سه مسیر دیپلماتیک ایران در نخستین روز مجمع عمومی سازمان ملل | تهران برای دیپلماسی چه شروطی گذاشت؟

به گزارش اقتصادنیوز به نقل از ایرنا، نخستین روز حضور هیئت دیپلماتیک ایران در هشتاد و یکمین مجمع عمومی سازمان ملل، به عرصه‌ای فشرده برای پیگیری همزمان سه مسیر دیپلماتیک تبدیل شد؛ تبیین مواضع ایران در سطح بین‌المللی، رایزنی با همسایگان و کشورهای منطقه و انتقال شروط ایران برای مسیر دیپلماتیک به آمریکا از طریق میانجی‌ها.

 شهر نیویورک آمریکا به رسم هر سال میزبان مقامات کشورهای مختلف عضو این نهاد برای تبادل دیدگاه و اعلام مواضع دولت‌های متبوع خود است؛ جایی که رایزنی‌های بسیاری در جریان است و سران و وزیران در مسیر حفظ، تثبیت و گسترش منافع خود دیدارها و گفت‌وگوهایی هرچند فشرده و کوتاه تدارک می‌بینند. هیئت دیپلماتیک جمهوری اسلامی ایران در هشتاد ویکمین دوره مجمع عمومی سازمان ملل متحد، یکی از مهم‌ترین هیئت‌هایی است که به نمایندگی از کشوری در این نشست حضور یافته است که ۴۰ روز در برابر تهاجم نظامی تمام‌عیار آمریکا و رژیم اسرائیل ایستادگی کرد و اکنون تلاش می‌کند از این فرصت برای ایستادگی دیپلماتیک در برابر هرگونه زیاده‌خواهی استفاده کند.

حضور هیئت ایرانی در نشست عمومی سازمان ملل متحد دوشنبه شب ۳۰ شهریورماه و با فرود هواپیمای حامل «سیدعباس عراقچی» وزیر امور خارجه در فرودگاه جان‌اف‌کندی شهر نیویورک آغاز شد. در این سفر وزیر خارجه را دو معاون سیاسی و حقوقی و سخنگوی وزارت خارجه همراهی می‌کنند. وزیر امور خارجه در بدو ورود به نیویورک و در جمع خبرنگاران درباره شرایطی که این سفر صورت گرفته و نیز اهداف حضور هیئت ایرانی به موارد زیر اشاره کرد که به نوعی شفاف‌سازی دلایل حضور بود.

۱-وزیر خارجه انجام این سفر را در شرایط جنگی دانست و گفت: این سفر بعد از جنگ ناجوانمردانه‌ای که توسط آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه ما صورت گرفت و تحولات بعد از آن و وضعیتی که همچنان به عنوان یک وضعیت جنگی ادامه دارد، صورت می‌گیرد.

۲-عراقچی درباره هدف و ضرورت این حضور گفت: مهمترین هدف ما، حضور در یک تریبون بزرگ بین المللی برای دفاع از حقانیت، حقوق و منافع مردم ایران و اعلام مواضع است.

۳-رئیس دستگاه دیپلماسی همچنین به شرایط جهان و نظام بین‌الملل و شعاری که این نشست انتخاب کرده، اشاره کرد و گفت: شعار امسال مجمع عمومی، احیای اعتماد به سازمان ملل است. این نشان می‌دهد که همه کشورها اذعان دارند که هیچ اعتمادی دیگر وجود ندارد. لذا نشست مجمع فرصتی را فراهم می‌کند که چگونگی احیای اعتماد به سازمان ملل را بررسی کرد.

دیدارهای وزیر امور خارجه با همتایان خود از کشورهای مختلف از همان ساعات نخست ورود آغاز شد. عراقچی تا لحظه تنظیم این گزارش با همتایان خود از سوئیس، ایتالیا، نروژ، قطر، بلاروس، یونان، اتریش، عراق، هلند، جمهوری آذربایجان، فرانسه و مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا، دیدار و گفت‌وگو کرده است. گفت‌وگوهایی که متناسب با کشور مخاطب، موضوعات مختلفی را شامل می‌شد.

