داستان ما داستان رابطه قیمت داراییهای سرمایهای با سیاستهای پولی از یکسو و رابطه میان قیمتها با کالا و خدمات است. همان داستانی که به روابط پیدا و پنهان تورم و پول میپردازد و این روزها از همه سو محل بحث و جدال است.
از زمان گسترش ویروس کرونا و بسته شدن مرزها، صادرات ما به کشورهای همسایه کاهش یافت و دسترسی به اسکناس کمی سختتر شد؛ رئیس کل بانک مرکزی نیز در یکی از صحبتهای اخیر خود به تاثیر کرونا بر قیمت ارز اشاره کرد.
یک اقتصاد فرضی را در نظر بگیرید: دولت وام بلاعوض به بنگاههای اقتصادی عرضه میکند؛ بنگاهها در جهت استفاده از وام انگیزهمند میشوند؛ بازده ناشی از دسترسی به وام بلاعوض دولتی به اندازهای جذاب است که انگیزههای افزایش بهرهوری تولید را کاملا کور میکند؛ بنگاهها برای دسترسی به وام کافی است نشان دهند که چیزی تولید میکنند؛ رقابت برای استفاده از وام بلاعوض، به گسترش حوزههای رانت میانجامد؛ بنگاههای ذینفوذ به وام بلاعوض دسترسی بیشتری دارند؛ آنها وام بلاعوض را دریافت میکنند و با بهرهوری صفر آن را به کالا یا خدمت بدل میکنند و در بازارهای داخلی یا خارجی میفروشند.
طی سالهای پس از انقلاباسلامی، کشورمان شوکهای ارزی متعددی را پشت سرگذاشته است. اگر از دوران جنگ تحمیلی صرفنظر کنیم، سه شوک ارزی طی سالهای ۷۴-۷۳، ۷۸-۷۷ و ۹۱-۹۰ قابلشناسایی است. عوامل متعددی را میتوان بهعنوان پیشران شوکهای ارزی کشور نام برد، ولی بهطور خلاصه میتوان گفت افزایش بیسابقه حجم نقدینگی و سوءمدیریت تعهدات ارزی طی سالهای ۷۴-۷۳، کاهش شدید قیمت نفت طی سالهای ۷۸-۷۷ و باز هم افزایش شدید حجم نقدینگی و البته تحریمهای بیسابقه علیه کشورمان طی سالهای ۹۱-۹۰ از عوامل اصلی شکلگیری و توسعه شوکهای ارزی بوده است.