتخابات ۲۰۲۸، در رویکردهای خود «بازنگری» کرده و «مسیرشان را اصلاح کنند»

یکی از استراتژیست‌های حزب جمهوری‌خواه که در انتخابات میان‌دوره‌ای نقش داشته، می‌گوید هر یک از اعضای این حزب که بخواهد در رقابت‌های ریاست‌جمهوری آینده حرفی برای گفتن داشته باشد، «به راهبرد و برنامه بهتری نیاز دارد». این استراتژیست جمهوری‌خواه افزود: «شاید اقتصاد مهم‌ترین مسئله این انتخابات بوده باشد، اما نکته‌ای که از دید بسیاری پنهان مانده، این است که هوش مصنوعی و مراکز داده، بخش بزرگی از این نگرانی‌ها و اضطراب‌ها را دامن زده‌اند. احتمالاً در انتخابات سال ۲۰۲۸، هوش مصنوعی به صدر فهرست مسائل سیاسی تبدیل خواهد شد.» 

واکنش‌های فزاینده با ادامه چرخه میان‌دوره‌ای

ویل لارنس، نماینده منتخب ایالت میشیگان، که موفق شد کرسی متعلق به جمهوری‌خواهان در مجلس نمایندگان را تصاحب کند، گفت: به خاطر اینکه چقدر زود - و با شدت - کمپین خود را روی مراکز داده متمرکز کرد، برجسته شد. اولین تبلیغ تلویزیونی او در انتخابات مقدماتی با ایستادن او در وسط یک زمین آغاز شد و هشدار داد که «میلیاردرهای فناوری می‌خواهند کل این زمین را به یک مرکز داده عظیم تبدیل کنند که هزینه‌های انرژی شما را افزایش داده و ارزش خانه‌های ما را نابود می‌کند».

وقتی لارنس در اکتبر 2025 در جلسه هیئت برنامه‌ریزی شهرک هاول برای اعتراض به یک مرکز داده پیشنهادی شرکت کرد، به سختی طوفانی ملی بر سر مراکز داده به پا شد. این یکی از چندین جلسه‌ای بود که او در طول مبارزات انتخاباتی خود در آن شرکت کرد. 

اما در پایان انتخابات میان‌دوره‌ای، یافتن رقابتی که در آن نامزدها در مورد این موضوع بحث نکنند و برای همگام شدن با افکار عمومی که از خطوط حزبی عبور می‌کنند، رقابت کنند، دشوار بود. نامزدهای دموکرات عموماً در مورد مراکز داده سخت صحبت می‌کردند و برخی، مانند لارنس، حتی به دنبال تعلیق فدرال آنها بودند.

جمهوری‌خواهان گاهی اوقات درخواست‌های خود برای محدودیت‌های جدید را تکرار می‌کردند، اما همچنین از مزایای اقتصادی آنها تمجید می‌کردند و استدلال می‌کردند که این مزایا برای پیشی گرفتن از چین در رقابت هوش مصنوعی ضروری هستند.

دن دیوریو، از مقامات ارشد «ائتلاف مراکز داده» (Data Center Coalition) — که یک تشکل صنفی است — استدلال کرد که این صنعت باید در نشان دادنِ این موضوع به آمریکایی‌ها که مراکز داده چگونه می‌توانند به نگرانی‌های آنان در مورد هزینه‌های زندگی پاسخ دهند، عملکرد بهتری داشته باشد. او خاطرنشان کرد که ساکنان شهرستان لودون در ایالت ویرجینیا، به لطف رونق مراکز داده در آن منطقه، از کاهش بار مالیاتی بهره‌مند شده‌اند؛ هرچند فضای سیاسی ویرجینیا نیز تحت تأثیر نگرانی‌ها پیرامون افزایش شدید هزینه‌های برق — ناشی از تقاضای مراکز داده — دستخوش تغییر شده است. او گفت: «مردم باید این موضوع را ببینند و آن را لمس کنند.»

