ادعای سی‌ان‌ان درباره مذاکرات محرمانه ایران و آمریکا درباره «توافقی حساس»/ شکست جمهوری‌خواهان، بُعد تازه‌ای به مذاکرات اضافه کرده/ چه موضوعاتی در حال بررسی است؟
به گزارش اقتصادنیوز به نقل از انتخاب، سی‌ان‌ان نوشت: دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، روشن‌ترین نشانه خود را تاکنون مبنی بر اینکه تشدید تلاش‌های دیپلماتیک می‌تواند مانع از آغاز دور دیگری از درگیری‌های گسترده با ایران شود، ارائه کرده است؛ آن هم در پی شکست سنگین حزب جمهوری‌خواه در انتخابات میان‌دوره‌ای.
اقتصادنیوز: ترامپ ادعا کرد: نرخ تورم در ایران به ۳۰۱ درصد رسیده و مقام‌های این کشور با کمبود شدید منابع مالی مواجه هستند.
در ادامه این مطلب آمده: ترامپ روز یکشنبه در گفت‌وگو با شبکه سی‌ان‌ان اعلام کرد در صورتی که تهران در مسیر دستیابی به توافقی درباره برنامه هسته‌ای خود و بازگشایی تنگه هرمز پیشرفت کند، احتمال ازسرگیری حملات نظامی آمریکا «بسیار بعید» خواهد بود.
او همچنین در گفت‌وگو با برنامه «۶۰ دقیقه» شبکه سی‌بی‌اس گفت که «به دنبال» تشدید جنگ نیست.
ایران و ایالات متحده به‌طور محرمانه در حال مذاکره درباره توافقی حساس هستند که می‌تواند مانع بازگشت جنگی تمام‌عیار شود و زمینه را برای آغاز مذاکرات گسترده‌تر فراهم کند.
با این حال، امیدها به دستیابی به توافق با موضع محتاطانه واشنگتن روبه‌رو شده است؛ به‌طوری‌که مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا، روز یکشنبه گفت که «نمی‌توانم بگویم در آستانه یک پیشرفت مهم هستیم».
ترامپ نیز روشن کرده است که گزینه نظامی همچنان روی میز قرار دارد.
با وجود افزایش فعالیت‌های دیپلماتیک از زمان انتخابات میان‌دوره‌ای روز سه‌شنبه، هر دو طرف و قطر که نقش میانجی را بر عهده دارد، اطلاعات اندکی درباره جزئیات این گفت‌وگوها منتشر کرده‌اند.
پس از انتخابات میان‌دوره‌ای چه چیزی تغییر کرده است؟
شکست جمهوری‌خواهان در انتخابات، بُعد تازه‌ای به مذاکرات اضافه کرده است. جی‌دی ونس، معاون رئیس‌جمهور آمریکا، پس از انتخابات گفت جنگ یکی از دلایل شکست جمهوری‌خواهان بوده است.
ترامپ در گفت‌وگو با برنامه «۶۰ دقیقه» اعلام کرد با ارزیابی ونس مخالفتی ندارد و پذیرفت که رأی‌دهندگان «از جنگ خوششان نمی‌آمد».
با این حال، او به‌شدت از تصمیم خود برای حمله به ایران دفاع کرد و گفت اگر بار دیگر با چنین تصمیمی روبه‌رو شود، پاسخ او «قاطعانه بله» خواهد بود.
ونس جنگ با ایران را عامل شکست جمهوری‌خواهان در انتخابات میان‌دوره‌ای دانست.
ایران نیز در همین حال تلاش کرده است از نتایج انتخابات برای تقویت موضع خود در مذاکرات استفاده کند.
عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، روز یکشنبه گفت: «رأی‌دهندگان آمریکایی انتخاب خود را انجام داده‌اند. اکنون زمان آن است که کاخ سفید انتخاب خودش را انجام دهد.»
ترامپ همچنان با اطمینان از موقعیت نظامی آمریکا سخن می‌گوید، در حالی که ایران بارها تهدید کرده است در صورت حمله مجدد، دامنه جغرافیایی جنگ را گسترش خواهد داد.
چه موضوعاتی در حال بررسی است؟
هر دو طرف چند مطالبه اساسی دارند که روی کاغذ، پذیرش آن‌ها از سوی طرف مقابل تقریباً غیرممکن به نظر می‌رسد.
ترامپ به دنبال برچیدن برنامه هسته‌ای ایران است؛ موضوعی که تهران آن را مسئله‌ای مرتبط با حاکمیت ملی خود می‌داند.
