4مسیر دستیابی به دموکراسی با تم اقتصادی/ راه عجم اغلو برای دستیابی به دموکراسی

نویسندگان: دارون عجم اغلو و جیمز رابینسن
مترجمان: جعفر خیرخواهان و علی سرزعیم
انتشارات: کویر

به گزارش اقتصادنیوز، در کتاب «ریشه‌های اقتصادی دیکتاتوری و دموکراسی» چارچوبی، برای تحلیل و واکاوی شرایط ایجاد و تحکیم دموکراسی بسط داده شده است. این به آن دلیل است که نهادهای سیاسی مختلف، منابع را به شکل‌های مختلفی تخصیص می‌دهند و گروه‌های اجتماعی مختلف ترجیحات متفاوتی در مورد آنها دارند. بنابراین اکثریت مردم دموکراسی را ترجیح می‌دهند در حالی که فرادستان با آن مخالفت می‌کنند.

شالوده این کتاب بررسی جوامع مختلفی است که هر یک بارویکردی به دموکراسی رسیده‌اند یا از رسیدن به آن بازماندند. این اما بخشی از ماجرای توضیح داده شده در این کتاب است، بخش دیگر بررسی فضای اقتصادی این دموکراسی‌هاست.

عجم اوغلو و رابینسن در این کتاب شرط دمکراسی را تحکیم آن و در صورتی درست می‌دانند که فرداستان انگیزه‌ای قوی برای سرنگون کردن آن نداشته باشند، این فرآیند به قدرتمندی جامعه مدنی، ساختار نهادهای سیاسی، طبیعت بحران‌های سیاسی و اقتصادی، میزان نابرابری اقتصادی، ساختار اقتصاد و شکل و دامنه جهانی شدن بستگی دارد.

چارچوب مطرح شده در کتاب به تعبیر عجم اغلو، اقتصادمحور است؛ به این معنا که تاکید دارد، منافع اقتصادی افراد نگرش‌های سیاسی‌شان را شکل می‌دهد و چنین فرض می‌کند که انسان‌ها به شکل راهبردی آن‌گونه که در نظریه بازی‌ها آمده است رفتار می‌کنند. اهمیت بنیادین تعارض نیز از موضوعات دیگری است که عجم اغلو بر آن تاکید کرده است و به‌همراه بررسی نهادهای سیاسی از طریق تاثیرگذاری بر توزیع آتی قدرت سیاسی، به عنوان چارچوب تحلیلی خود در این کتاب معرفی کرده است.

این اقتصاددان معتقد است: موضوعات این کتاب در کانون علوم سیاسی و به طور ویژه پرداختن از منظر اقتصاد سیاسی به برخی عناوینی است که نقش بنیادین در استقرار دموکراسی و توسعه دارند. او معتقد است: در توسعه تحلیل‌هایی که این کتاب مورد توجه قرار داده، منافع زیادی وجود دارد.

فصل سوم این کتاب شواهد تجربی بین کشوری از الگوهای دموکراسی مورد بررسی قرار گرفته است. در بخش دوم کتاب به برخی مدل‌های موجود در مورد تصمیم‌گیری جمعی در دموکراسی و غیر دموکراسی پرداخته است. در فصل چهارم این کتاب با بررسی انواع دموکراسی‌ها، مقولات بنیادین از جمله رقابت و سیاست‌های انتخاباتی به طور دقیق پیگیری شده است. در فصل نهم مساله بهره‌مندی از موهبت‌های حاصل از عوامل تولید را مطرح می‌کند تا توزیع درآمد را درون‌زا کرده و اثر ساختار اقتصادی بر ایجاد و تحکیم دموکراسی مورد بحث قرار می‌گیرد.

به هر ترتیب کتاب پیش‌رو از جمله کتاب‌هایی است که در حوزه قلمرو اقتصاد سیاسی توسعه نگاشته شده و به‌خوبی توانسته ضعف ادبیات در برخی حوزه‌هایی که این قلمرو به آن دچار شده را پوشش دهد. چهار مسیری که عجم اغلو برای دستیابی به دموکراسی پایدار با تم اقتصادی مطرح می‌کند کاربردی‌ترین وجه این کتاب محسوب می‌شود.