ایالت اوهایو یکی از میدان‌های اصلی رقابت بر سر مسئله مراکز داده بود. شرود براون، نامزد دموکرات و پیروز انتخابات سنا، جان هاستد (از حزب جمهوری‌خواه و مقام فعلی) را «چهره مراکز داده» نامید و به حمایت‌های او از سرمایه‌گذاری در این حوزه — در زمانی که معاون فرماندار بود — اشاره کرد. این رویکردِ انتقادی چنان مؤثر بود که «کمیته ملی جمهوری‌خواهان برای انتخابات سنا» در ماه اوت با صدور یادداشتی هشدار داد که مراکز داده، همچون «وزنه‌ای سنگین بر گردن هاستد» عمل می‌کنند. هاستد در ماه سپتامبر تلاش کرد با پیش‌قدم شدن در تدوین قانونی برای مقابله با افزایش هزینه‌های انرژی ناشی از مراکز داده، این نقطه ضعف را برطرف کند؛ اما دموکرات‌های سنا مانع تصویب آن شدند.

این مناقشه در سطح محلی نیز جریان داشت. به گفته گروه مخالف مراکز داده با نام «حفظ اوهایو» (Conserve Ohio)، رأی‌دهندگان در دست‌کم ۱۰ شهر ایالت اوهایو با تصویب اصلاحیه‌هایی در منشور شهری، ساخت مراکز داده بزرگ را ممنوع کردند. طرح پیشنهادی در شهر «گرانویل» — واقع در حومه کلمبوس — با حمایت بیش از ۸۰ درصد رأی‌دهندگان به تصویب رسید.

مخمصه دارلینِ مراکز داده

در یک ایالت جمهوری‌خواه دیگر، یعنی کارولینای جنوبی، «آنی اندروز» (دموکرات) با اتخاذ استراتژی نام‌گذاری رقیب جمهوری‌خواه خود، دارلین گراهام، با عنوان «دارلینِ مراکز داده» (Data Center Darline)، به پیروزی غیرمنتظره‌ای دست یافت. اندروز توانست نتیجه را در شهرستان «کولتون» — که پیش‌تر با اختلاف ۱۹ درصد به ترامپ رأی داده بود — به نفع خود تغییر دهد. این شهرستان یکی از مناطقی بود که اندروز در آن حضور یافته و علیه توسعه مراکز داده محلی سخنرانی کرده بود.

این موضوع حتی از زمان انتخابات مقدماتی برای گراهام به یک نقطه ضعف تبدیل شده بود؛ چرا که او در جریان یک مناظره گفته بود: «ما باید مراکز داده داشته باشیم.» این موضع‌گیری — که البته بعداً آن را تعدیل کرد — در آن زمان موجب انتقاد برخی دیگر از هم‌حزبی‌های جمهوری‌خواهش شد.

یک کمیته اقدام سیاسی مستقل جدید به نام «ساختن آینده» (Building the Future) که با صنعت مراکز داده همسو بود، در اواخر رقابت‌های انتخابات سراسری با صرف ۲.۵ میلیون دلار به نفع گراهام وارد عمل شد. اما این اقدام تنها به انتقادات دامن زد و باعث شد مخالفان او را متهم کنند که وام‌دارِ این صنعت است.

موضوع مراکز داده در سایر رقابت‌های انتخاباتی مجلس نمایندگان نیز به شیوه‌های قابل‌توجهی مطرح شد. میچل برمن، نامزد دموکراتی که «برایان استیل» (جمهوری‌خواه) را در ایالت ویسکانسین شکست داد، تبلیغی منتشر کرد که در آن او به یک هدف پروازی (بشقابک) که روی آن عبارت «مرکز داده» نوشته شده بود، شلیک می‌کرد. همچنین در حوزه انتخابیه اول آریزونا، «آمیش شاه» (دموکرات) پس از آنکه صراحتاً اعلام کرد خواهان ایجاد هیچ‌گونه مرکز داده‌ای در حوزه انتخابیه‌اش نیست، به پیروزی رسید. جی فیلی، رقیب جمهوری‌خواه «شاه»، موضعی ظریف‌تر و پیچیده‌تر اتخاذ کرد؛ رویکردی که اکنون، پس از شکست سنگین روز سه‌شنبه، برخی از جمهوری‌خواهان در درستی آن تردید کرده‌اند. فیلی در یک مصاحبه گفت: «ما باید در [رقابت هوش مصنوعی] پیروز شویم و نمی‌توانیم اجازه دهیم چین برنده شود. اما در عین حال، باید بتوانید با فردی صحبت کنید که دغدغه‌اش چین یا این رقابت جاری نیست، بلکه به زندگی شخصی خودش اهمیت می‌دهد. بنابراین، باید استدلال کنید که چرا وجود مراکز داده ضروری است.»