ایران در مواضع علنی خود بر این نکته پافشاری می‌کند که تا پیش از تحقق هفت پیش‌شرط، نه درباره برنامه هسته‌ای با واشنگتن مذاکره خواهد کرد و نه تنگه حیاتی هرمز را بازگشایی می‌کند. این پیش‌شرط‌ها شامل پایان جنگ در «تمام جبهه‌ها» و لغو محاصره دریایی نیز می‌شود.
جزئیات این شروط هنوز به‌صورت عمومی منتشر نشده است.
صدها کیلوگرم اورانیوم غنی‌شده ــ ماده‌ای که برای تولید سلاح هسته‌ای مورد نیاز است ــ همچنان در مکانی نامعلوم در ایران نگهداری می‌شود.
تهران از این ذخایر به‌عنوان اهرم فشار در مذاکرات خود با آمریکا استفاده کرده است. گزارش‌ها حاکی از آن است که واشنگتن خواهان رقیق‌سازی این اورانیوم یا انتقال آن به کشور دیگری برای نگهداری است.
هنوز مشخص نیست دو طرف در این زمینه تا چه اندازه پیشرفت کرده‌اند.
ایران همواره تأکید کرده است که برنامه هسته‌ای این کشور با هدف تولید انرژی دنبال می‌شود و اهداف نظامی ندارد.
برای ایران، علاوه بر عقب‌نشینی نکردن از مواضع خود درباره برنامه هسته‌ای و تنگه هرمز، دستیابی به اهداف اقتصادی نیز اهمیت اساسی دارد.
ایران به‌عنوان یکی از بزرگ‌ترین تولیدکنندگان نفت جهان، تحت تأثیر تحریم‌های آمریکا با دشواری فزاینده‌ای برای فروش نفت خام خود در بازارهای جهانی روبه‌رو شده است.
همچنین میلیاردها دلار از دارایی‌های ایران که در بانک‌های خارجی نگهداری می‌شوند، همچنان مسدود هستند.
به نظر می‌رسد واشنگتن در حال بررسی کاهش این محدودیت‌هاست؛ اقدامی که می‌تواند به تهران برای کاهش فشار شدید اقتصادی بر جمعیت این کشور، در شرایطی که تورم به سطوح بی‌سابقه رسیده است، کمک کند.
قطر میان دو طرف میانجی‌گری می‌کند و سندی چارچوبی را در اختیار آن‌ها قرار داده که واشنگتن و تهران در حال اعمال اصلاحات بر آن هستند.
این روند از چند هفته و احتمالاً چند ماه قبل آغاز شده، اما طی روزهای اخیر و در پی افزایش نگرانی‌ها از حملات مجدد، شدت گرفته است.
انتظار می‌رود ترامپ روز دوشنبه در واشنگتن با شیخ محمد بن عبدالرحمن آل‌ثانی، نخست‌وزیر قطر، دیدار کند.
چه چیزی مانع دستیابی به توافق است؟
تاکنون هیچ‌یک از دو طرف حاضر نشده‌اند از مطالبات خود عقب‌نشینی کنند.
مارکو روبیو، وزیر امور خارجه آمریکا، روز یکشنبه پیش از عزیمت به پاریس برای شرکت در نشست وزرای خارجه گروه هفت، گفت دو طرف همچنان فاصله زیادی با توافق دارند.
او اظهار داشت: «در حال حاضر، این مذاکرات چندان ثمربخش نبوده است؛ زیرا مطالبات ایران نه‌تنها غیرقابل‌قبول هستند، بلکه برخی از آن‌ها به‌طرز شگفت‌آوری افراطی، مضحک و واقعاً غیرواقع‌بینانه‌اند.»
پس از چندین دور درگیری آشکار، اعتماد تهران به واشنگتن تقریباً از بین رفته است.
ایران فراموش نکرده است که این درگیری در شرایطی آغاز شد که مذاکرات هسته‌ای با آمریکا در جریان بود.
تهران نگران است که واگذاری هرگونه اهرم فشار، زمینه حمله مجدد آمریکا و اسرائیل را فراهم کند و این کشور را بدون ابزارهای مؤثر برای مذاکره در معرض آسیب‌پذیری قرار دهد.
اگر ایران پس از بازگشایی تنگه هرمز و واگذاری کنترل اورانیوم غنی‌شده خود هدف حمله قرار گیرد، در موقعیتی به‌مراتب آسیب‌پذیرتر و با قدرت چانه‌زنی کمتر قرار خواهد گرفت.
ترامپ نیز در حال ایجاد توازن میان روابط خود با شرکای عرب و اسرائیل است؛ طرف‌هایی که هر دو جمهوری اسلامی را تهدیدی برای خود می‌دانند.
