آبهای گلآلود خلیج فارس و سردرگمی بازار | نفت از تنگه هرمز نشت میکند؟ | بازار نفت با ترامپ همسو میشود؟
به گزارش اقتصادنیوز، وعده بازگشایی تنگه هرمز پس از توافق ماه ژوئن و برقراری آتشبس میان ایالات متحده و جمهوری اسلامی ایران، امیدها را به بازارهای انرژی برای سرازیری نفت خلیج فارس احیا کرد. با این همه، با شکسته شدن آتش بس و مسدود شدن دوباره این آبراه حیاتی، چشمانداز مبهم و تیرهوتاری را ایجاد کرده است.
اقتصادنیوز: رویدادهای پنج ماه گذشته، علاوه بر اینکه نشان دادهاند سیستم انرژی جهانی چگونه توانست بسته شدن تنگه هرمز را تحمل کند، مسائل دیگری را نیز آشکارکردهاند. این رویدادها نشان دادهاند که چگونه تغییرات تدریجی اما واقعی در این سیستم، واقعیتها و خطرات ژئوپلیتیکی جدیدی را ایجاد کرده است - به ویژه اینکه چگونه تغییرات در منابع عرضه و تقاضای انرژی، جغرافیای شوکهای نفتی را از نو ترسیم کرده است.
اگر چه موسسات مستقل، ترانزیت نفتی از طریق تنگه را در هفتههای اخیر در سطح پایینی گزارش کردهاند، دولت دونالد ترامپ، رئیسجمهور ایالات متحده، آمار متفاوتی را اعلام کردهاند. اکنون پرسشی کلیدی در بازار نفت در حال شکلگیری است: «آیا تنگه هرمز بسیار «بازتر» از آن چیزی است که فکر میکنیم؟»
داستانی در حال تغییر؛ بسیار «بازتر» از آن چیزی که فکر میکنیم؟
به نوشته سیانان، عقل سلیم حکم میکند که این آبراه حیاتی عملاً به روی تردد نفتکشها بسته است و دهها نفتکش که سعی در عبور از تنگه داشتند، مورد هدف قرار گرفتهاند. سرویسهای ردیابی دریایی با استفاده از ترکیبی از دادههای ترانسپوندر و تصاویر ماهوارهای، کاهش قابل توجهی در تعداد کشتیهایی که سعی در عبور از این آبها دارند، گزارش دادهاند. و اکنون ذخایر جهانی نفت همچنان در حال کاهش است.
اما کریس رایت، وزیر انرژی ایالات متحده، هفته گذشته داستان بسیار متفاوتی را بیان کرد: تنگه باز است و نفت به طور قابل توجهی سریعتر از آنچه بازار انتظار دارد، جریان دارد. او از یک موضوع اطلاع داشت: ارتش ایالات متحده در آنجا در حال گشتزنی است و کشتیها رابرای ورود و خرج از تنگه و محافظت از آنها در برابر آتش دشمن اسکورت میکند.
نیروی دریایی ایالات متحده اطلاعات دقیقی در مورد اینکه کدام کشتیها و چه زمانی از آن عبور میکنند، در اختیار وزارت انرژی قرار میدهد. به گفته سخنگوی وزارت انرژی آمریکا «وزارت انرژی ایالات متحده با هماهنگی ارتش بهترین دادههای موجود مربوط به نفت و فرآوردههای نفتی خروجی از خلیج فارس را در اختیار دارد».
این اقدام بیشباهت به اقدامات دولت ترامپ برای کاهش قیمت نفت نیست. ترامپ بارها گفته که ایالات متحده تنگه هرمز را کنترل میکند و اغلب ادعا میکند که توافق با ایران قریبالوقوع است. رایت گفته که ایالات متحده تضمین میکند که نفت زیادی به جایی که باید برسد، میرسد.