به گفته چارلی بلتلر، مدیر سیاسی ائتلاف گاردریلز که در انتخابات میان‌دوره‌ای به عنوان نیرویی در برابر صنعت هوش مصنوعی عمل می‌کرد: «این موضوع زمانی بیشترین تأثیر را داشت که با نگرانی‌های گسترده‌تر پیوند می‌خورد. به نظرم واکنش‌های منفی شدیدی پیرامون مناقشات محلی بر سر پروژه‌های مراکز داده شکل گرفت، اما بسیاری از نامزدها توانستند به‌خوبی این مسئله را به موضوعاتی همچون هزینه‌های زندگی و فساد ربط دهند.»

آخرالزمان هوش مصنوعی

فایننشیال تایمز هم در گزارشی سعی کرده به این پرسش پاسخ دهد که چرا اکنون آمریکایی‌ها از هوش مصنوعی متنفر هستند؟

بر اساس این گزارش، امروزه بسیاری از چینی‌ها از خود می‌پرسند: آیا هوش مصنوعی قرار است تمام مشاغل ما را بگیرد؟ این سئوال در آمریکا هم بسیار آشنا به نظر می‌رسد. به سختی می‌توان هفته‌ای را در آمریکا بدون صحبت در مورد «آخرالزمان هوش مصنوعی» گذراند؛ نگرانی از اینکه هوش مصنوعی ممکن است مشاغل را از بین ببرد، حملات سایبری را آغاز کند یا بدتر از آن. و همانطور که انتخابات میان‌دوره‌ای هفته گذشته نشان داد، مخالفت شدیدی با مراکز داده وجود دارد و اکثر رأی‌دهندگان گفته‌اند که این عامل کلیدی در شکل‌گیری رأی آنها بوده است و سیاستمداران متعهد به توقف آن شده‌اند.

این موضوع در چارچوب محیط زیست مطرح می‌شود. اما نظرسنجی‌ها نشان می‌دهد که آمریکایی‌ها سایر ساختمان‌های پرمصرف انرژی مانند مراکز توزیع آمازون را می‌پذیرند. به گفته پاتریک رافینی، یک کارشناس حوزه نظرسنجی: «ترجیح آشکار قوی علیه هوش مصنوعی نسبت به خدمات دیجیتال قدیمی‌تر وجود دارد». به زبان ساده: رأی‌دهندگان آمریکایی از آن متنفرند.

با این حال، مسئله چین متفاوت است. به عنوان مثال، وقتی یک خبرنگار فایننشال تایمز اخیراً از یک پروژه مرکز داده در شائوگوان بازدید کرد، او نیز احساس ناراحتی کرد - اما این نگرانی در درجه اول در مورد این بود که آیا روستاییان محلی نیز از مزایای اقتصادی بهره‌مند می‌شوند یا خیر، نه مخالفت با هوش مصنوعی به طور کلی و سوالات مربوط به مشاغل با حس هیجان همراه بود.

به گفته بینگ سونگ، مدیر موسسه برگگروئن: «شما ترس از دست دادن شغل، فرسایش ذهنیت انسانی و از دست دادن معنا [در چین] را به اندازه ایالات متحده و جاهای دیگر خواهید شنید. اما ترس وجودی بسیار کمتری نسبت به آنچه در ایالات متحده و رسانه‌های جریان اصلی غربی می‌بینیم، وجود دارد.»

هراس خاص در ینگه دنیا 

نظرسنجی‌ها این را تأیید می‌کنند: چین، به همراه بسیاری از کشورهای آسیایی، به طور چشمگیری نسبت به آمریکا در مورد جنبه‌های مثبت هوش مصنوعی خوش‌بین‌تر است و کمتر نگران خطرات آن است. اروپا بدبین‌تر است، اما همچنین کمتر از آمریکا نگران خطرات آن است. ممکن است برخی این را به سرکوب نسبت دهند. همانطور که کوین راد، نخست وزیر سابق استرالیا، اشاره می‌کند، شی جین پینگ، رئیس جمهور چین، توسعه هوش مصنوعی را هسته اصلی آینده چین می‌داند و به طور فزاینده‌ای نیز اقتدارگرا است. بنابراین برای چینی‌های عادی اعتراض به هوش مصنوعی دشوار است.

