سبقت کشورهای کوچک از اقتصادهای بزرگ اروپا | پیروزی در رقابت نهادی با اصلاح سیاست‌های مالیاتی
به گزارش اقتصادنیوز، گزارشی از اروپا نشان می‌دهد که کاهش مالیات‌ها اثرگذاری زیادی در رشد دانش دارد.
این مقاله که در وبسایت بنیاد آموزش اقتصادی منتشر شده، نتایج یک پژوهش جدید در اروپا است که توسط نیما سنندجی، مدیر «مرکز اروپایی کارآفرینی و اصلاحات سیاست‌گذاری» (ECEPR) در استکهلمِ سوئد، و کلاس تیکانن، مدیر ارشد عملیاتی در «نوردیک کپیتال» انجام شده است.
از سال ۲۰۱۷، جغرافیای اشتغال دانش‌بنیان در اروپا با بررسی سهم بزرگسالان در ۳۴ کشور اروپایی و ۲۴۴ منطقه که در مشاغل فناوری و دانش‌بنیان مشغول به کار هستند، به‌دقت مورد مطالعه قرار گرفته است. مشاغل دانش بنیان، مشاغلی تعریف شده‌اند که به تخصص، فناوری و پژوهش و همچنین پردازش پیشرفته اطلاعات و مهارت‌های شناختی متکی هستند.
نتایج بسیار روشن است: کشورهایی در اروپا که مالیات‌های پایین‌تری دارند، از تراکم بالاتری از مشاغل دانش‌بنیان برخوردارند و همچنین مشاغل دانش‌بنیان جدید در این کشورها در حال رشد است.
پراکندگی جغرافیایی مشاغل دانش بنیان در اروپا
پراکندگی جغرافیایی مشاغل مربوط به کسب‌وکارهای دانش بنیان در اروپا، توجه روزافزونی را از سوی دولت‌های ملی و منطقه‌ای، معلمان، پژوهشگران، اتاق‌های بازرگانی و کسب‌وکارها در سراسر اروپا به خود جلب کرده است. به عنوان مثال، دولت‌های ایرلند و استونی از شاخص مشاغل کسب‌وکار دانش بنیان برای برنامه‌ریزی سیاست‌های نوآوری خود استفاده کرده‌اند. این شاخص به‌همین ترتیب توسط دولت‌های کشورهای نوردیک (شمال اروپا) نیز به کار گرفته شده است. این شاخص تاثیری جهانی دارد و در کشورهایی مانند هند و مکزیک به عنوان سرفصل و ادبیات آموزشی دوره‌های دانشگاهی برای درک اقتصادِ در حال تغییرِ اروپا مورد استفاده قرار گرفته است.
دو عامل اصلی
دو عامل وجود دارد که به تعیین اینکه کدام کشورهای اروپایی بیشترین سهم بزرگسالان را در مشاغل دانش‌بنیان دارند کمک می‌کند: تعداد بزرگسالانی که به عنوان مهندس و پژوهشگر علمی کار می‌کنند، چرا که این دو ارتباط نزدیکی با سهم افراد شاغل در مشاغل دانش‌بنیان دارند؛ و نرخ‌های مالیاتی یک کشور. این دو عامل نشان می‌دهند که کشورهای با مالیات بالاتر، در مقایسه با کشورهای دارای مالیات پایین‌تر، نیروی کار کمتری در شغل‌های دانش‌بنیان دارند.
بهترین مثال برای این موضوع این است که اگرچه سوئد بالاترین سهم بزرگسالانی را دارد که مهندس و پژوهشگر علمی هستند، اما سهم بزرگسالانی که به‌طور خاص در مشاغل کسب‌وکارهای دانش بنیان مشغول به کارند، در رتبه سوم کشورهای اروپایی قرار دارد، زیرا همه مهندسان و پژوهشگران در نقش‌های دانش‌بنیان به کار گرفته نشده‌اند. سوئیس در تمامی نسخه‌های شاخص مشاغل کسب‌وکارهای دانش بنیان در رتبه اول قرار داشته و ایرلند طی سال‌های اخیر با پیشی گرفتن از سوئد به رتبه دوم رسیده است.
اروپا بازار به‌شدت یکپارچه‌تری شده است و رشد، طبق نظریه‌های اقتصادی، در جایی رخ می‌دهد که فرصت‌ها در بهترین حالت خود قرار دارند. این بدان معناست که با روان‌تر شدن و تسهیل مقررات کسب‌وکار در اتحادیه اروپا و کشورهای همسایه آن، رشد به سمت مناطقی تغییر مسیر می‌دهد که مالیات‌ها پایین‌تر، محیط‌ها برای کسب‌وکار مناسب‌تر و استعدادها با قیمت‌های رقابتی‌تری در دسترس هستند.
نیما سنندجی
رشد کشورهای کوچکتر اروپا
قابل‌توجه‌ترین افزایش در سهم بزرگسالان شاغل در مشاغل کسب‌وکارهای دانش بنیان در قبرس رخ داده است، جایی که این سهم بین سال‌های ۲۰۱۴ تا ۲۰۲۶ به میزان ۱۵۹ درصد افزایش یافته است. در پرتغال و کرواسی، این سهم بیش از دو برابر شده است و در لیتوانی، لهستان، بلغارستان، رومانی، مالت و استونی، این سهم بیش از ۷۵ درصد افزایش یافته است.