تحلیلگران والاستریت با نادیده گرفتن این هیاهوها، عمدتاً به دادههای ردیابی و اندازهگیریهای موجودی گزارششده توسط صنایع و سایر دادهها تکیه کردهاند. اما این داستان ممکن است در حال تغییر باشد. حداقل، برای اولین بار از زمان آغاز جنگ، برخی از تحلیلگران وال استریت احتمالا مایلند حقیقت ترویج شده از سوی دولت ترامپ مورد وضعیت بازار نفت را در نظر بگیرند.
آبهای گلآلود خلیج فارس و سردرگمی حاکم
رایت ادعا کرده که میانگین هفت روزه نفت خروجی از تنگه هرمز به 9 میلیون بشکه در روز افزایش یافته است. به گفته حمد حسین، اقتصاددان ارشد در کپیتال اکونومیکس، این موضوع در تضاد مستقیم با بسته بودن تنگه هرمز - و دادههای ردیابی کشتی که نشان میداد این رقم تقریباً نصف عدد رایت است - قرار دارد. او گفت: «دانستن میزان نفتی که از خلیج فارس خارج میشود، به طور فزایندهای دشوار میشود. ادعاهای متضاد مقامات آمریکایی و ایرانی، آب را گلآلود میکند».
تحلیلگران وال استریت - که از سرویسهای ردیابی کشتی مانند کپلر و ویندوارد اینتلیجنس و بسیاری از دادههای دیگر، برای ارائه تخمینهایی در مورد جریانهای نفتی استفاده میکنند - گفتهاند که تانکرهای نفتی روزانه تقریباً ۴ میلیون بشکه نفت از خلیج فارس خارج میکنند.
علاوه بر این، کشورهای خاورمیانه تقریباً ۷ میلیون بشکه در روز از طریق خطوط لوله و روشهای دیگر از طریق تنگه هرمز صادر کردهاند و طبق گفته سرویسهای ردیابی، در کل حدود ۱۱ یا ۱۲ میلیون بشکه در حال خروج بوده است. این رقم به طور قابل توجهی کمتر از ۲۰ میلیون بشکه در روز است که این منطقه قبل از شروع جنگ ایران صادر میکرد.
به گفته رایت، در ۸ آگوست، کل نفت خروجی از خلیج فارس از مرز ۲۰ میلیون بشکه فراتر رفت. این در حالی است که شرکت کپلر از دادههای خود دفاع کرده است - که توسط شبکهای متشکل از ۱۳۰۰۰ گیرنده متعلق به خود و در ۱۹۰ کشور که ۳۵۰۰۰۰ کشتی را ردیابی میکنند و هر ۵ دقیقه موقعیت مکانی آنها را بهروزرسانی میکنند، پشتیبانی میشود. این شرکت همچنین دارای ناوگانی از ماهوارههای مدار پایین زمین است. به گفته مت اسمیت، مدیر تحقیقات کالا در کپلر: «تطبیق اختلاف بین آنچه ما میبینیم و آنچه او نقل میکند، امکانپذیر نیست».
اقتصادنیوز: خطر واقعی بحران هرمز شوکی نیست که جهان متحمل شد، بلکه اعتماد بیش از حدی است که ممکن است ایجاد کند.
سایر سرویسهای ردیابی کشتی، مانند ویندوارد اینتلیجنس، از تصاویر ماهوارهای و هوش مصنوعی برای ردیابی کشتیها --حتی اگر فرستندههای خود را خاموش کنند- استفاده میکنند. این امر به سرویسهای ردیابی اجازه میدهد تا به طور فعال ناوگانهای سایهای را که سعی میکنند موقعیت مکانی خود را برای جلوگیری از شناسایی پنهان کنند، دنبال کنند.
کپلر همچنین ترافیک ناوگان سایهای را تخمین میزند. هم کپلر و هم ویندوارد نشان دادند در روزی که رایت اعلام کرد ۲۰ میلیون بشکه نفت از منطقه خلیج فارس خارج شده، حدود پنج کشتی از تنگه هرمز خارج شدهاند. پیش از جنگ، روزانه بیش از ۱۰۰ کشتی از این تنگه عبور میکردند. این تعداد کشتی برای تطبیق با این نوع جریان نفت کافی نیست.