الف) گفت‌وگو با اروپا: عراقچی در گفت‌وگو با بسیاری از همتایان خود از اروپا، مواضع آن‌ها را در قبال تحولات منطقه، به‌ویژه در رابطه با تجاوز نظامی آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه ایران غیرقابل قبول خواند. در دیدار با «ژان‌نوئل بارو» وزیر امور خارجه فرانسه با انتقاد از دخالت‌های غیردیپلماتیک دیپلمات‌های فرانسه در ایران، به ادعاهای حقوق‌ بشری پاریس درباره ایران هم واکنش نشان داد و گفت: فرانسه نمی‌تواند مدعی دلسوزی برای حقوق بشر باشد در حالیکه در قبال جنایات ضد بشری آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه ملت ایران و کشتار زنان و کودکان ایرانی سکوت و در اجرای تحریم‌های غیرقانونی آمریکا علیه مردم ایران نیز همکاری کرد.

وزیر امور خارجه در دیدار با «آنتونیو تایانی»، «تام برندسون»،‌ «بئاتِه ماینل-رایزینگر»، «گیورگیوس گراپتریتیس»، «ایگنازیو کاسیس»، «ماکسیم ریژنکوف» وزرای امور خارجه ایتالیا، هلند، اتریش، یونان و سوئیس، بلاروس، «موتزفلت کراویک» معاون وزیر امور خارجه نروژ و «کایا کالاس» مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا، از استانداردهای دوگانه کشورهای اروپایی در قبال تحولات منطقه منطقه و ایران انتقاد کرد، رویکرد ایران در استفاده از دیپلماسی را مسئولانه و پیمان‌شکنی‌های مکرر آمریکا و جنگ‌طلبی آن کشور را عامل اصلی ناامنی فعلی در منطقه خلیج فارس و تنگه هرمز دانست و تاکید کرد تنها راه احیای صلح و ثبات در منطقه توقف اقدامات غیرقانونی و تجاوزکارانه آمریکا و احترام به حقوق و منافع ملی ایران است.

ب) گفت‌وگو با منطقه و همسایگان: رئیس دستگاه دیپلماسی در دیدار با همتان خود از کشورهای منطقه و همسایگان بر ضرورت اجماع منطقه برای عبور از بحران‌های موجود تاکید کرد. عراقچی در دیدار با «محمدبن عبدالرحمن» نخست وزیر و وزیر امور خارجه قطر، «جیحون بایراموف» وزیر امور خارجه جمهوری آذربایجان، «فواد حسین» وزیر امور خارجه عراق، به روابط و تفاهمات دوجانبه به ویژه در حوزه‌های اقتصادی و تجاری، موضوع مهم امنیت به ویژه در مرزها و تقویت همکاری‌ها در راستای منافع ملت‌ها پرداخت. تبیین شرایطی که آمریکا در منطقه ایجاد کرده و ضرورت پایان دادن به اقدامات تجاوزکارانه این کشور به عنوان شرط بازگشت صلح، از دیگر موضوعات مورد تاکید در دیدار با نمایندگان همسایگان بود.

تبادل پیام با آمریکا و حاشیه‌های آن

دیدارها و گفت‌وگوهای وزیر امور خارجه در حاشیه مجمع عمومی سازمان ملل متحد، به روال و روتین هر سال، در حالی برگزار شد که بسیاری از تحلیلگران پیش از آغاز این نشست، نحوه تعامل ایران و آمریکا در فرصت مجمع عمومی سازمان ملل را مهمترین موضوع این اجلاس توصیف و تحلیل‌ها، گمانه‌زنی‌ها و خبرهای مختلفی درباره آن منتشر کردند. انتشار گزارشی در خبرگزاری‌های کیودو و رویترز، درباره شروط و ابتکار ایران برای دور جدید مذاکرات از یک‌سو و اظهارات مقامات آمریکا از رئیس‌جمهور تا وزیر امور خارجه درباره امکان دیدار مقامات ایران و آمریکا، فضای رسانه‌ای داخل و خارج کشور را تحت تاثیر قرار داد و این خبرهای ضدونقیض درباره دیدار و گفت‌وگوی هیات ایرانی و آمریکایی به مهمترین موضوع نشست مجمع عمومی تبدیل شد. شامگاه گذشته «دونالد ترامپ» رئیس‌جمهور آمریکا از دیداری سه ساعته میان مقامات ایران و آمریکا خبر داد و در گفت‌وگو با خبرنگاران، این مذاکرات را بسیار خوب توصیف کرد و از برگزاری یک نشست دیگر در آینده نزدیک خبر داد.

