ترامپ، شروط ایران برای پایان جنگ را جدی خواهد گرفت؟ | پیام کنار گذاشتن مطالبه «غرامت جنگی» از سوی ایران
به گزارش اقتصادنیوز، مقامات ایران تازهترین شروط تهران برای پایان جنگ با آمریکا را اعلام کردهاند؛ شروطی که در بحبوحه افزایش تنشهای منطقهای و بالا رفتن دوباره خطر گسترش درگیریها مطرح شده است.
الجزیره در گزارشی نوشت: محسن رضایی، مسئول امنیتی ایران، در گفتوگویی اختصاصی با الجزیره اعلام کرد تهران شروط خود برای بازگشت به مذاکرات با آمریکا را از طریق میانجیهای قطری به واشنگتن منتقل کرده است.
اقتصادنیوز: دولت ترامپ تلاش میکند این ادعا را که درگیری اصلی با ایران تقریبا پایان یافته است را حفظ کند، اما باز شدن جبههای جدید در یمن، حفظ چنین تصویری را دشوار خواهد کرد.
او در عین حال گفت ایران اکنون در مقایسه با ۴۰ روز نخست جنگ، آمادگی و تجربه بیشتری برای ادامه درگیری دارد. رضایی گفت: با قدرت بیشتری با آمریکا مقابله خواهیم کرد و حملات ما بیشتر و دردناکتر خواهد بود.
تهران و واشنگتن به یک صلح نزدیک نیستند
در حالی که نبرد تمامعیار میان دو طرف برای چند ماه متوقف شده، اما نشانهای از نزدیک شدن تهران و واشنگتن به یک توافق صلح دیده نمیشود. تفاهمنامهای که ۱۷ ژوئن میان ایران و آمریکا امضا شده بود و برای ۶۰ روز اعتبار داشت، ماه گذشته منقضی شد.
از آن زمان حملات، بهویژه در اطراف تنگه هرمز، افزایش داشته است. ایران این آبراه را بسته و آمریکا نیز محاصره بنادر جنوبی ایران را ادامه داده است.
افزایش حملات به نفتکشهایی که تلاش میکنند از تنگه هرمز عبور کنند، در کنار کنترل موثر مسیر دریای سرخ توسط حوثیها، باعث شده قیمت نفت طی هفتههای اخیر از مرز ۱۰۰ دلار در هر بشکه عبور کند.
خبرنگار الجزیره در تهران، اظهارات رضایی را بخشی از پیام دوگانه ایران در طول جنگ دانسته است؛ پیامی که از یک سو بر آمادگی برای دیپلماسی تاکید دارد و از سوی دیگر، ادامه آمادگی برای جنگ را نشان میدهد.
اما شروط جدید ایران چیست و چه تفاوتی با تفاهمنامه ژوئن دارد؟
شروط ایران برای پایان جنگ با آمریکا چیست؟
محسن رضایی در گفتوگو با الجزیره، شروط تهران را اینگونه اعلام کرد:
-
پایان جنگ در تمام جبههها، بهویژه در لبنان
-
آزادسازی میلیاردها دلار از داراییهای مسدودشده ایران
-
پایان محاصره دریایی بنادر ایران
-
پایان دخالت آمریکا در امور داخلی ایران
-
پایان همکاری آمریکا با مخالفان انقلاب
-
توقف تمامی حملات آمریکا به خاک ایران
رضایی گفت: پذیرش این شروط به نفع واشنگتن است. تهدیدهای ترامپ نتیجهای نخواهد داشت. ما برای یک جنگ سرنوشتساز آمادهایم.
محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس ایران هم روز یکشنبه بار دیگر بر موضع تهران درباره تنگه هرمز تاکید کرد و گفت این آبراه حیاتی تا زمانی که آمریکا به تعهدات خود عمل نکند، بسته خواهد ماند.
قالیباف گفت: تا زمانی که این شروط محقق نشود، حقوق مشروع ملت ایران به رسمیت شناخته نشود و تعهدات آمریکا اجرا نشود، امکان بازگشت به وضعیت پیشین مذاکرات یا بازگشایی تنگه هرمز وجود نخواهد داشت.
