حمله نظامی برای بازگشایی تنگه هرمز محتمل است؟ | تمرکز ترامپ بر «جنگ اقتصادی» است | هربار خبری از مذاکرات می شود..
به گزارش اقتصادنیوز، در حالی که تلاشهای دولت دونالد ترامپ برای پایان دادن به جنگ با ایران تاکنون به نتیجه مشخصی نرسیده است، واشنگتن بار دیگر روی به ابزار فشار اقتصادی روی آورده است. تحریمهای گسترده و محاصره دریایی آمریکا با هدف تشدید فشار بر تهران و وادار کردن آن به مذاکره و بازگشایی تنگه هرمز دنبال میشود؛ با این حال، کارشناسان هشدار میدهند که این راهبرد ممکن است به جای وادار کردن ایران به عقبنشینی، به تشدید تقابل در خلیج فارس و افزایش هزینههای سیاسی و اقتصادی برای واشنگتن منجر شود.
هربار خبری از مذاکرات می شود...
فیلیپ تیموتی در هیل نوشت: حملات هوایی محدود ارتش آمریکا نتوانست تغییر محسوسی در وضعیت ایران ایجاد کند، از سویی تهدیدهای ترامپ مبنی بر بازگرداندن به عصر حجر هم نتیجهای نداشته است.
اقتصادنیوز: دولت ترامپ امیدوار است ماهها بمباران و حملات نظامی، اقتصاد ایران را به نقطه فروپاشی نزدیک کرده باشد؛ نقطهای که در آن رهبران ایران ناچار شوند خواستههای آمریکا برای پایان دادن به برنامه هستهای و بازگشایی کامل تنگه هرمز به روی نفتکشها و کشتیهای حملکننده گاز طبیعی را بپذیرند.
در این میان، هر بار که نشانهای از پیشرفت در مذاکرات دیپلماتیک ظاهر می شود، عاملی جدید وارد معادله شده و روند گفتوگوها را متوقف می کند.
جنگ اقتصادی جایگزین جنگ فیزیکی می شود؟
رئیسجمهور آمریکا اکنون بیشتر تمرکز خود را بر جنگ اقتصادی گذاشته و با تکیه بر تحریمها و محاصره دریایی تلاش میکند تا تهران را برای بازگشت به میز مذاکه تحت فشار قرار دهد. به نظر می رسد که هدف نهایی واشنگتن بازگشایی تنگه هرمز باشد.
کارشناسان منطقهای که با نشریه «هیل» گفتوگو کردهاند، درباره موفقیت این راهبرد تردید دارند. برخی آن را راهبردی ناکارآمد میدانند، در حالی که برخی دیگر معتقدند این تنها اهرمی است که در شرایط کنونی برای واشنگتن باقی مانده است.
ویلیام وکسلر، معاون پیشین وزیر دفاع آمریکا در امور عملیات ویژه معتقد است که بازگشت یک جنگ تمام عیار، خطرات قابلتوجهی را به همراه دارد، اما تکرار توافقی مشابه تفاهمنامهای که دو طرف در ژوئن امضا کردند نیز «فاجعهبار» خواهد بود.
او گفت: «تنها گزینهای که رئیسجمهور اکنون دارد، همان گزینهای است که در پیش گرفته؛ یعنی تلاش برای خریدن زمان.»
وکسلر که اکنون مدیر ارشد مرکز رفیق حریری و برنامههای خاورمیانه در شورای آتلانتیک است، معتقد است که ایران با وجود محاصره دریایی آمریکا همچنان تلاش میکند کنترل خود بر تنگه هرمز را حفظ کند تا در نهایت بتواند برای عبور و مرور کشتیها عوارض دریافت کند و از این طریق درآمد ایجاد کند. به گفته او، تهران بر این باور است که میتواند آمریکا را در یک نبرد فرسایشی پشت سر بگذارد. در مقابل، ترامپ با نزدیک شدن انتخابات با فشار سیاسی بیشتری مواجه خواهد شد.