با این حال، ترس به تنهایی شکاف نگرشی را توضیح نمی‌دهد. دموکراسی‌هایی مانند ژاپن و کره جنوبی نیز بسیار خوشبین هستند. اکثر بازارهای نوظهور، صرف نظر از اینکه استبدادی یا دموکراتیک باشند، نیز خوشبین هستند. یکی از مقامات ارشد امارات متحده عربی با اشاره به اینکه امارات متحده عربی قصد دارد تا سال 2028 از هوش مصنوعی عامل برای نیمی از کل خدمات دولتی استفاده کند، گفت: مردم ما هیجان‌زده هستند جیمز مانیکا، معاون ارشد رئیس گوگل-آلفابت (که در زیمبابوه متولد شده)، می‌گوید که وقتی در سازمان ملل متحد به طور مشترک رهبری بحث‌های هوش مصنوعی را بر عهده داشت، شاهد شکاف مشابهی بود. «منصفانه نیست که بگوییم کشورهای جنوب جهان هیچ نگرانی در مورد هوش مصنوعی ندارند. [اما] تحقیقات نشان می‌دهد که نگرش‌ها در کشورهای جنوب جهان بسیار مثبت‌تر است.»

بنابراین نکته کلیدی که باید درک شود این است که خصومت آمریکا نسبت به هوش مصنوعی جهانی نیست - حتی اگر ایالات متحده در حال حاضر گفتمان جهانی را شکل می‌دهد. اما، با به دست گرفتن کنترل کنگره توسط دموکرات‌ها - و نفوذ بیشتر بر سیاست‌های هوش مصنوعی - باید بپرسیم: چرا این شکاف وجود دارد؟ دو راه ممکن برای توضیح شکاف نگرشی وجود دارد: تفاوت‌های ملموس در اقتصاد سخت و سیاست‌های عمومی؛ و/یا الگوهای فرهنگی از پیش موجود.

تفاوت‌های ملموس در اقتصاد سخت و سیاست‌های عمومی 

برای شروع با مورد اول: یکی از عواملی که به وضوح حال و هوای عمومی را شکل می‌دهد، جمعیت‌شناسی است. در کشورهایی مانند ژاپن و کره جنوبی، کمبود فزاینده کارگران و بی‌اعتمادی به مهاجران وجود دارد که پذیرش اتوماسیون را برای رأی‌دهندگان آسان‌تر می‌کند. با این حال، آمریکا با کاهش جمعیتی کمتری مواجه است، بنابراین انگیزه اقتصادی کمتری برای حمایت از ربات‌ها وجود دارد.

ثروت نسبی نیز اهمیت دارد. در کشورهای غربی بالغ که به شدت به بخش خدمات متکی هستند، رأی‌دهندگان می‌ترسند که هوش مصنوعی، مشاغل یقه سفید را از بین ببرد و منجر به آینده‌ای بدتر از گذشته شود. با این حال، بسیاری از کشورهای آسیایی اخیراً به دلیل پیشرفت فناوری، شاهد افزایش رفاه اقتصادی بوده‌اند که باعث ایجاد مثبت‌اندیشی بیشتری می‌شود.

بسیاری از کشورهای فقیر مشتاق جبران عقب‌ماندگی خود هستند - و برخی فکر می‌کنند که هوش مصنوعی ممکن است با فراهم کردن امکان ارائه خدمات درمانی و آموزشی بسیار بیشتر، شرایط را برابر کند. به گفته یک رئیس بانک مرکزی ارشد آفریقایی در کنفرانس کمبریج: «همه چیز به این بستگی دارد که چه چیزی برای از دست دادن دارید».

سیاست‌های عمومی نیز متفاوت است. در کشورهایی مانند آمریکا، سود هوش مصنوعی نخبگان را ثروتمندتر می‌کند و تلاش کمی برای توزیع مجدد این ثروت صورت گرفته است. به گفته استیو بنون، استراتژیست ماگا: «رأی‌دهندگان از دست برادران فناوری عصبانی هستند». دولت ایالات متحده و شرکت‌های بزرگ فناوری همچنین نتوانسته‌اند هیچ مجموعه سیاست‌های هماهنگی را برای آموزش کارگران در ابزارهای هوش مصنوعی یا یافتن شغل‌های جدید برای آنها در صورت جایگزینی هوش مصنوعی با آنها ارائه دهند. از مردم انتظار می‌رود که خودشان با چالش‌ها کنار بیایند.