شروط جدید ایران چه تفاوتی با تفاهمنامه ژوئن دارد؟
شروط تازه ایران شباهت زیادی به خواستههای تهران در تفاهمنامه ژوئن دارد. آن توافق هم پایان جنگ در همه جبههها، از جمله لبنان، احترام متقابل به حاکمیت دو طرف و خودداری از مداخله در امور داخلی، پایان محاصره دریایی از سوی هر دو طرف و آزادسازی داراییهای مسدودشده ایران را دربرمیگرفت.
در تفاهمنامه ژوئن همچنین یک برنامه بازسازی ۳۰۰ میلیارد دلاری با حمایت آمریکا پیشبینی شده بود. دو طرف توافق کرده بودند ایران به دنبال دستیابی یا تولید سلاح هستهای نرود و تهران تنگه هرمز را برای عبور امن کشتیها باز کند.
این تفاهمنامه همچنین آمریکا را ملزم میکرد برای صادرات نفت خام ایران و برخی خدمات مرتبط، معافیتهایی صادر کند، تحریم جدیدی علیه ایران اعمال نکند و نیروهای نظامی بیشتری به منطقه اعزام نکند.
با این حال، رضایی در مصاحبه اخیر خود اشارهای به پرداخت غرامت جنگی از سوی آمریکا نکرد؛ موضوعی که تهران پیشتر آن را مطرح کرده بود.
عادل عبدالغفار، پژوهشگر ارشد مسائل خاورمیانه در موسسه سیاست راهبردی استرالیا، به الجزیره گفت تفاوت اصلی در محتوای خواستههای ایران نیست، بلکه زمان مطرح شدن آنها و کانالی است که تهران برای انتقال این شروط انتخاب کرده است.
به گفته او، پس از آنکه تفاهمنامه اسلامآباد از میان رفت و رضایی شروط ایران را از طریق قطر مطرح کرد، تهران تلاش دارد مسئولیت ادامه روند را دوباره متوجه واشنگتن کند و این کار را به شکل علنی انجام دهد تا تاثیر بیشتری داشته باشد.
عبدالغفار معتقد است دو طرف در یک بنبست قرار گرفتهاند. آمریکا میتواند محاصره دریایی را ادامه دهد و برتری هوایی خود را حفظ کند، اما قادر نیست ایران را به تسلیم وادار کند.
از سوی دیگر، ایران توان شکستن محاصره را ندارد، اما همچنان از اهرمهای نامتقارن کافی برای دشوار کردن شرایط برای طرفهای مختلف برخوردار است.
او گفت ایران روی مخالفت افکار عمومی با جنگ و احتمال تغییر شرایط سیاسی در آمریکا پس از انتخابات میاندورهای حساب کرده و با علنی کردن شروط خود، توپ را به زمین ترامپ انداخته است.
رضایی همچنین اتهام آمریکا مبنی بر نقض تفاهمنامه از سوی ایران با حمله به یک نفتکش در تنگه هرمز را رد کرد. او گفت اقدامات ایران تنها پس از حملات آمریکا به بندرعباس و یک سکوی نظارتی ایران در این منطقه انجام شده است.
او همچنین تاکید کرد هر توافقی، از جمله تفاهمنامه ژوئن، باید از مسیر کمیته حل اختلافی که میان محمدباقر قالیباف، مذاکرهکننده ارشد ایران، و جیدی ونس، معاون رئیسجمهور آمریکا، مورد توافق قرار گرفته بود، پیگیری شود؛ کمیتهای که به گفته رضایی، واشنگتن به صورت یکجانبه از آن خارج شده است.
محسن رضایی درباره برنامه هستهای ایران گفت تهران پس از حملات آمریکا و اسرائیل میتوانست از پیمان منع گسترش سلاحهای هستهای خارج شود؛ اقدامی که به گفته او، ایران ممکن است در آینده نیز آن را بررسی کند.
