جنگ یا بازگشت به میز مذاکره؟ | سقائیان: با حملات پیشدستانه ایران موافق نیستم | بعید است دامنه درگیری نظامی گسترده شود
به گزارش اقتصادنیوز، آمریکا چند شب پیش با ادعای اینکه ایران قصد مینریزی دریایی داشته به جزیره لارک حمله کرد؛ اقدامی که از سوی ایران بیپاسخ نماند و تهران در واکنش، دو پایگاه آمریکایی در اردن، از جمله پایگاههای ملک حسین و الازرق، را هدف قرار داد. دونالد ترامپ هم در اظهارات تهدیدآمیزی اعلام کرد که قصد دارد جزیره خارک را «با خاک یکسان» کند.
حملات متقابل ایران و آمریکا شب گذشته نیز در سطحی وسیع تر ادامه یافت و تنها در یک مورد حمله به سیریک به کشته شدن چند شهروند منجر شد. اما حملات چند شب اخیر نشانه آغاز دور جدیدی از جنگ بین دو کشور است؟
اقتصادنیوز: دیاکو حسینی، تحلیلگر روابط بینالملل، معتقد است ترامپ برای عبور از بنبست جنگ و حفظ آرامش بازارها تا انتخابات میاندورهای آمریکا، فعلاً فشار اقتصادی بر ایران را تشدید کرده، اما در صورت شکست این راهبرد احتمال ازسرگیری درگیری نظامی پس از انتخابات همچنان وجود دارد.
اقتصادنیوز این پرسش را با سیدعلی سقائیان، سفیر اسبق ایران در آذربایجان و ارمنستان در میان گذاشته است.
او با بعید دانستن گسترش درگیری میان ایران و آمریکا، گفت: کشورهای منطقه نیز به واشنگتن فشار میآورند تا دامنه تنشها افزایش پیدا نکند.
سقائیان گفت آمریکا از طریق کشورهای دوست پیامهایی برای مذاکره ارسال کرده و در نهایت مجبور است به تفاهمنامه اسلامآباد بازگردد و به تعهدات خود پایبند باشد. این دیپلمات پیشین همچنین با اقدام پیشدستانه ایران مخالفت کرد و گفت تهران نه به سمت تحریکات آمریکا خواهد رفت و نه در برابر فشارها منفعل خواهد بود.
مشروح گفتوگوی اقتصادنیوز با سیدعلی سقائیان را در ادامه بخوانید؛
****
* یکشنبه شب آمریکا بعد تقریبا یک ماه، به لارک حمله کرد و ایران هم در پاسخ به این حمله، پایگاههای آمریکا در اردن را هدف قرار داد. شب گذشته نیز این حملات گسترده تر ادامه یافت، آیا این درگیریها وارد مرحله جدیدی شده است؟ آیا حملات اخیر آمریکا به این معناست که آمریکاییها به دنبال تحت فشار قرار دادن ایران برای بازگشت به پای میز مذاکره هستند؟
شیوه آمریکا همیشه اعمال فشار بوده است. ما به انحای مختلف، تجربه دو دور مذاکره با دولت ترامپ را هم داریم که در جریان مذاکره جنگ را آغاز کرد. بنابراین، این تجربه جدیدی نیست. در شرایطی که نیروهای مسلح ایران در آمادهباش صددرصدی هستند و تنگه هرمز هم بنا بر تصمیم شورای عالی امنیت ملی بسته شده است، ترامپ و آمریکاییها ادعا میکنند که تنگه باز است. این اقدام هم در راستای همان سیاست فشار آمریکا بود. متأسفانه در این حملات تعدادی از نیروهای مسلح و مردم عادی به شهادت رسیدند که البته پاسخ هم به آن دادیم.
کشورهای منطقه به آمریکا فشار میآورند که درگیری گسترش پیدا نکند
اما با توجه به شرایطی که بهویژه آمریکا با آن مواجه است، بعید است دامنه درگیری ادامه پیدا کند. در منطقه هم کشورهای جنوب خلیج فارس به آمریکا فشار میآورند که درگیری گسترش پیدا نکند؛ چرا که به هر حال از پایگاههایی که آمریکا در این کشورها داشت، ضربات زیادی دریافت کردند.
