بنبست پیچیده در تنگه هرمز؛ امارات مسیر تازه میسازد، هند به گاز آمریکا پناه برد | مسیرهای تجاری درحال بازطراحی شدن
به گزارش اقتصادنیوز، تنگه هرمز سالها یکی از مهمترین گلوگاههای تجارت جهانی بوده است؛ مسیری که اهمیت آن تنها به عبور نفتکشها محدود نمیشود و بخش مهمی از زنجیره تأمین انرژی و تجارت میان آسیا، خاورمیانه و بازارهای جهانی به آن گره خورده است. هرچه عبور از این آبراه دشوارتر شود، مسئله برای کشورهایی که به تجارت دریایی وابستهاند از یک بحران مقطعی فراتر میرود و به ضرورت بازطراحی مسیرهای تجاری تبدیل میشود.
اقتصادنیوز: با وجود عبورهای مخفیانه نفتکشها از تنگه هرمز، برآوردها نشان میدهد صادرات نفت خلیج فارس همچنان فاصله قابلتوجهی با سطح پیش از جنگ دارد؛ اختلافی که ابهام درباره حجم واقعی جریان نفت را بیشتر کرده است.
در چنین شرایطی، کشورهای منطقه و شرکای تجاری آنها ناچار شدهاند به گزینههایی فکر کنند که پیش از این بیشتر نقش مسیرهای پشتیبان را داشتند؛ از توسعه بنادر و خطوط لوله گرفته تا تغییر مبدأ خرید انرژی و استفاده از مسیرهای حملونقل دورتر.
در همین چارچوب، امارات و هند دو نمونه متفاوت از واکنش به بحران هرمز را به نمایش گذاشتهاند؛ یکی با تلاش برای ساخت مسیرهای جایگزین و دیگری با تغییر سبد تأمین انرژی.
کشتیهای تجاری در میان مه غلیظ، در تنگه هرمز در نزدیکی بندرعباس، ایران لنگر انداختهاند. (عکس: آسوشیتدپرس)
به گزارش ایندین اکسپرس، تجارت هند با امارات به صدها میلیارد دلار میرسد، اما اختلال در تنگه هرمز عرضه نفت خام، LNG و LPG را تحت تأثیر قرار داده و دهلینو را ناچار کرده است به دنبال منابع جایگزین باشد.
پس از ماهها محاصره در تنگه هرمز، امارات متحده عربی اعلام کرده است قصد دارد با دور زدن این آبراه، تجارت و صادرات خود را ادامه دهد. این اقدام علاوه بر آنکه میتواند به نفع امارات باشد، انتظار میرود برای هند نیز دستاوردهایی به همراه داشته باشد.
جنگ و محاصره متعاقب آن در تنگه هرمز، تجارت جهانی و عرضه انرژی را با اختلال جدی مواجه کرده است. هند نیز بهشدت تحت تأثیر این شرایط قرار گرفته است. از یک سو، ایران مدعی است کنترل کامل تنگه را در اختیار دارد و از سوی دیگر، آمریکا اعلام کرده است هیچ شناوری بدون مجوز واشنگتن نمیتواند از این آبراه عبور کند.
در عمل، این وضعیت به یک بنبست پیچیده منجر شده است؛ ایران در یک سوی آبراه قرار دارد و عمان، امارات، کویت، قطر و بحرین در سوی دیگر آن.
امارات در حال ساخت مسیرهای جایگزین برای تجارت
پس از آنکه جنگ در غرب آسیا عرضه LPG از منطقه خلیج فارس را مختل کرد، آمریکا به تأمینکننده بسیار بزرگتری برای هند تبدیل شده است. بر اساس تحلیل دادههای حملونقل دریایی LPG در یک سال گذشته، در شش ماه پس از آغاز درگیری، بیش از ۵۰ درصد واردات LPG هند از آمریکا تأمین شده است؛ در حالی که این سهم در شش ماه قبل از آن کمتر از ۱۰ درصد بود.
این تغییر، آسیبپذیری هند در برابر اختلال در تنگه هرمز را آشکار کرده است؛ آبراهی که بخش بزرگی از واردات انرژی هند بهطور سنتی از طریق آن انجام میشود. برای اقتصادهای حوزه خلیج فارس، از جمله امارات، اختلال در این مسیر همچنین ضرورت کاهش وابستگی به این آبراه راهبردی را برجسته کرده است.
انور قرقاش، مشاور رئیسجمهوری امارات، در نشست «مجمع هیلی» در ابوظبی گفت امارات اکنون در حال افزایش ظرفیت بنادر در امتداد سواحل شرقی خود است.
قرقاش در این نشست گفت: «صادرات انرژی ما گروگان گرفته نخواهد شد و تجارت و فعالیت اقتصادی ما نیز گروگان نخواهد بود.»