بریتانیا وضعیت نسبتاً خوبی دارد، اما به طور کلی، کشورهای بزرگ اروپا دچار رکود شده‌اند و بزرگسالان کمی در مشاغل کسب‌وکارهای دانش بنیان دارند. در عوض، کشورهای کوچکتر با مالیات‌های پایین‌تر در حال صعود به صدر جدول هستند. مالت، هلند، استونی و قبرس نمونه‌هایی از کشورهایی با تعداد بالای مشاغل کسب‌وکارهای دانش بنیان هستند. این کشورها چنان رشدی را در مشاغل دانش‌بنیان تجربه کرده‌اند که مشاغل کسب‌وکارهای دانش بنیان اکنون ۱۰ درصد از کل مشاغل آن‌ها را تشکیل می‌دهد.
مناطق پایتختی چهار کشور اروپای مرکزی و پرتغال جاهایی هستند که بسیاری از شاغلان دورکار حوزه دیجیتال (دیجیتال نومدها) به آن‌ها سرازیر می‌شوند. در این مناطق، می‌توان شغل، بازار نسبتاً آزاد برای مسکن و کار، مالیات‌های رقابتی و فراوانیِ مشاغل دانش‌بنیان را یافت.
در مجموع، حدود ۱.۱ میلیون شغل دانش بنیان در منطقه پایتختی فرانسه، یعنی پاریس، وجود دارد. این رقم بسیار بیشتر از هر بخش دیگری در اروپا است، زیرا پاریس جمعیت بسیار بزرگی دارد، اما سهم بزرگسالان شاغل در مشاغل کسب‌وکارهای دانش بنیان در آنجا ۱۴.۶ درصد است که نوزدهمین رتبه بالا در اروپا محسوب می‌شود. لندن با سهم ۱۴.۸ درصدی بزرگسالان در مشاغل دانش بنیان در رتبه شانزدهم قرار دارد و استکهلم دارای سهم ۱۷.۹ درصدی است که به مرور زمان از رتبه دوم به رتبه نهم تنزل یافته است. در صدر این رتبه‌بندی، براتیسلاوا (۲۴.۸٪)، پراگ و بوداپست (۲۲.۲٪)، لیسبون (۲۰.۵٪) و بخارست (۱۹.۹٪) قرار دارند.
رقابت نهادی
داستان اروپا تماماً درباره رقابت نهادی است، و این داستانی است که در طول تاریخ بارها و بارها تکرار می‌شود. اقتصادهای بزرگ اروپا در رشد به طور عام، و همان‌طور که بررسی شد، در رشد مشاغل دانش‌بنیان به طور خاص، دچار رکود شده‌اند.
می‌توان تصور کرد که این امر به معنای رکود کل اروپا است. با این حال، پیشرفت‌های عظیمی در کشورهای کوچکتر اروپایی در حال رخ دادن است که معمولاً نرخ‌های مالیاتی پایین‌تر را با پیشرفت اقتصادی بیشتر و رشد سرمایه انسانی در مناطق کلان‌شهری خود ترکیب می‌کنند.
رشد در بازارِ روزبه‌روز یکپارچه‌ترِ اروپا به جایی منتقل می‌شود که بار مالیاتی پایین‌تر، سرمایه انسانی در دسترس‌تر و دستمزدها رقابتی‌تر باشد. بدین ترتیب، رقابتی نهادی میان مناطق و کشورها برای ایجاد بهترین شرایط شکل می‌گیرد که منجر به فشار برای اعمال اصلاحات، حتی بر کشورهای بزرگ‌تر اروپایی می‌شود.
جغرافیای در حال تغییرِ دانش‌بنیان در اروپا، اهمیت ایجاد یک اقلیم مالیاتی و مقرراتیِ مساعد را نشان می‌دهد. مناطقی که سهم بالاتری از بزرگسالان در آن‌ها در مشاغل دانش بنیان کار می‌کنند، به طور متوسط نرخ بیکاری پایین‌تری دارند، زیرا این مشاغل نه تنها با توجه به جهان روزافزون فناوری‌محور ما فی‌نفسه مهم هستند، بلکه ایجاد مشاغل دیگر در خدمات محلی و همچنین شرکت‌های تامین‌کننده این کسب‌وکارهای دانش بنیان را نیز تحریک می‌کنند.
بر اساس نظریه اقتصادی، کشورهای بزرگ از مزایای «صرفه‌جویی ناشی از مقیاس» برخوردارند. درس اروپا این است که وقتی کشورهای کوچکتر در عوض به سمت سیاست‌های مالیاتی و تجاریِ رقابتی روی می‌آورند، این کار می‌تواند اثر یادشده را جبران کند و حتی به کشورهای کوچکتر اجازه دهد از کشورهای بزرگ‌تر پیشی بگیرند؛ به‌‌ویژه اگر کشورهای بزرگ بر مالیات‌های بالا و کنترل سخت‌گیرانه دولتی تمرکز کنند.
