اقتصادنیوز: آزمون تورینگ ایدئولوژیک میپرسد که آیا فرد میتواند موضع طرف مقابل را چنان دقیق بیان کند که پیش از شروع نقد، خودِ حامیان آن موضع، آن استدلال را به عنوان دیدگاه خود به رسمیت بشناسند؟ در اینجا هم در اغلب موارد چنین اتفاقی نمیافتد.
اقتصادنیوز: مینوتور، هیولای افسانهای در اسطورههای یونانی با بدن انسان و سر گاو است که در مرکز هزارتوی جزیره کرت زندانی بود. در کاربرد امروزی، مینوتور استعارهای برای قدرتی است که در دل یک نظام پیچیده و غیرشفاف پنهان شده و برای بقای خود قربانی میطلبد.
اقتصادنیوز: مکاتب اقتصادی که میراث علم و دانش و تجربه بشری هستند، دستکم آنهایی که تاریخ را شکل دادهاند و به صورت نظامهای فکری درآمدهاند، ساختارهایی انداموار، منسجم و مبتنی بر منطقهای درونی سختگیرانهای هستند که اجزایشان لازم و ملزوم یکدیگرند.
اقتصادنیوز: در سوئد دولت ممکن است بزرگ باشد، اما خدمات عمومی اغلب توسط بخش خصوصی ارائه میشوند: حدود یکسوم دانشآموزان سوئدی که دبیرستان را به پایان میرسانند، در موسساتی تحصیل کردهاند که توسط اپراتورهای غیردولتی اداره میشوند و بسیاری از آنها نیز انتفاعی هستند.
اقتصادنیوز: گفته میشود که سرمایهداری غیرانسانی و فاقد همدلی است، درحالیکه سوسیالیسم جایگزینی اخلاقی و انسانی است. اما پرسش واقعی که باید مطرح کرد این است: آیا نظامهای اقتصادی واقعا میتوانند اخلاقی یا غیراخلاقی باشند؟
اقتصادنیوز: هرگاه دولت قدرت مداخله در اقتصاد را پیدا کند، همواره گروههای ذینفعی پیدا میشوند که این قدرت را به نفع خود مصادره کنند. کتاب «سرمایهداری رفاقتی» نوشته «پاتریک نیومن» به ما میآموزد که در پسِ بسیاری از شعارهای جذاب مثل «عدالت اجتماعی»، شبکه پیچیدهای از رانتجویی پنهان شده است.
اقتصادنیوز: به نظر میرسید او که برای تغییر وضع موجود، به امتزاجی از جوهره اسلام و مفاهیم چپ علاقهمند شده بود، عملاً پروژه حلقه سوسیالیستهای خداپرست را در ساحتی بزرگتر و همگانیتر دنبال میکرد. به همین دلیل او بیرحمانه گفتمان لیبرال و سرمایهداری را مورد حمله قرار داده و آن را ادامه تاریخی قابیلیان تاریخ برمیشمرد.
اقتصادنیوز: چرا برخی ملتها ثروتمند و برخی دیگر فقیر میمانند؟ آیا راز توسعه در سرمایه و منابع طبیعی نهفته است یا در قواعد بازی، فرهنگ و ایدههایی که رفتار انسانها را شکل میدهند؟ معمای ثروت ملل هنوز حل نشده است. داگلاس نورث پاسخ را در «نهادها» و قواعد بازی جستوجو میکند، اما اندیشمندانی چون هایک، مککلاسکی و فرگوسن معتقدند توسعه را نمیتوان تنها با قانون و نهاد توضیح داد. آیا عامل اصلی توسعه…
اقتصادنیوز: علی شریعتی به عنوان یکی از تاثیرگذارترین روشنفکران دهه چهل و پنجاه شمسی، نقش مهمی در شکلدهی به ذهنیت انقلابی جامعه ایران ایفا کرد، تا جایی که خود انقلابیون او را «معلم اتقلاب» نامیدند. همین میتواند دلیلی کافی برای اهمیت بازخوانی چند باره او باشد، کما اینکه هنوز جدال فکری بر سر عقاید و نظرات و کارنامه شریعتی به پایان نرسیده است.
اقتصادنیوز: ۹۰ سال از انتشار کتاب نظریه عمومی اشتغال، بهره و پول (۱۹۳۶) نوشته جان مینارد کینز میگذرد، بخش عمدهای از پیشفرضها و نظریات او در مواجهه با واقعیتهای اقتصاد منسوخ شده و شکست آنها در عرصه عمل به اثبات رسیده است؛ با این حال، نظام دانشگاهی و دپارتمانهای اقتصاد در سراسر جهان همچنان زیر سایه سنگین نظریههای کینز هستند و عموم کتابهای درسی دانشگاهی، روایت کینزی از مدیریت اقتصاد را به…