نویسنده مدعی شد: در مقابل، کاخ سفید معتقد است که اقتصاد ایران تحت فشار شدید تورمی است و چون درآمدهای انرژی کاهش پیدا کرده، دسترسی کشور به ارزهای خارجی محدود شده است.
نویسنده مدعی شد: محاصره دریایی تاکنون پیامدهایی داشته است،اما نگرانی وکسلر درباره راهبرد دولت ترامپ این است که رئیسجمهور آمریکا تنها زمانی در سیاست داخلی موفق است که بتواند با هنر متقاعدسازی، افکار عمومی و رقبای خود را تحت تأثیر قرار دهد.
فشار بیشتر؛ تغییر رفتار یا فرسایش اقتصادی؟
جاناتان سایه، تحلیلگر پژوهشی بنیاد دفاع از دموکراسیها معتقد است که دولت ترامپ از یک رویکرد فعال در مراحل ابتدایی جنگ به رویکردی واکنشی تغییر مسیر داده است.
او گفت: «ذهنیت کنونی این است که به هر شکلی باید اهرم فشار ایجاد کرد تا رفتار تغییر کند. اما این مسئله بهخودیخود میتواند یک محاسبه اشتباه باشد.»
جاناتان روهه، عضو مؤسسه امنیت ملی آمریکا در حوزه راهبرد آمریکایی معتقد است که واشنگتن به سمت راهبرد «خفه کردن اقتصاد ایران» حرکت کرده است؛ به این معنا که منابع مالی لازم برای پرداخت حقوق نیروها محدود شود. به گفته او، این رویکرد نشاندهنده آن است که دولت ترامپ گزینههای دیگری را در اختیار ندارد و این راهبردها اعتراف به شکست، بدون چشمانداز واقعی برای موفقیت است. روهه می گوید: « ایران از اینکه ترامپ صرفا بر تحریمها و محاصره تمرکز کند کاملا راضی است. آنها مطمئن هستند که میتوانند این وضعیت را تحمل کنند و از این نظر، زمان بیشتری نسبت به ساعت ترامپ دارند.»
سایه نیز معتقد است تحریمها و محاصره برای اثرگذاری به زمان نیاز دارند و در نهایت مسئله اصلی این خواهد بود که دولت ترامپ بتواند پیامدهای اقتصادی ناشی از فشار بر ایران را از نظر سیاسی تحمل کند.
او گفت: «این بیشتر واکنش ایران است که در پاسخ به محاصره، تنگه هرمز را محدود میکند و در نتیجه دوباره قیمت نفت را افزایش میدهد.»
از ادعای کنترل تنگه تا روند افزایشی قیمت نفت
ترامپ روز چهارشنبه مدعی شد که آمریکا «کنترل کامل» تنگه هرمز را در اختیار دارد و افزود: «فکر میکنم آن را حفظ خواهیم کرد.»
رئیسجمهور آمریکا در پیامی در شبکه اجتماعی تروث سوشال، محاصره دریایی آمریکا را دیوار فولادی توصیف کرد و مدعی شد ایران دیگر نیروی دریایی و نیروی هوایی مؤثری ندارد.
ترامپ همچنین مدعی شد ایران با مشکلات شدید اقتصادی و تورم ۳۰۰ درصدی مواجه است و افزود که این کشور «فقط حرف میزند و دیگر اقدام نمیکند».
در مقابل، سازمان تنگه هرمز ایران در واکنش اعلام کرد ادعاها و پیامهای مقامهای آمریکایی درباره اینکه آبراه دیگر مسدود نیست، واقعیت را تغییر نمیدهد. این سازمان تأکید کرد تنگه هرمز همچنان مسدود است و تا زمانی که شروط ایران پذیرفته نشود، بازگشایی نخواهد شد.