پس از این خبررسانی ترامپ، جزئیات این دیدار به سوژه رسانه ها تبدیل شد و گمانه‌های بسیاری درباره اینکه آیا این دیدار مستقیم بوده یا با حضور میانجی ها و چه ابتکارات و شروطی در آن مطرح شده، مورد توجه و تحلیل قرار گرفت. اظهارات اصلاحی رئیس‌جمهور آمریکا و اشاره به اینکه گفت‌وگوها با میانجیگران بوده و توییت «استیو ویتکاف» نماینده آمریکا در مذاکرات، که گفت‌وگوها را از طریق میانجی‌ها اعلام کرد؛ از یک سو و تاکید «اسماعیل بقائی» سخنگوی وزارت امور خارجه به تبادل دیدگاه‌ها از طریق میانجیگران، شایعات دیدار مستقیم را تکذیب کرد.

سخنگوی وزارت امور خارجه درباره جزئیات این گفت‌وگوها هم توضیح داد: این تعامل با هدف ابلاغ شروط ایران، از جمله خاتمه جنگ در همه حبهه‌ها، توقف اقدامات تجاوزکارانه آمریکا، محاصره دریایی و جنگ اقتصادی، آزادی دارایی‌های ایران، و... صورت گرفت.

نیویورک؛ میدان رایزنی فشرده ایران برای تشریح مواضع و پیگیری منافع ملی

نخستین روز حضور هیئت دیپلماتیک جمهوری اسلامی ایران در نیویورک به ریاست وزیر امور خارجه، در شرایطی سپری شد که رایزنی‌های فشرده عراقچی با مقام‌های کشورهای مختلف، دو هدف عمده را دنبال می‌کرد: از یک سو، تشریح مستقیم روایت ایران از تجاوز نظامی آمریکا و رژیم اسرائیل و انتقال پیامدهای حمایت یا سکوت کشورها در قبال این اقدام و از سوی دیگر، گفت‌وگو با کشورهای منطقه و همسایگان ایران درباره تحولات جاری به‌ویژه در شرایطی که واشنگتن تلاش دارد از همکاری آنها برای پیشبرد فشارهای اقتصادی علیه ایران بهره بگیرد.

گرچه گفت‌وگوهای غیرمستقیم ایران و آمریکا با میانجیگری قطر، مهمترین موضوع روز اول بود اما به گفته اسماعیل بقائی، هیئت نمایندگی ایران، دیدگاه‌ها و شروط خود را به صورت خیلی صریح و روشن از طریق میانجی‌ها به طرف آمریکایی منعکس کرد اما این موضوع و مطلب جدیدی نبوده و در همین هفته اخیر، مواضع و دیدگاه‌های جمهوری اسلامی ایران در رابطه با مباحث مرتبط با تنگه هرمز، امنیت منطقه، شروط ایران برای دیپلماسی بیان شده بود.

همزمان با تداوم دیدارهای وزیر امور خارجه در نیویورک و حضور در نشست‌ها و مجامع مختلف، رئیس‌جمهور ایران هم، ساعات آینده در صحن مجمع عمومی و به نمایندگی از مردم ایران سخن خواهد گفت.

به نظر می‌رسد هیئت دیپلماتیک ایران، این دور از نشست‌های عمومی سازمان ملل را مجالی مطلوب برای پیگیری خواسته‌های خود یافته و از هر فرصت رایزنی فشرده یا مفصل برای انتقال خواسته‌ها و مطالبات و حراست از منافع خود استفاده می‌کند.