بنادر سوریه میتوانند جایگزین تنگه هرمز شود؟
به گزارش اقتصادنیوز به نقل از روزنامه دنیای اقتصاد، هنگامی که جنگ در ماههای اخیر خاورمیانه را فراگرفت و دسترسی به یکی از مهمترین مسیرهای کشتیرانی جهان را قطع کرد، سوریه فرصت را مناسب دید.
این کشور با داشتن بنادر متعدد مدیترانهای و مرزهای مشترک با ترکیه، عراق، اردن و لبنان، جایگزینی بهشدت موردنیاز برای تنگه مسدود شده هرمز ارائه میدهد؛ یک آبراه استراتژیک که قبل از جنگ، برای انتقال سهم بزرگی از عرضه نفت جهانی استفاده میشد. عراق و کشورهای خلیجفارس از جمله امارات، حملونقل زمینی نفت و سایر کالاها را از سوریه آغاز کردهاند.
کامیونهای عراقی در حال حمل نفت در امتداد بزرگراه نزدیک بندر و پالایشگاه بانیاس در سوریه در ماه آوریل
«رجا عبدالرحیم» در گزارش دیروز دوشنبه برای نیویورکتایمز نوشت، «مازن علوش»، مدیر روابط داخلی و بینالمللی اداره مرزها و گمرکات سوریه، گفت: «پس از بستهشدن تنگه هرمز، تقریباً تمام کشورهای همسایه منطقه برای دسترسی به بنادر سوریه درهای کشور ما را زدند. آنها در حال برنامهریزی برای نقشه جایگزین هستند تا در صورت طولانیشدن بحران، از آن استفاده کنند». بااینحال، سوریه برای استفاده از این فرصتهای جدید باید بر موانع بسیاری، از جمله کمبود گسترده برق و آب، غلبه کند. زیرساختهای سوریه در یک جنگ داخلی تقریباً ۱۴ساله که در سال ۲۰۲۴ پایان یافت و شورشیان سابق روی کار آمدند، ویران شد.
ویرانی در دمشق، پایتخت سوریه، سال گذشته
سوریه، جاده ابریشمی قدیم
سوریه سابقه طولانی بهعنوان یک حلقه ارتباطی در تجارت جهانی دارد. «حازم السابتی»، مدیر روابطعمومی اداره کل مناطق آزاد سوریه، گفت: «سوریه جاده ابریشم قدیمی بود. اینجا یک مسیر تجاری مهم بود.» در اواخر دهه ۱۹۶۰، اتحاد جماهیر شوروی به دنبال اتحاد با رژیم اسد (پدر) بود؛ تا حدی برای تضمین استفاده از بنادر مدیترانهای سوریه. با وقوع جنگ اخیر در خاورمیانه، کشورهای زیادی در منطقه درگیر شدند. سوریه در حاشیه باقی ماند، آن هم باوجود اینکه جنگ در سراسر مرزهایش در جریان بود. در عراق، نفت خام به دلیل اختلال در حملونقل، بدون هیچ راهی برای رسیدن به مشتریان، انباشته شد.
به گفته «صفوان احمد»، مدیر روابطعمومی شرکت نفت سوریه، شرکت نفت دولتی عراق، از سوریه پرسید که آیا میتواند نفت خام را از طریق زمینی از بندر بانیاس سوریه در مدیترانه حمل کند؟ برای سوریه، این یک فرصت اقتصادی بهشدت موردنیاز بود. این کشور در بنادر خود هزینههای ترانزیت و هزینههای جابهجایی دریافت میکند. در درازمدت، رهبران سوریه امیدوارند کشورها و شرکتها را متقاعد کنند که برای بهرهبرداری کامل از داراییهای سوریه، باید در بازسازی و نوسازی زیرساختهای آن سرمایهگذاری کنند.
کامیونی که اوایل این ماه از یک ایست بازرسی امنیتی از شمال غربی عراق به سوریه عبور میکرد
بهعنوانمثال، گذرگاه مرزی التنف، یک تقاطع کلیدی برای انتقال نفت از طریق زمین از عراق، سالها عملیاتی نبود. علوش، گفت که بازسازی کامل آن حداقل چند ماه طول میکشد و حدود ۲۵ میلیون دلار هزینه دارد. بااینحال، رهبران سوریه نمیخواستند از این ثروت بادآورده بالقوه محروم شوند. علوش گفت، بنابراین مقامهای بندر مبادرت به اعزام کاروانها، رایانهها، یک تیم کنترل مرزی و گذرنامه و مسکن سیار برای بازگشایی سریع آن کردند. در اواخر ماه مارس، عراق اولین محموله از یک سری محمولههای نفتی را ارسال کرد. در برخی روزها، بیش از ۴۰۰ کامیون نفتکش از مرز عبور میکنند که هر کدام تا ۱۰۵۰۰ گالن نفت خام حمل میکنند.