او در صورت پایان دادن به جنگ بدون دریافت امتیاز بزرگی از ایران، با انتقادها و فشارهای سیاسی روبه‌رو خواهد شد.
در ماه سپتامبر، انصارالله یمن حمله‌ای برق‌آسا را آغاز کردند و یک گلوگاه مهم دریایی دیگر در دریای سرخ، یعنی باب‌المندب، را نیز تحت کنترل خود درآوردند؛ اقدامی که نفوذ بالقوه تهران بر یک آبراه دیگر را افزایش داد.
حوثی‌ها از آن زمان در واکنش به حمایت نظامی ریاض از دولت یمن، حملات خود علیه عربستان سعودی را افزایش داده‌اند.
یک ساختمان متعلق به آرامکو در منطقه مالی ملک عبدالله در ریاض، پس از حمله موشکی حوثی‌ها و اصابت بقایای آن آسیب دید؛ وزارت انرژی عربستان سعودی این موضوع را اعلام کرده است.
آمریکا می‌خواهد اطمینان حاصل کند که ایران به هیچ‌گونه قابلیتی برای ساخت سلاح هسته‌ای دست پیدا نکند؛ از جمله تجهیزات پیشرفته‌ای که می‌توانند چنین امکانی را فراهم کنند.
همسایگان عرب ایران نیز درباره هرگونه توافقی که قدرت بیش از اندازه‌ای به تهران بدهد و به تثبیت هژمونی مورد نظر ایران در منطقه منجر شود، اختلاف‌نظر دارند.
ایران خواهان اداره تنگه هرمز است؛ گذرگاه دریایی‌ای که کشورهای ثروتمند عربی بخش عمده صادرات نفت و گاز خود را از طریق آن انجام می‌دهند.
کنترل این آبراه به تهران نفوذ تعیین‌کننده‌ای بر ورود و خروج کالا و انرژی از منطقه خواهد داد.
این موضوع نیز با خواسته‌های آمریکا در تضاد است؛ واشنگتن خواهان باز بودن آبراه‌های بین‌المللی است و تمایلی ندارد یکی از دستاوردهای کلیدی ایران در جنگ را تثبیت کند.
آیا جنگ از سر گرفته خواهد شد؟
حملاتی انجام شده است، اما هر دو طرف تلاش کرده‌اند اهمیت آن‌ها را کم‌رنگ جلوه دهند؛ موضوعی که شاید نشان‌دهنده آن باشد که هیچ‌یک نمی‌خواهند مذاکرات را از مسیر خود خارج کنند.
برخی رسانه‌ها گزارش داده‌اند که مذاکرات میان دو طرف به توافق نزدیک‌تر شده است.
روزنامه نیویورک‌تایمز گزارش داده است که ایران آمادگی دارد مذاکرات هسته‌ای را از سر بگیرد.
هنوز هیچ تأیید مستقلی درباره این گزارش‌ها وجود ندارد، اما هرگونه امتیازدهی ایران در زمینه برنامه هسته‌ای خود، یا حتی آمادگی برای گفت‌وگو درباره این موضوع، یک پیشرفت مهم تلقی خواهد شد.
با وجود گزارش‌ها درباره پیشرفت در مذاکرات، خطر وقوع جنگی تمام‌عیار همچنان واقعی است.
آمریکا همچنان حضور نظامی گسترده‌ای در خاورمیانه دارد که می‌تواند به دستور ترامپ، حمله‌ای بزرگ را آغاز کند.
کشتی‌های حامل نفت و گاز که از تنگه هرمز عبور می‌کنند، همچنان هدف حملات ایران قرار می‌گیرند.
آمریکا برای دریافت اطلاعات درباره برنامه هسته‌ای ایران، جایزه‌ای تا سقف ۲۰ میلیون دلار تعیین کرده است.
همچنین واشنگتن یک نیروی ویژه را با هدف جلوگیری از استفاده تهران از مسیرهای زمینی برای انتقال تسلیحات پیشرفته و سایر تجهیزات و مواد راه‌اندازی کرده است.
این اقدامات نشان می‌دهد که واشنگتن به‌جای کاهش فشار، در حال تشدید آن است.
طی هفته‌های گذشته، فرماندهان نظامی ایران هشدارهای خود را افزایش داده و گفته‌اند که این کشور تسلیحاتی در اختیار دارد که قادرند اهداف بیشتری را مورد اصابت قرار دهند و خساراتی به‌مراتب گسترده‌تر از گذشته وارد کنند.
بنابراین، حتی اگر ترامپ برای دستیابی به توافق آمادگی داشته باشد، هنوز مشخص نیست که آیا ایران نیز آماده پذیرش آن است یا خیر.