او افزود که امارات در حال توسعه ظرفیت بنادر در امتداد سواحل شرقی خود است و همزمان خطوط لوله، خطوط ریلی و مسیرهای تجاری مربوط به کریدورهای جایگزین را توسعه میدهد.
این اقدام برای هند اهمیت ویژهای دارد؛ کشوری که یکی از بزرگترین شرکای تجاری امارات محسوب میشود. با این حال، بسته شدن مسیر کشتیرانی در تنگه هرمز، وجه دیگری از این رابطه را نیز آشکار کرده است: وابستگی سنگین هند به کشورهای حوزه خلیج فارس برای تأمین انرژی.
نقشه تنگه هرمز میان ایران، امارات متحده عربی و عمان؛ محدوده محاصره با رنگ قرمز مشخص شده است. (منبع: گوگل مپس)
بسته شدن هرمز چگونه هند را تحت تأثیر قرار داده است؟
تنگه هرمز برای امنیت انرژی هند اهمیت حیاتی دارد. پیش از اختلال کنونی، حدود ۴۰ درصد واردات نفت خام هند، ۶۰ درصد واردات LNG و نزدیک به ۹۰ درصد واردات LPG این کشور بهطور معمول از غرب آسیا و از طریق این آبراه تأمین میشد.
هند بیش از ۸۸ درصد نیاز خود به نفت خام، حدود ۶۰ درصد نیاز به LPG و نزدیک به نیمی از نیاز خود به گاز طبیعی را از طریق واردات تأمین میکند. این میزان وابستگی به آن معناست که هرگونه اختلال در تنگه هرمز میتواند بهسرعت به زنجیره تأمین انرژی هند منتقل شود.
در این میان، LPG بیشترین آسیب را متحمل شده است. واردات کلی LPG هند بین ماههای مارس تا اوت، در مقایسه با دوره ششماهه قبل، بیش از ۴۰ درصد کاهش یافت؛ زیرا عرضه از منابع سنتی خلیج فارس با اختلال مواجه شد. در مقابل، واردات از آمریکا تقریباً چهار برابر شد، زیرا خریداران هندی به سمت تأمینکنندگان خارج از منطقه درگیری رفتند.
پس از کاهش واردات، هند قیمت LPG، بنزین، گازوئیل، CNG و LNG را افزایش داد.
آمریکا به تأمینکننده اصلی انرژی هند تبدیل میشود
این تغییر عملاً نقشه واردات LPG هند را دوباره ترسیم کرده است. امارات، قطر، کویت و عربستان سعودی بهطور سنتی از تأمینکنندگان اصلی این کشور بودهاند، اما شوک عرضه باعث شده هند محمولههای بیشتری را از فاصلههای بسیار دورتر خریداری کند.
LPG آمریکا یکی از روشنترین برندگان تلاش هند برای یافتن منابع جایگزین بوده است. ناتالیا کاتونا، تحلیلگر انرژی مستقر در ابوظبی، گفت: «واشنگتن حتی پیش از بحران نیز بزرگترین صادرکننده LPG در جهان بود و پروپان آمریکا پیش از جنگ هم از عرضههای آسیایی ارزانتر بود.»
او افزود که با توجه به اولویت تأمین گاز مورد استفاده برای پختوپز، هند آماده بود هزینه حمل اضافی لازم برای انتقال LPG از آمریکا را بپردازد.
کاتونا انتظار دارد عرضه آمریکا تا زمانی که محمولههای ارسالی از غرب آسیا به شرایط عادی بازگردند، همچنان قدرتمند باقی بماند.
بر اساس گزارشهای خبرگزاری رویترز، وضعیت تنگه هرمز همچنان یکی از نقاط اختلاف اصلی در مذاکرات میان آمریکا و ایران است و قطر و پاکستان نیز در تلاشها برای کاهش تنش میان دو طرف نقش میانجی را ایفا میکنند.
ایران همچنان بر این موضع تأکید دارد که این آبراه بهطور مشترک تحت حاکمیت ایران و عمان قرار دارد؛ ادعایی که کشورهای عربی حوزه خلیج فارس آن را رد میکنند.
امارات اعلام کرده است آزادی کشتیرانی در تنگه هرمز نباید به ابزار چانهزنی تبدیل شود و هرگونه توافق پایدار باید شامل تضمینهای محکم برای جلوگیری از حملات دوباره ایران به کشورهای حوزه خلیج فارس باشد.
درگیریای که پس از حملات آمریکا و اسرائیل به ایران در ۲۸ فوریه آغاز شد، همچنان در بنبست قرار دارد. آتشبس اولیهای که در ماه ژوئن حاصل شده بود، از آن زمان فروپاشیده و گزارشها از پیشرفت اندک در تلاشها برای احیای مذاکرات صلح حکایت دارد.
ارسال نظر