تنش و بنبست مدیریت شده در رابطه آمریکا و چین | شی عجلهای برای دادن امتیاز ندارد | سکوتِ سؤالبرانگیز ترامپ درباره تایوان
به گزارش اقتصادنیوز، دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، امیدوار بود که نشست پرزرقوبرق هفته گذشته او با شی جینپینگ در واشنگتن، تصویری از قدرت رابطه شخصی میان دو رهبر را به جهان ارائه دهد؛ اما نتایج محدود و ناملموس این دیدار نشان داد همچنان فاصله زیادی در مسائل کلیدی میان واشنگتن و پکن وجود دارد.
رویترز در گزارشی نوشت: این نشست به باور بسیاری از تحلیلگران، نشاندهنده این بود که شی جینپینگ انگیزه چندانی برای اعطای دستاوردهای سیاسی بزرگ به ترامپ، آن هم در آستانه انتخابات میاندورهای نوامبر، ندارد.
در شرایطی که ایالات متحده با متحدان خود دچار تنش شده و هنوز راهی برای پایان دادن به مناقشه با نیافته، شی در تلاش است تا چهرهای از چین به عنوان یک رهبر جهانی مسئولیتپذیر و قابلاعتماد به نمایش بگذارد.
در روزهای اخیر، کریگ سینگلتون، مدیر ارشد بخش چین در بنیاد دفاع از دموکراسیها گفت: «روابط آمریکا و چین اکنون به یک بنبست مدیریتشده رسیده است.»
به گفته او، اهمیت تشریفات گسترده و نمایشهای دیپلماتیک دقیقاً از آنجا ناشی میشود که «پیشرفت جدی چندانی برای نمایش دادن وجود ندارد.
توافقهایی محدود با اختلافات پابرجا
دو طرف اعلام کردند که درباره کاهش تعرفهها برای مجموعهای از کالاهای غیرحساس به ارزش حدود ۶۰ میلیارد دلار به توافق رسیدهاند، اما هنوز جدول زمانی مشخصی برای اجرای این توافق ارائه نشده است. در همین حال، ضربالاجل دستیابی به یک توافق تجاری گستردهتر نیز به سال آینده موکول شده است.
نبود هیئتی از مدیران ارشد شرکتهای چینی در کنار شی جینپینگ نیز نشانه دیگری از دشواری غلبه بر بیاعتمادی آمریکا نسبت به سرمایهگذاریهای چین بود؛ موضوعی که تردیدهایی را درباره امکان اجرای طرح سرمایهگذاری دوجانبهای که دو رهبر در نشست ماه مه در پکن مطرح کرده بودند، ایجاد کرده است.
درو تامپسون، عضو ارشد مؤسسه مطالعات جنوب شرق آسیا در سنگاپور گفت که این نشست فضای سیاسی مثبتی ایجاد کرد، اما هیچ کاری برای کاهش اختلافات یا کم کردن بیاعتمادی متقابل انجام نداد.
با این حال، کاخ سفید پیش از نشست تلاش کرده بود تا انتظارات را پایین نگه دارد و یادآوری کرده بود که ترامپ و شی قرار است پیش از پایان سال در دو نشست بینالمللی دیگر، در شنژن و میامی، نیز با یکدیگر دیدار کنند.
پیروزی تبلیغاتی برای پکن؟
با وجود آنکه نشست ترامپ و شی بدون تحول چشمگیری پایان یافت، جو مازور، تحلیلگر ژئوپلیتیک در شرکت مشاوره تریویوم مستقر در پکن معتقد است که این دیدار برای چین یک پیروزی در حوزه روابط عمومی بود.
ترامپ از همان ابتدا تلاش زیادی برای تجلیل از شی به خرج داد؛ این درحالی است که خود او پیشتر چین را به اجرای رویههای تجاری ناعادلانه متهم کرده و گفته بود در حال «کشتن آمریکا» است.
ترامپ حتی برخلاف رویه معمول، شخصا برای استقبال از شی به فرودگاه رفت؛ اقدامی که برای یک رئیسجمهور آمریکا در استقبال از یک رهبر خارجی طی ۱۱ سال گذشته سابقه نداشت.
شی عجلهای برای دادن امتیاز ندارد
او بعدتر نیز در جریان ضیافت شام رسمی که با حضور مقامهای ارشد دولت آمریکا و مدیران شرکتهای فناوری برای شی برگزار شد، مدعی شد که روابط دو طرف هرگز تا این اندازه خوب نبوده است.
شن وِیژونگ، مقام سابق وزارت خارجه چین و معاون یک اندیشکده مستقر در پکن گفت که سطح بالای تشریفات و احترام آمریکا نسبت به شی حتی از انتظارات چین نیز فراتر رفت.
او افزود که از نگاه چین، سفر یک رهبر الزاما نباید به تعداد مشخصی توافق، کاهش تعرفهها یا دستاوردهای ملموس دیگری منجر شود. او میگوید: «همین که دو رهبر با یکدیگر دیدار کنند، به نشانه توافق سر تکان دهند و دست بدهند، خود پیام مهمی دارد.»