در جای دیگر، لفاظی‌های دولت بر منفعت عمومی هوش مصنوعی تأکید می‌کند (حتی اگر واقعیت متفاوت باشد) و برای محافظت از مردم، به طور محسوس‌تر و شدیدتری مداخله می‌کند. به عنوان مثال، در کشورهایی مانند ژاپن، شرکت‌ها در تلاش برای آموزش کارگران هستند (اگرچه نرخ واقعی پذیرش هوش مصنوعی در شرکت‌ها هنوز پایین است). در سنگاپور، دولت در حال ارائه مهارت‌های هوش مصنوعی از گهواره تا گور است، با اطلاعات نادرست مبارزه می‌کند و با جایگزینی شغل، به ویژه در میان فارغ التحصیلان جدید، مبارزه می‌کند. 

تارمان شانموگاراتنام، رئیس جمهور سنگاپور، ماه گذشته در جلسه‌ای با صندوق بین‌المللی پول و بانک جهانی گفت: «آنچه دولت‌ها برای حمایت از شغل اول، به عنوان یک اقدام بحرانی در طول کووید، انجام دادند و آنچه برخی از دولت‌ها در طول بحران مالی جهانی انجام دادند، اکنون باید بخشی از فهرست سیاست‌های ساختاری دولت‌ها باشد. باید همکاری دولتی-خصوصی وجود داشته باشد، به طوری که بخش دولتی، بخش خصوصی را برای جذب فارغ‌التحصیلان جدید تشویق کند.» چنین زبانی - و سیاست‌هایی - به طور قابل توجهی در بسیاری از کشورهای غربی وجود ندارد. جای تعجب نیست که مردم می‌ترسند.

الگوهای فرهنگی از پیش موجود

راه دوم برای توضیح شکاف نگرشی در بافت اجتماعی و جهان‌بینی مشترک جوامع - به عبارت دیگر، فرهنگ - نهفته است. اقتصاددانان یا متخصصان فناوری به ندرت این موضوع را مطالعه می‌کنند، زیرا فرهنگ لغزنده است. علاوه بر این، «فرهنگ‌های» ملی هرگز مانند جعبه‌های ظروف پلاستیکی دربسته وجود ندارند. آنها بیشتر شبیه رودخانه‌های کندرو با کناره‌های گل‌آلود هستند که جریان‌های جدید دائماً به آنها جریان می‌یابند. آنها تغییر می‌کنند.

با این حال، تفاوت‌های فرهنگی عمیقاً اهمیت دارند، زیرا نگرش ما نسبت به هوش مصنوعی نه تنها توسط دیدگاه ما از فناوری، بلکه توسط ایده‌های ما در مورد معنای انسان بودن شکل می‌گیرد. به گفته استفن کیو، دیپلمات سابق بریتانیا که در ویرایش کتاب «تصور هوش مصنوعی: جهان چگونه ماشین‌های هوشمند را می‌بیند» مشارکت داشته: «در غرب، دیدگاه متمایزی وجود دارد مبنی بر اینکه هوش مصنوعی یا بسیار مثبت خواهد بود یا به طرز آخرالزمانی منفی. فرهنگ‌های دیگر، هوش مصنوعی را کاملاً متفاوت می‌بینند.»

چرا؟ دین یکی از عوامل است. وقتی پاپ اخیراً بخشنامه خود را در مورد هوش مصنوعی صادر کرد، فرض کرد که انسان‌ها از ماشین‌ها جدا هستند - و فقط انسان‌ها دارای روح هستند. به همین دلیل است که بخشنامه او «انسانیت باشکوه» نامیده می‌شود. این نشان دهنده الهیات یهودی-مسیحی در قرن‌های اخیر است که مرزی بین موجودات جاندار و بی‌جان قائل است.

در حقیقت، این چارچوب مخالف همیشه وجود نداشته است: همانطور که جوآنا لیدنهاگ، متکلم بریتانیایی، در کتاب خود «خلقت ذهن»، اشاره می‌کند، اندیشه اولیه مسیحی شامل «پان‌سایکیسم» بود که انسان‌ها را در هم تنیده با طبیعت می‌دانست. و برخی از بزرگان مدرن سیلیکون ولی، مانند پیتر تیل، چنان طرفدار تعامل هوش مصنوعی و انسان هستند که از زبان مسیحی برای رد منتقدان به عنوان «مسیح‌های دروغین و پیامبران دروغین» استفاده می‌کنند. با این حال، شکاف مخالف در تفکر مسیحی جدیدتر، مدت‌ها قبل از حملات هوش مصنوعی عامل‌محور به پلتفرم هوش مصنوعی متن‌باز Hugging Face، تصویرسازی منفی فرهنگ رسانه‌ای انگلیسی‌زبان از ربات‌ها را القا کرده است. فقط به فیلم‌هایی مانند ترمیناتور، ادیسه فضایی و اکس ماکینا فکر کنید.