تردد دریایی در تنگه هرمز در این هفته اندکی افزایش یافته است. بر اساس دادههای شرکت کپلر، روز سهشنبه ۱۴ عبور موفق کشتیها ثبت شد که ۱۱ مورد از مسیر نزدیک به ساحل ایران انجام گرفت. با این حال، این رقم همچنان بسیار پایینتر از شرایط پیش از جنگ است؛ پیش از این بهطور میانگین بیش از ۱۰۰ کشتی در روز از این آبراه عبور میکردند.
ایران با استفاده مقطعی از موشکها و پهپادهای یکطرفه علیه کشتیهای عبوری، تردد در تنگه را محدود کرده است. این اقدامات باعث شده ناخداها و شرکتهای کشتیرانی در تصمیم خود برای عبور از این آبراه تجدیدنظر کنند؛ مسیری که در شرایط عادی حدود یکپنجم نفت و گاز جهان از طریق آن جابهجا میشود.
بازگشایی هرمز گزینه پرهزینه ای است
روهه، عضو مؤسسه یهودی برای امنیت ملی آمریکا معتقد است در شرایط کنونی بازگشایی نظامی تنگه هرمز احتمالا همان اقدامی باشد که آمریکا ناچار به انجام آن خواهد بود. با این حال، ترامپ تاکنون تمایلی به پذیرش چنین ریسکهایی نداشته و ترجیح داده است به اعمال تحریمهای جدید، اجرای محاصره دریایی و حملات هوایی سنتکام ادامه دهد.
روهه گفت: «با بسیاری از نیروهای نیروی دریایی آمریکا، از جمله افرادی که مسئول بررسی چنین سناریویی و اجرای آن بودهاند، صحبت کردهام. آنها معتقدند آمریکا باید برای حل این مسئله حاضر به پذیرش ریسکهایی باشد؛ زیرا ادامه بسته ماندن تنگه هرمز و این تصور که در نهایت این تهران است که درباره باز یا بسته بودن تنگه تصمیم میگیرد، هزینههای زیادی به همراه دارد.»
آتشبس شکننده میان دو طرف در اوایل ژوئیه از بین رفت و ایران حملاتی را علیه کشتیهای تجاری در داخل و اطراف تنگه انجام داد. پس از آن، ترامپ مجوز حملات هوایی علیه مراکز فرماندهی نظامی ایران، تأسیسات موشکی و پهپادی، مواضع مراقبت و دفاع ساحلی و توانمندیهای دریایی این کشور در جنوب ایران را صادر کرد.
به گفته سایه، ترامپ ممکن است بار دیگر به حملات مشابه روی بیاورد تا به شکل «ضربه در برابر ضربه» توازن موجود را حفظ کند.
ادامه تلاش آمریکا برای محاصره دریایی
ارتش آمریکا همچنان به اجرای محاصره دریایی در دریای عرب ادامه میدهد. در یکی از تازهترین موارد، یک بالگرد MH-60 نیروی دریایی آمریکا دو موشک هلفایر را به بخش هدایت یک نفتکش با پرچم پاناما به نام M/V Vela Nova شلیک کرد و آن را از حرکت انداخت. این کشتی پس از آن هدف قرار گرفت که تلاش کرد برخلاف محاصره از خلیج عمان عبور کند و خدمه غیرنظامی آن نیز به هشدارهای مکرر نیروهای آمریکایی توجه نکردند.
سنتکام مدعی شده است که نیروهای آمریکایی از زمان ازسرگیری محاصره در اواسط ژوئیه، مسیر ۵۹ کشتی تجاری را که تلاش کردهاند از محاصره عبور کنند تغییر دادهاند.
اجرای این محاصره بر عهده بیش از ۲۰ کشتی نیروی دریایی آمریکا است. همچنین بیش از ۵۰ هزار نیروی نظامی آمریکایی در منطقه تحت مسئولیت سنتکام مستقر هستند.