از سوی دیگر، خود آمریکا با انتخابات آبانماه روبهرو است و به نفعش نیست که وارد جنگی شود که یک بار تجربه آن را داشته است. در دور قبلی، آمریکا از ایران ضرباتی دریافت کرد و نتوانست به اهدافی که ادعا میکرد، از جمله فروپاشی یا وقوع کودتا در ایران و اتفاقات دیگر، دست پیدا کند. در نهایت هم به باز ماندن تنگه هرمز رضایت داد.
بنابراین، ترامپ نتیجه اقداماتی را که پیش از این انجام داده، دیده است. به نظر من، درگیری کنونی هم قطعاً ادامه پیدا نخواهد کرد و دامنه آن گسترش نخواهد یافت.
تفاهم اسلامآباد بهترین تفاهمی بود که امضا شد
* به انتخابات میاندورهای آمریکا اشاره کردید. هفته گذشته هم آمریکاییها «عملیات طرد اقتصادی ایران» را کلید زدند. آن زمان این سؤال مطرح بود که آنها از این عملیات چه هدفی را دنبال میکنند. اسکات بسنت وزیر خزانه داری آمریکا گفته هدف از این اقدامات این است که ایران پای میز مذاکره بیاید، از غنیسازی اورانیوم دست بردارد، سلاح هستهای نداشته باشد و ... .
ما بارها به این ادعای وزیر خزانهداری آمریکا پاسخ دادهایم. این موضوع جدیدی نیست. آقای رئیسجمهور هم در نشست شانگهای به این مسئله اشاره کردند. بهترین تفاهمی که اخیراً امضا شد و رئیسجمهور هم آن را امضا کردند، تفاهمنامه اسلامآباد بود. آمریکا به این تفاهمنامه بدعهدی کرد و با حملاتی که در خلیج فارس انجام داد، آن را شکست.
نتایج محاصره ادعایی آمریکا را هم در مورد همسایگانمان دیدهایم. ما به اصطلاح با ۱۵ کشور همسایه هستیم و از دهه ۹۰، یعنی از زمانی که تحریمهای بهاصطلاح سخت آمریکا علیه ایران آغاز شد، آثار و نتایج این فشارها را تجربه کردهایم. این اقدامات تاکنون نتیجهای نداشته است.
کشورهای منطقه از طرف آمریکا اعلام کردهاند که آمریکا به دنبال مذاکره است
ما در دور زدن تحریمها از تخصص بالایی برخورداریم و ایران با وجود همه سختیها، تاکنون توانسته است امور خود را پیش ببرد. بنابراین، این ادعا بیش از هر چیز یک ادعاست. حتی برخی کارشناسان آمریکایی هم آن را به نوعی به سخره گرفته و ادعای وزیر خزانهداری را بیشتر در چارچوب تبلیغات انتخاباتی ارزیابی کردهاند.
* همانطور که اشاره کردید ، آقای پزشکیان در جلسه شانگهای اعلام کردهاند که اگر آمریکا به تعهداتش عمل کند، ایران به تفاهمنامه بازمیگردد. هفته گذشته هم شاهد سفر مقاماتی از پاکستان و قطر به ایران بودیم. به نظر میرسد تلاشهایی برای احیای دوباره این تفاهمنامه در جریان است. آیا فکر میکنید آمریکا تمایلی به بازگشت به تفاهم دارد یا اگر مذاکرات جدیدی انجام شود با هدف دستیابی به توافق یا تفاهمی دیگر است؟
به نظر من، آمریکا با توجه به مطالبی که هم وزیر خارجه و هم سخنگو چندین بار اعلام کردهاند، به دنبال مذاکره است. ما از طریق کشورهای دوست، پیامهای زیادی از آمریکا دریافت کردهایم و آمریکاییها به دنبال مذاکره هستند.
در عین حال، پاسخ ما روشن بوده است. درباره تفاهمنامهای که در اسلامآباد امضا شد، بهترین راهکار این است که ترامپ به همان تفاهمنامه بازگردد، آن را اجرا کند، به تعهداتش پایبند باشد و از منطقه هم خارج شود. این موضع نهایی نظام است که آقای پزشکیان هم چندین بار بهطور رسمی آن را اعلام کردهاند.