رضایی گفت: ما واقعا تهدید شدیم، اما تا امروز از این پیمان خارج نشدهایم.
او افزود ایران در حال حاضر همچنان به فتوای رهبر فقید ایران، درباره ممنوعیت سلاحهای هستهای پایبند است؛ با این حال، به گفته او، مشخص نیست در آینده چه اتفاقی رخ خواهد داد.
رضایی تحریمهای بیشتر یا ارجاع پرونده هستهای ایران به شورای امنیت سازمان ملل را از جمله فشارهای احتمالی آینده دانست.
موضع تهران درباره جنگ یمن
رضایی درباره تشدید جنگ در یمن، هرگونه دخالت ایران را رد کرد و گفت تهران میتواند میان طرفهای درگیر میانجیگری کند.
او همچنین گفت ایران از جنگ یمن برای دستیابی به اهداف سیاسی خود استفاده نمیکند.
رضایی اظهار داشت: ما کاملا آمادهایم برای برقراری صلح میان یمن و عربستان سعودی کمک کنیم.
مسئول امنیتی ایران همچنین گمانهزنیها درباره احتمال بستن تنگه بابالمندب برای اعمال فشار بر بازار جهانی انرژی را رد کرد و گفت این آبراه موضوعی مرتبط با یمن و جنبش حوثیهاست و به ایران ارتباطی ندارد.
تنگه هرمز؛ کانال تازه میان ایران و عمان؟
رضایی درباره تنگه هرمز گفت تهران با عمان تا آستانه اعلام یک توافق برای مدیریت این آبراه پیش رفته بود، اما ممکن است برای اعلام رسمی آن، به تأیید کشورهای منطقه نیاز باشد. آمریکا تاکنون به شروط جدید ایران پاسخ رسمی نداده است. رضایی گفت تهران منتظر است تا آمریکا این شروط را بپذیرد و آنها را اجرا کند.
با این حال، آمریکا روز شنبه به شهروندان خود در عراق، بحرین، عمان، عربستان سعودی، ایران، قطر، لبنان، کویت و اردن هشدار داد که سطح هوشیاری خود را افزایش دهند. واشنگتن اعلام کرد وضعیت امنیتی منطقه همچنان پیچیده است و احتمال تشدید پیشبینینشده تنشها وجود دارد.
دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، سفر آخر هفته خود به کمپ دیوید را کوتاه کرد و روز شنبه به واشنگتن بازگشت. کاخ سفید درباره علت این بازگشت زودهنگام توضیحی ارائه نکرد. این اتفاق در شرایطی رخ داده که درگیری میان عربستان سعودی و حوثیها نیز تشدید شده است.
راب گایست پینفولد، مدرس کینگز کالج لندن، به الجزیره گفت ممکن است ترامپ شروط ایران را جدی بگیرد، زیرا میخواهد پیش از انتخابات میاندورهای آمریکا در ماه نوامبر به جنگ پایان دهد.
او گفت: ترامپ بهشدت خواهان توافقی است که جنگ را پیش از انتخابات میاندورهای به پایان برساند.
به گفته این پژوهشگر، متحدان آمریکا در خلیج فارس نیز احتمالا از ازسرگیری مذاکرات حمایت خواهند کرد، اما همچنان شکافهای اساسی میان دو طرف وجود دارد و همین مسئله دستیابی به یک توافق جامع در آینده نزدیک را دشوار میکند.
دیوید دِش روش، مدیر پیشین امور شبهجزیره عربستان در وزارت دفاع آمریکا، نیز به الجزیره گفت واشنگتن احتمالا شروط ایران را به عنوان یک گشایش جدی در مذاکرات تلقی نخواهد کرد.
او گفت این شروط در نگاه اول احتمالا جدی تلقی نمیشوند و ممکن است از سوی آمریکا به عنوان نوعی درخواست برای تسلیم تعبیر شوند.
با این حال، دِش روش اشاره کرد که کنار گذاشتن مطالبه غرامت جنگی از سوی ایران میتواند نشانهای از تغییر موضع تهران باشد.