در جاهای دیگر اینطور نیست. مثلاً در ژاپن، مسلماً شناخته‌شده‌ترین ربات در فرهنگ عامه، شخصیت کارتونی Astro Boy (که در ژاپن با نام Mighty Atom شناخته می‌شود) است، یک یاور بامزه برای انسان‌ها که در دهه 1950 عرضه شد. خالق آن - Osamu Tezuka، هنرمندی که مانگا مدرن را خلق کرد - خاطرنشان کرد که نگرش ژاپنی‌ها نسبت به ربات‌ها، منعکس‌کننده میراث مذهبی این کشور است که از اصطلاحات دودویی برای تعریف انسان‌ها استفاده نمی‌کند، بلکه همه چیز را به صورت به هم پیوسته، دارای کامی یا جوهره معنوی می‌بیند.

اگر فکر می‌کنید سنگ‌ها و درختان کامی دارند، دیدن ماشینی که مانند یک شخص عمل می‌کند، کمتر تهدیدآمیز است. به همین دلیل است که تحقیقات نشان می‌دهد شهروندان ژاپنی مدت‌هاست که تمایل بیشتری به پذیرش ربات‌های انسان‌نما دارند. و پژواک‌هایی از این طرز فکر به هم پیوسته در سنت‌های بودایی و هندو نیز یافت می‌شود، همراه با مفهوم کنفوسیوسی چینی تیان-دی-رن (یا آسمان، زمین، انسان‌ها). بینگ می‌گوید: «در این چارچوب [کنفوسیوسی]، انسان‌ها در کیهان وسیع‌تر و پویا در حال تکامل زندگی و رشد می‌کنند؛ آنها هرگز در بالای جهان یا جدا از بقیه جهان قرار نمی‌گیرند. فناوری درون انسان‌ها است، ذهن انسان را منعکس می‌کند و ما با فناوری در حال تکامل هستیم - این یک نیروی بیگانه و خارج از ما نیست.» این موضوع در نحوه صحبت دولت چین در مورد هوش مصنوعی نیز منعکس شده است.

یکی دیگر از عوامل مهم فرهنگی، نحوه تصور ما از عامل انسانی است. در سال ۲۰۱۰، جوزف هنریش، استاد زیست‌شناسی تکاملی انسان در هاروارد، اظهار داشت که شکافی بین فرهنگ‌های «غربی، تحصیل‌کرده، صنعتی، ثروتمند و دموکراتیک» (یعنی عجیب و غریب) و فرهنگ‌های غیر عجیب وجود دارد. اخیراً، روانشناسان اجتماعی از این مفهوم برای بررسی سطوح مختلف به اصطلاح «انزجار از الگوریتم» استفاده کرده‌اند.

به عنوان مثال، مقاله‌ای در سال ۲۰۲۳ توسط نیکول تس یونگ لیو، ساموئل ان کیرشنر و اریک تی کی لیم، خاطرنشان می‌کند که «سازمان‌ها در اقتصادهای نوظهور غیر عجیب و غریب» با روحیه جمع‌گرایی، مانند هند و چین، اغلب به نظر می‌رسد که هوش مصنوعی را سریع‌تر و با خصومت کمتری نسبت به فرهنگ‌های فردگرا می‌پذیرند.

چرا؟ یک نظریه این است که فرهنگ‌های عجیب و غریب از ربات‌ها خوششان نمی‌آید، زیرا «فردگرایان ممکن است بیشتر مستعد این باشند که هوش مصنوعی را به عنوان چیزی خارج از خود ببینند و ویژگی‌های هوش مصنوعی را به گونه‌ای تفسیر کنند که منحصر به فرد بودن، استقلال و حریم خصوصی آنها را نقض کند»، همانطور که در مقاله دیگری توسط دانشگاهیان آرون بارنز، یوان یوان ژانگ و آنا والنزوئلا مطرح شده است. «در مقابل، جمع‌گرایان ممکن است بیشتر مستعد این باشند که هوش مصنوعی را به عنوان امتدادی از خود ببینند و ویژگی‌های هوش مصنوعی را به گونه‌ای تفسیر کنند که انطباق با اجماع را تسهیل کند.»

