چگونه از سرمایه‌گذار خارجی در بورس تهران استقبال کنیم؟
: همزمان با افزایش امیدواری ها به توافق هسته ای، گمانه زنی هایی در خصوص احتمال ورود سرمایه گذاریهای خارجی به کشور و سرمایه گذاری شرکتها و افراد حقیقی در بازارهای مختلف داخلی شنیده می شود. تا کنون بسیاری از کشورها، شرکتها و اشخاص حقیقی جهت ورود به اقتصاد ایران ابراز تمایل کرده اند و هر از چند گاهی، اخباری در خصوص هجوم سرمایه های خارجی به کشور شنیده می شود.
باید توجه کرد که ورود سرمایه خارجی به کشور مستلزم پیش نیازهای فنی، قانونی و حقوقی، زیرساختهای IT، ارتباطات گسترده بین سازمانی، پروتکلها و تفاهم نامه های متعدد در رده های مختلف سیاسی و اقتصادی، بررسی، مطالعه و شناخت بازار ایران برای سایر کشورها و... می باشد و اینکه ما اینگونه تفکر کنیم که بلافاصله بعد از توافق هسته ای، نقدینگی به اقتصاد تزریق می شود و ما شاهد رشد اقتصادی خواهیم بود، کمی خلاف واقع اندیشیده ایم. مذاکرات و شناخت مقدماتی از بازار ایران و مذاکرات اقتصادی اولیه در حال حاضر در حال انجام است ولی به نظر می رسد تنها بعد از انجام توافق نهایی و گذشت مدتی از آن و همچنین روشن شدن افق سرمایه گذاری در کشورمان، شاهد سفر هیات‌های مختلف از کشورهای مختلف دنیا به کشورمان خواهیم بود.
ورود به بخش تولید برای سرمایه گذاران خارجی، بسیار زمانبرتر خواهد بود و ممکن است نیاز به بسترسازی بیشتری داشته باشد. صنایع نفت و گاز و پتروشیمی و حمل و نقل دریایی و صنعت خودروسازی در راس اهداف سرمایه گذاری خارجی خواهند بود و پیش بینی می شود بیشترین مبالغ سرمایه گذاری خارجی در این صنایع صورت پذیرد احتمالا ما شاهد یک جهش قابل توجه در رشد این بخشها در بلند مدت خواهیم بود و به مرور بهینه سازی تکنولوژیکی این صتعت نیز در دستور کار قرار خواهد گرفت. با توجه به سابقه حضور شرکتهای خارجی، احتمالا بازگشت سرمایه ها به این صنایع با شدت بیشتری صورت خواهد پذیرفت. صنایع دیگری نظیر بیمه و گردشگری و بانکداری اگرچه سرمایه خارجیِ زیادی جذب نخواهند کرد اما با توجه به گشایش های سیاسی و اقتصادی مسیر بسیار بهتری برای تجارت در اختیار خواهند داشت و تاثیر رفع تحریمها در توسعه عملیاتی و توسعه کسب و کار این بنگاهها مشاهده خواهد شد. البته این کار نیز زمان بر خواهد بود.
در خصوص بازار سرمایه اوضاع کمی متفاوت تر خواهد بود. احتمالا به فاصله کمی بعد از توافق نهایی و رفع تحریمها ما شاهد حضور گسترده سرمایه گذاران خارجی در بورس کشور خواهیم بود. علاوه بر این پیش بینی می شود مبالغ عمده ای از سرمایه ایرانیان و سرمایه گذاران خارج از کشور نیز به سمت بورس به حرکت درآید. نکته مهم در خصوص سرمایه گذاران خارجی این است که به علت عدم شناخت کافی آنها از صنایع و شرکتهای بورسی به نظر نمی رسد سرمایه گذاری بر روی سهام شرکتها به صورت مستقیم، در دستور کار باشد زیرا ریسک عملیاتی ناشی از عملکرد شرکتها بسیار بالا خواهد بود. بنابراین تقاضا برای صندوقهای شاخصی بوجود خواهد آمد. این بدان علت است که سرمایه گذار خارجی، بازار ایران را رو به رشد می داند و تصور می کند شاخص بورس رشد خواهد داشت اما نمی خواهد خود را درگیر انتخاب سهام و ریسک غیر سیستماتیک شرکتها بنماید بنابراین تمایل زیادی برای سرمایه گذاری در صندوقهای شاخصی خواهد داشت.
بهتر است در حال حاضر نسبت به توسعه صندوقهای شاخصی اقدامات لازم انجام و تدابیر کافی اندیشیده شود و زمینه برای حضور سرمایه گذاران خارجی در بورس مهیا شود. ما باید به زودی وارد حلقه بورسهای جهانی شویم و امکانات نرم افزاری و سخت افزاری لازم را برای سرمایه گذاری از هر نقطه از جهان در بورس تهران را فراهم آوریم. رسیدن به این نقطه یک پروسه بلند مدت است و نیاز به صرف زمان قابل ملاحظه ای جهت بین المللی کردن بازار سرمایه دارد.
گروه دیگری از سرمایه گذاران وجود دارند که صرفا در بازارهای نوپا سرمایه گذاری می کنند و ریسک پذیری زیادی دارند، ممکن است این گروه از سرمایه گذاران نیز بعد از توافق هسته ای در زمینه های مختلفی سرمایه گذاری نمایند که البته بعید به نظر می رسد این گروه وارد خرید و فروش سهام بورسی شوند، ممکن است بخشهای پتانسیل و کمتر توسعه داده شده را انتخاب کنند و بعد از رشد و توسعه آن در یک پروسه 5 ساله، آنها را واگذار نمایند.
در مجموع اثرات کوتاه مدت این توافق رشد قابل توجه بورس کشور ( هم در اثر ورود سرمایه خارجی و هم در اثر جذب سرمایه های داخلی) خواهد بود. اثرات میان مدت و بلند مدت نیز در صنایع بالادستی نظیر نفت و گاز و پتروشیمی و پالایشگاه مشاهده خواهد شد. اثرات غیر مستقیم توافق نیز به رونق صنعت بیمه، بانکداری، حمل و نقل دریایی و بیمه منجر خواهد شد.
*مدیرعامل شرکت مشاور سرمایه گذاری اماکو