به گفته احمد، از شرکت نفت سوریه و یکی از مقامات وزارت نفت عراق، گاهی اوقات این میزان بسیار کمتر است؛ زیرا مخازن ذخیرهسازی در بندر بانیاس ظرفیت محدودی دارند. همچنین چندین شرکت خارجی علاقه خود را برای کمک به احیای خط لوله نفتی که قبلاً بانیاس را به کرکوک در شمال عراق متصل میکرد، ابراز کردهاند. احمد گفت که این خط لوله در طول جنگ داخلی سوریه آسیب دیده است. او گفت: «حتی اگر تنگه هرمز بازگشایی شود، کشورها باید جایگزینی برای این تنگه پیدا کنند؛ زیرا جهان خود را برای پیامدهای ماندگار جنگ آماده میکند. سوریه به حلقه اتصال به دریا تبدیل خواهد شد». ماه گذشته، اولین محموله ۲۰۰ خودرویی از امارات از طریق زمینی اردن به سوریه رسید و از طریق لاذقیه، یکی دیگر از بنادر مدیترانهای سوریه، به اروپا ارسال شد.
تلاش مقامات سوری برای معرفی خود به عنوان یک کشور حیاتی برای تامین منطقه
«محمد العبار»، تاجر اماراتی که شرکت املاک «اعِمار»، بزرگترین شرکت املاک دبی، را تأسیس کرده است، گفت که گروه او در حال بررسی سرمایهگذاری تا سقف ۷ میلیارد دلار در سواحل سوریه و تا سقف ۱۲ میلیارد دلار در دمشق است. او هفته گذشته در اولین مجمع سرمایهگذاری سوریه و امارات در دمشق، پایتخت این کشور، سخنرانی میکرد. «کرم شرع»، اقتصاددان سیاسی و مدیر یک شرکت مشاوره خاورمیانه، گفت: «سوریه اکنون در یک لحظه خوششانسی قرار دارد.» مقامات سوری در تلاشاند تا کشور خود را بهعنوان یک کشور حیاتی برای زنجیره تأمین منطقهای و جهانی معرفی کنند. احمد الشرع، رئیسجمهور سوریه، ماه گذشته در نشستی در قبرس به رهبران اتحادیه اروپا و شرکای منطقهای خود گفت که کشورش در موقعیتی قرار دارد که می تواند به یک کریدور امن و استراتژیک تبدیل شود که آسیای مرکزی و خلیجفارس را به اروپا متصل میکند.
علوش پس از دیدار با سفیر یونان در دمشق گفت که رئیسجمهور «از همان روزهای اول با همه رهبران کشورهای همسایه در منطقه تماس گرفته و به آنها گفته است که مرزها، بنادر و جادههای ما آماده هستند.» دولت الشرع برای احیای پروژههای زیرساختی و اقتصادی که به دلیل جنگ داخلی آسیب دیده یا متوقف شده بودند، اقدام کرده است؛ مانند خط لوله گاز عرب که هدف آن انتقال گاز طبیعی از مصر به لبنان از طریق اردن و سوریه بود. کرم شرع اقتصاددان، گفت: «اشتیاق سیاسی زیادی برای احیای» این پروژهها وجود دارد و افزود که بسیاری از شرکتها از شرکت مشاوره او در مورد پیشنهادهای پروژههای خط لوله انرژی پرسیدهاند: «دولت ایالات متحده از چنین ابتکاراتی بسیار حمایت میکند.» سوریه و ایالات متحده از زمان سرنگونی رژیم اسد، روابط نزدیکتری برقرار کردهاند، زیرا این کشور از سالها انزوای بینالمللی و ویرانی اقتصادی بیرون میآید.
کاروانی از کامیونهای عراقی پر از سوخت دیزل که در ماه آوریل منتظر تخلیه محموله خود در بندر بانیاس سوریه هستند
برآورد هزینههای بازسازی سوریه
طبق گزارش بانک جهانی در سال گذشته، هزینههای بازسازی سوریه میتواند به بیش از ۲۰۰ میلیارد دلار برسد که بیش از ۸۰ میلیارد دلار آن فقط به زیرساختها، از جمله جادهها، شبکههای برق، شبکههای آبرسانی و مخابرات اختصاص دارد.
اگرچه ایالات متحده اکثر تحریمهای سوریه را لغو کرده است، اما این کشور همچنان در فهرست حامیان تروریسم دولتی قرار دارد، فهرستی که تحریمهای خاص خود از جمله تحریمهای مالی را به همراه دارد. با وجود چالشهای اقتصادی، سوریه در تلاش است تا سرمایهگذاری خارجی را جذب کند.