با این وجود، تحلیلگران معتقدند که شی جینپینگ نیز عجلهای برای دادن امتیاز به ترامپ ندارد.
اهرمهای اقتصادی چین همچنان پابرجاست
یکی از مهمترین اهرمهای پکن، سلطه این کشور بر تولید عناصر خاکی کمیاب و مواد معدنی حیاتی است؛ موادی که برای صنایع مختلف از فناوری و خودروسازی گرفته تا بخش دفاعی اهمیت دارند.
همزمان، تجارت چین با جهان، علیرغم تهدیدهای ترامپ برای افزایش تعرفهها، همچنان رشد قابلتوجهی داشته است. با این حال، ترامپ نیز از این نشست دست خالی بیرون نیامد.
وزارت بازرگانی چین روز دوشنبه فهرستی منتشر کرد که نشان میداد پکن پیشنهاد کاهش تعرفهها بر طیفی از کالاهای کشاورزی آمریکا، از ذرت گرفته تا محصولات لبنی، را مطرح کرده است. در مقابل، آمریکا نیز تعرفه واردات برخی کالاهای چینی از جمله اسباببازی، مواد آتشبازی و تزئینات کریسمس را کاهش خواهد داد.
این خبر برای کشاورزان آمریکایی اهمیت ویژهای دارد. این گروه از پایگاههای اصلی رأیدهندگان ترامپ محسوب میشوند و در آستانه انتخابات میاندورهای، برای حزب جمهوریخواه اهمیت دارند.
اما تحلیلگران بازار کالاهای اساسی بلافاصله به یک نکته مهم اشاره کردند: سویا، که یکی از مهمترین اقلام صادراتی آمریکا به چین است، در فهرست کالاهای مشمول کاهش تعرفه قرار ندارد.
این موضوع میتواند خرید سویا از آمریکا را همچنان به روابط سیاسی دو کشور گره بزند و در صورت وخیم شدن روابط واشنگتن و پکن، این صادرات بار دیگر تحت فشار قرار گیرد.
عدم همکاری پکن با ترامپ در جنگ با ایران
در موضوعی دیگر، چین نیز نشانه چندانی از آمادگی برای کمک به ترامپ در پایان دادن به جنگ ایران نشان نداد. طولانی شدن این جنگ تاکنون به کاهش محبوبیت رئیسجمهور آمریکا به پایینترین سطح دوران سیاسی او منجر شده است.
اندکی پس از خروج شی از واشنگتن، هان ژنگ، معاون رئیسجمهور چین، در نشست مجمع عمومی سازمان ملل در نیویورک مواضع آمریکا درباره ایران و همچنین تهدیدهای واشنگتن علیه کوبا را به چالش کشید.
شی همچنین در جریان دیدار با ترامپ از طرح مسائل حساستر، از جمله حمایت آمریکا از تایوان، خودداری نکرد.
چین تایوان را بخشی از خاک خود میداند، در حالی که این جزیره تحت حاکمیت یک دولت منتخب اداره میشود.
از سوی دیگر، ترامپ در اظهارات عمومی خود درباره تایوان حرفی نزد؛ رویکردی که تفاوت محسوسی با نشست ماه مه داشت. او در آن نشست، بسته تسلیحاتی ۱۴ میلیارد دلاری در دست بررسی برای تایوان را اهرم مذاکر با پکن توصیف کرده بود.
دیدارهای مکرر؛ پکن زمان میخرد
واشنگتن، برنامه فشرده دیدارهای ترامپ و شی را ابزاری مهم برای حفظ روابط میان دو اقتصاد بزرگ جهان در سطحی قابلکنترل معرفی کرده است.
اما به گفته جرمی چان، تحلیلگر ارشد شرکت مشاوره ریسک سیاسی اوراسیا گروپ، همین دیدارهای مکرر میتواند برای پکن زمان بخرد تا در برابر اقداماتی که از آنها استقبال نمیکند، از جمله فروش تسلیحات آمریکایی به تایوان، فضای بیشتری برای مانور داشته باشد.
چان که پیشتر دیپلمات آمریکا در چین بوده است، گفت این وضعیت از منظر چین یک پیروزی راهبردی بزرگ و برای تایوان و بسیاری از متحدان و شرکای آمریکا در منطقه، یک زیان بزرگ محسوب میشود.
بنابراین، نشست واشنگتن بیش از آنکه به حل اختلافات ساختاری میان دو قدرت منجر شود، نشان داد که هر دو طرف ترجیح میدهند تا رقابت خود را در قالبی مدیریتشده ادامه دهند.
ترامپ توانست مجموعهای محدود از امتیازات اقتصادی را بهعنوان دستاورد مطرح کند، اما پکن همچنان اهرمهای مهمی در اختیار دارد و در موضوعات حساس، از تایوان گرفته تا تجارت و مواد معدنی راهبردی، حاضر نیست بهراحتی امتیاز بدهد.
از این منظر، تشریفات گسترده و نمایش روابط گرم میان ترامپ و شی، بیش از آنکه نشانه حل اختلافات باشد، تصویری از یک تنش مدیریتشده و بنبستی پایدار میان واشنگتن و پکن ارائه میدهد.