نظریه دیگری حول محور حریم خصوصی می‌چرخد. وقتی محققان اخیراً بحث‌های مربوط به هوش مصنوعی را در ایکس و وابیو (پلتفرم چینی) مقایسه کردند، متوجه شدند که «مردم ایالات متحده نگرانی‌های بیشتری در مورد حریم خصوصی هوش مصنوعی ابراز می‌کنند و بیشتر بر افشای حریم خصوصی توسط برنامه‌های هوش مصنوعی تمرکز دارند» - اما «مردم چین نسبت به نقش هوش مصنوعی در ارتقای حفاظت از حریم خصوصی خوشبین‌تر هستند». نویسندگان استدلال می‌کنند که این به این دلیل است که چینی‌ها حریم خصوصی را به عنوان چیزی تعریف می‌کنند که به آنها کمک می‌کند تا از دستکاری و کلاهبرداری تجاری جلوگیری کنند.

نظریه سوم بر اعتماد تمرکز دارد. نوح کاستلو، روانشناس کانادایی، در تحقیقات خود خاطرنشان کرده که «شرکت‌کنندگانی که در کشورهایی با سطوح بالای فساد ادراک‌شده متولد یا بزرگ شده‌اند، نسبت به کسانی که از کشورهایی با فساد ادراک‌شده پایین هستند، نسبت به تصمیم‌گیری الگوریتمی بسیار کمتر بی‌تفاوت هستند». این ممکن است عجیب به نظر برسد. با این حال، آمادگی ما برای اعتماد به ماشین‌ها تا حدودی به این بستگی دارد که آیا فکر می‌کنیم انسان‌ها قابل اعتمادتر از آن ربات‌ها هستند یا خیر. در فرهنگ‌های غربی با حاکمیت قانون قوی، مقامات انسانی ممکن است معتبر به نظر برسند. در جاهای دیگر اینطور نیست.

وقتی کن اندرسون، انسان‌شناسی که در آن زمان با اینتل مرتبط بود، در سال‌های ۲۰۱۷-۲۰۱۹ فناوری‌های تشخیص چهره را در چین مطالعه کرد، دریافت که شهروندان چینی از برخورد با ربات‌ها بدشان نمی‌آید، زیرا راحتی و این واقعیت را که ابزارهای تشخیص بصری به آنها به عنوان افراد نگاه می‌کنند، نه اعداد، دوست دارند. او خاطرنشان کرد: «به طرز عجیبی [در چین] فناوری‌های تشخیص چهره، فرد را برجسته می‌کنند، که از ویژگی‌های بارز فرهنگ غربی است.» علاوه بر این، او به من گفت، به نظر می‌رسد شهروندان چینی فکر می‌کنند که ربات‌ها منصف هستند؛ یا به عبارت دقیق‌تر، کمتر از بوروکرات‌های انسانی در چین که قبلاً بودند، جانبدارانه عمل می‌کنند. بنابراین، نگرش ما به فناوری، برگرفته از دیدگاه‌های ما نسبت به انسان‌ها است؛ اگر به انسان‌ها اعتماد نداشته باشیم، ممکن است ترجیح دهیم به جای آن با هوش مصنوعی سر و کار داشته باشیم.

در هر صورت، نکته کلیدی این است که نگرش‌های عمومی نسبت به هوش مصنوعی - چه خوب و چه بد - ثابت و تغییرناپذیر نیستند. در عوض، آنها منعکس کننده فرضیات گسترده‌تری در مورد معنای انسان بودن هستند - فرضیاتی که در سراسر جهان بسیار متفاوت هستند و دائماً در حال تغییرند. زیبایی طبیعت کاملاً انسانی ما در همین نکته نهفته است. بینگ می‌گوید: «هوش مصنوعی نه کاملاً خوب است و نه کاملاً بد. اما همسو کردن هوش مصنوعی با ارزش‌های مطلوب انسانی مستلزم آن است که ابتدا آن ارزش‌ها را در خودمان پرورش دهیم. ما باید پارادوکس‌ها را بپذیریم، بیشتر در مورد خودمان تأمل کنیم و کمتر انگشت اتهام به سوی دیگران نشانه بگیریم.»