عربستان زیر ضرب هرمز و باب المندب | چرا آمریکا تن به جنگ با حوثیها نمیدهد؟ | آزمون معماری امنیتی خلیج فارس
به گزارش اقتصادنیوز، درحالی که پیشروی حوثیها در دریای سرخ امنیت انرژی عربستان را به چالش کشیده است، کاخ سفید برخلاف گذشته از ورود مستقیم به میدان خودداری میکند؛ تصمیمی که پرسشهای تازهای درباره اعتبار چتر امنیتی آمریکا در خلیج فارس به وجود آورده است.
الن میچل در هیل نوشت: در حالی که حوثیهای مورد حمایت ایران با تصرف مواضع راهبردی در سواحل دریای سرخ و تنگه بابالمندب فشار بر عربستان را افزایش دادهاند، دولت دونالد ترامپ برخلاف انتظار ریاض از ورود مستقیم به جنگ خودداری کرده است. این تغییر رویکرد، فاصله محسوسی با سیاست سالهای گذشته دارد؛ یعنی زمانی که واشنگتن در واکنش به حملات حوثیها به کشتیهای تجاری، مستقیما مواضع این گروه را هدف قرار میداد.
اقتصادنیوز: تعطیلی موقت خط لوله ۱۲۰۰ کیلومتری شرق به غرب عربستان سعودی تا 5 درصد بر عرضه جهانی نفت تأثیر گذاشته است.
اکنون آمریکا به جای عملیات نظامی، به ارسال مشاوران نظامی، اشتراکگذاری اطلاعات و رایزنی با متحدان منطقهای بسنده کرده است. مجموعه این تصمیمات همزمان با بحران تازه در بازار انرژی، عربستان را در یکی از حساسترین مقاطع امنیتی خود قرار داده است.
چرخش واشنگتن از حمله به نظارهگری
نشانههای این تغییر رویکرد از مواضع مقامهای آمریکایی کاملا آشکار است. جیدی ونس، معاون رئیسجمهور آمریکا، اعلام کرده واشنگتن تحولات را «از نزدیک زیر نظر دارد» و تنها اطمینان حاصل میکند که منافع آمریکا حفظ شود.
مایک هاکبی، سفیر آمریکا در اسرائیل نیز تأکید کرده درگیریهای اخیر را نباید گسترش جدی جنگ ایران و آمریکا تلقی کرد و گفته است تا زمانی که حوثیها اهداف آمریکایی را مستقیماً هدف قرار ندادهاند، واشنگتن ضرورتی برای ورود به جبههای تازه نمیبیند.
این موضع تفاوتی چشمگیر با آغاز دولت ترامپ دارد. در مارس ۲۰۲۵ حملات گستردهای توسط آمریکا علیه مواضع حوثیها آغاز شد؛ عملیاتی که بعدها به دلیل افشای جزئیات آن در گفتوگوی مشهور «سیگنال» به یکی از جنجالهای دولت تبدیل شد. اکنون اما کاخ سفید تمایلی ندارد همان مسیر را دوباره طی کند.
پرهیز از جنگ به دلیل حفظ روایت درباره ایران
تحلیلگران معتقدند مهمترین دلیل این احتیاط، روایت سیاسی دولت ترامپ درباره پایان جنگ با ایران است.
جفری فلتمن، دیپلمات پیشین آمریکایی و پژوهشگر مؤسسه بروکینگز، معتقد است ورود به جنگی تازه با حوثیها مستقیما با این روایت در تضاد قرار میگیرد.
به گفته او، دولت ترامپ تلاش میکند این تصویر را حفظ کند که درگیری اصلی با ایران تقریبا پایان یافته است و باز شدن جبههای جدید در یمن، حفظ چنین تصویری را دشوار خواهد کرد. با این حال، فلتمن هشدار میدهد اگر حوثیها به تصرف مناطق راهبردی ادامه دهند، آمریکا دیر یا زود ناچار خواهد شد دوباره وارد میدان شود.
بابالمندب؛ گره تازه بحران انرژی
نگرانی اصلی واشنگتن تنها به تحولات نظامی محدود نمیشود؛ بلکه به پیامدهای اقتصادی آن نیز گره خورده است.
حوثیها تاکنون بندر راهبردی مخا و سه جزیره مهم در دریای سرخ را تصرف کردهاند؛ اقداماتی که کنترل آنها بر مسیرهای کشتیرانی را افزایش داده است. همزمان، بهای نفت از مرز ۱۰۹ دلار در هر بشکه عبور کرده و قیمت بنزین در آمریکا نیز روندی صعودی پیدا کرده است.
فلتمن معتقد است اگر قیمت سوخت به سطوح بالاتری برسد، فشار اقتصادی ممکن است دولت آمریکا را وادار کند تا سیاست فعلی خود را تغییر دهد.
عربستان میان هرمز و بابالمندب گرفتار شده است
برای ریاض، بحران کنونی تنها یک چالش امنیتی نیست؛ بلکه تهدیدی مستقیم علیه ستون فقرات اقتصاد این کشور محسوب میشود.
پس از محدود شدن عبور نفتکشها از تنگه هرمز، عربستان صادرات خود را به خط لوله راهبردی شرق-غرب منتقل کرده بود؛ مسیری ۱۲۰۰ کیلومتری که نفت را از خلیج فارس به بندر ینبع در ساحل دریای سرخ منتقل میکند.