سیگنالهای ناقص با بازار
با این حال، حمد حسین اذعان کرد تصویری که بازار نفت از این دادهها دریافت میکند ممکن است ناقص باشد. حملات به کشتیها در هفتههای اخیر به طور قابل توجهی افزایش یافته و حوثیها نیز همین کار را در دریای سرخ انجام دادهاند. این امر باعث شده که تعداد فزایندهای از کشتیهایی که از تنگه هرمز و باب المندب در دریای سرخ عبور میکنند، تمام تلاش خود را برای پنهان کردن موقعیت و محمولههای خود برای جلوگیری از حمله انجام دهند.
حدود نیمی از ترافیکی که کپلر از طریق تنگه هرمز ردیابی کرده، در هفتههای اخیر از عبور و مرورهای سایهای تشکیل شده، که نسبت به حدود یک هشتم در ماه گذشته افزایش یافته است - و وزارت انرژی استدلال میکند که همه چیز را ثبت نمیکند. حسین استدلال کرد، وقتی نفتکشهای کندرو پس از دور شدن از مسیر خطر، فرستندههای خود را دوباره روشن کنند، بازار احتمالاً متوجه خواهد شد که نفت بسیار بیشتری از آنچه قبلاً تخمین زده شده بود، از منطقه خارج شده است.
دن پیکرینگ، بنیانگذار و مدیر شرکت پیکرینگ انرژی پارتنرز، به سیانان گفت که اعداد و ارقام وزارت انرژی را می پذیرد. او گفت: «ایالات متحده مقدار مناسبی نفت را برای عبور از تنگه هرمز فراهم میکند و ایران همه چیز را متوقف نمیکند. در جهانی که با شک و تردید زیادی مواجه شده، احتمالاً بهتر است رویکرد اعتماد اما تأیید را در پیش بگیرید و مطمئناً ممکن است که حق با او باشد».
بازار با ترامپ همسو میشود؟
وال استریت پیش از این اذعان کرده بود که در مورد میزان نفتی که از تنگه هرمز خارج میشود، ممکن است دچار اشتباه شود. ناتاشا کانوا، رئیس بخش استراتژی کالاهای جهانی جیپیمورگان، در ماه ژوئن گفت که قیمت نسبتاً پایین نفت باعث شده که او در مورد میزان نفتی که ممکن است از خلیج فارس خارج شود، تجدید نظر کند و احتمال وجود مقدار شگفتآوری از نفت «مخفی» ثبت نشده در نفتکشهایی که فرستندههایشان خاموش است را تصدیق کرد.
اکنون به نظر میرسد بازار تا حد زیادی تصمیم گرفته که با دولت ترامپ همراه شود و این امیدواری است که راهحلی پیدا شده و شرایط کنونی میتواند جریان نفت را حفظ کند. این امر قیمتها را بسیار پایینتر از آنچه در آغاز «بزرگترین شوک عرضه نفت تاکنون» پیشبینی میشد، نگه داشته است.
به گفته حمد حسین، تخمین دقیق جریان نفت از خلیج فارس به اندازهای که برای ثبات بازار اهمیت دارد، برای قیمتها مهم نیست. موجودی جهانی نفت اکنون بین ۱.۵ تا ۱.۹ میلیارد بشکه کمتر از زمان آغاز جنگ است. ذخایر عظیم نفت خام قبل از جنگ به جلوگیری از فاجعه در زمان کاهش عرضه کمک کرد.
اگرچه بازار نفت همچنان با کسری مواجه است، اما هر چه نفت بیشتری از تنگه خارج شود، بازار مدت بیشتری میتواند از نقطه اوج قریبالوقوعی که در آن ذخایر آن برای تأمین نفت کافی جهان کافی نیست، جلوگیری کند. به گفته پیکرینگ «با این وضعیت بازار نمیتواند برای همیشه ذخایر را پر کند. دیر یا زود، موجودی انبار خالی میشود».