اما این مسیر نیز اخیرا هدف حملات منتسب قرار گرفت و از مدار خارج شد.
بر اساس گزارشها، ذخایر نفتی موجود در بندر ینبع تنها برای چند روز توان حفظ صادرات را دارند و اگر تعمیر خط لوله هفتهها طول بکشد، بخش قابل توجهی از صادرات نفت عربستان با مشکل روبهرو خواهد شد. همزمان، مسدود شدن بابالمندب توسط حوثیها عملاً مسیر جایگزین صادرات عربستان را نیز تحت فشار قرار داده است.
درخواست بنسلمان و پاسخ سرد واشنگتن
در چنین شرایطی، محمد بنسلمان از ترامپ خواسته بود حملات مستقیمی علیه حوثیها آغاز کند، اما پاسخ کاخ سفید محدود به حمایت اطلاعاتی و اعزام مشاوران نظامی بوده است.
اقتصادنیوز: حملات اخیر به عربستان سعودی، خوشبینیها نسبت به کماهمیت کردن تنگه هرمز را با تردید مواجه کرده است.
بر اساس گزارشها، آمریکا پذیرفته در شناسایی اهداف و ارائه اطلاعات نظامی به عربستان کمک کند، اما فعلاً حاضر نیست خود وارد عملیاتی تهاجمی شود.
ریاض همزمان تلاش کرده حمایت بریتانیا را نیز برای مقابله با پیشروی حوثیها جلب کند؛ نشانهای از اینکه سعودیها دیگر نمیتوانند تنها به حمایت مستقیم آمریکا تکیه کنند.
تماس همزمان واشنگتن با ریاض و حوثیها
نکته قابل توجه آن است که واشنگتن تنها با متحدانش در تماس نیست. جیدی ونس اعلام کرده دولت آمریکا علاوه بر گفتوگوهای مستمر با عربستان، امارات و دیگر کشورهای منطقه، ارتباط مستقیمی نیز با خود حوثیها برقرار کرده است.
همزمان، فرمانده سنتکام نیز در جده با محمد بنسلمان دیدار کرده و دو طرف درباره همکاریهای امنیتی منطقهای گفتوگو کردهاند؛ هرچند جزئیات بیشتری از این مذاکرات منتشر نشده است.
این رویکرد نشان میدهد آمریکا تلاش میکند هم کانال بازدارندگی را حفظ کند و هم از ورود مستقیم به جنگی تازه اجتناب کند.
توان آمریکا محدود شده است؟
برخی کارشناسان معتقدند احتیاط واشنگتن تنها یک انتخاب سیاسی نیست، بلکه بازتاب محدودیتهای عملیاتی نیز هست.
جیسون کمپبل از مؤسسه خاورمیانه میگوید آمریکا اکنون بخش قابل توجهی از توان نظامی خود را صرف مدیریت جنگ ایران، حفظ محاصره دریایی در اطراف تنگه هرمز و حفاظت از نیروهایش در منطقه کرده است. به گفته او، باز کردن جبههای تازه علیه حوثیها میتواند فشار بیشتری بر منابع نظامی آمریکا وارد کند.
فرسایش اعتمادها
شاید مهمترین پیامد این بحران، تأثیر آن بر روابط واشنگتن و ریاض باشد. مایکل راتنی، سفیر پیشین آمریکا در عربستان معتقد است که سعودیها طی دههها میلیاردها دلار برای ایجاد مشارکت راهبردی با آمریکاهزینه کردهاند؛ دقیقا برای روزی که در چنین موقعیتی به حمایت مستقیم واشنگتن نیاز داشته باشند.
به گفته او، اکنون که عربستان زیر فشار حملات قرار گرفته، مشاهده نشستن آمریکا در حاشیه میدان برای ریاض واقعاً ناامیدکننده است.
جیسون کمپبل نیز معتقد است این بحران یک پیام روشن برای رهبران سعودی داشته است: آمریکا دیگر مانند گذشته قادر یا مایل نیست امنیت شرکای خود را تضمین کند.
آزمون تازه معماری امنیتی خلیج فارس
تحولات یمن تنها یک نبرد محلی نیست؛ بلکه آزمونی برای نظم امنیتی جدید خلیج فارس محسوب میشود.
عربستان اکنون همزمان با دو گلوگاه حیاتی انرژی روبهرو است؛ هرمز که همچنان تحت فشار ایران قرار دارد و بابالمندب که حوثیها میکوشند آن را به اهرم فشار تازهای تبدیل کنند.
در این میان، واشنگتن تلاش میکند میان حمایت از متحدانش و پرهیز از گسترش جنگ تعادل برقرار کند؛ اما همین احتیاط، پرسشهای تازهای درباره اعتبار چتر امنیتی آمریکا در منطقه ایجاد کرده است.
اگر پیشروی حوثیها ادامه یابد و فشار بر بازار جهانی انرژی افزایش پیدا کند، دولت ترامپ شاید دیگر نتواند به نظارهگری بسنده کند. اما تا آن زمان، عربستان ناچار است با حمایت اطلاعاتی آمریکا و اتکای بیشتر به شرکای منطقهای خود، با بحرانی مواجه شود که بیش از هر زمان دیگری محدودیتهای تکیه بر یک ضامن امنیتی خارجی را آشکار کرده است.