آمریکا مجبور است به تفاهم اسلامآباد برگردد
* درباره آمریکا چطور؟ آیا فکر میکنید آمریکا تمایلی به بازگشت به تفاهم دارد؟
آمریکا مجبور است. آمریکا در مرحله قبلی، همانطور که عرض کردم، شکست را تجربه کرد و این موضوع را پذیرفت؛ هرچند ترامپ همچنان ادعاهای دیگری مطرح میکند. از سوی دیگر، همسایگان هم به آمریکا فشار میآورند.
بهخصوص بحث صادرات مطرح است. کشورهای جنوب خلیج فارس بخش عمده درآمد خود را از صادرات نفت و گاز به دست میآورند. وقتی تنگه هرمز بسته شده است، اکنون در خود آمریکا هم میبینیم که کاهش انرژی به خط قرمز نزدیک شده است. بنابراین، قطعاً آمریکا مجبور است این مسئله را بپذیرد.
درگیری نظامی را بعید می دانم زیرا...
* بعد از اعلام عملیات طرد اقتصادی از سوی آمریکا، برخی تصور میکردند آمریکا میخواهد کاری کند که ایران وارد یک عملیات پیشدستانه شود. برخی تندروها نیز بر اینکه وارد حملات پیشدستانه شود تاکید دارند. این در حالی است که قیمت دلار به حدود ۲۱4 هزار تومان رسیده و از سوی دیگر، انتخابات میاندورهای آمریکا را هم پیش رو داریم. چقدر حمله پیشدستانه از سوی ایران و درگیری مجدد نظامی محتمل است؟
مطلبی که آن نماینده (نبویان) مطرح کرده، در نهایت یک اظهارنظر است، اما تصمیمگیرنده، فرمانده کل قوا و شورای عالی امنیت ملی هستند و چنین موضوعی باید در آنجا تصویب شود.
در عین حال، نیروهای ما در آمادهباش هستند، دستشان روی ماشه است و اجازه هیچگونه تعدی را به هیچکس نمیدهند. ضمن اینکه آمریکا ضربات ما را هم دریافت کرده است. بعید میدانم که بخواهیم وارد مرحله بعدی شویم. من با اقدام پیشدستانه هم موافق نیستم. در عین حال، ما باید به این محاصره ادعایی آمریکا پاسخ دهیم و آن را، همانطور که پیش از این هم شکستیم، خنثی کنیم.
قطعاً به همسایگان پیام دادهایم و پیام بسیار محکمی هم ارسال کردهایم که با این محاصره همکاری نکنند. اگر همکاری کنند، به هر حال در جایگاه دشمن قرار میگیرند. بنابراین، به نظر من، نه ما به سمت تحریک آمریکا به جنگ میرویم و نه منفعل خواهیم بود. برای شکستن این محاصره هم اقدامات لازم از سوی مسئولان در حال انجام است.
ترامپ چه جنگی آغاز کند چه نکند انتخابات میان دوره ای به نفع او نیست
* آمریکا چقدر احتمال دارد بخواهد دوباره درگیری جدیدی را آغاز کند؟ در این روزها شاهد هستیم که برخی تحلیلگران معتقدند که آمریکا بعد از انتخابات میاندورهای کنگره مجددا به ایران حمله خواهد کرد.
نه، من معتقدم ترامپ اساساً در انتخابات بعید است رأی بالایی به دست بیاورد. چه جنگی آغاز کند و چه جنگی آغاز نکند، به نظر من هر دو حالت برای آمریکا تبعات منفی خواهد داشت. همانطور که میدانید، طبق اعلامهای بعدی، گفته شد حدود ۶۰۰ تا ۷۰۰ نیروی آمریکایی در جنگ قبلی زخمی شدند. از سوی دیگر، مشاوران نظامی ترامپ هم توصیههای لازم را به او ارائه کردهاند و عدهای هم در اعتراض در حال استعفا هستند. بنابراین، چه آمریکا و ترامپ وارد یک درگیری ناخواسته شوند و چه نشوند، به نظر من انتخابات میاندورهای چندان به نفع ترامپ نخواهد بود.
* برای جمع بندی فکر میکنید تفاهم اسلامآباد احیا خواهد شد؟
این موضوع به طرف آمریکایی بستگی دارد. ما آماده هستیم؛ همانطور که آقای رئیسجمهور اعلام کردند. آمریکاییها باید اراده لازم را داشته باشند؛ ارادهای واقعی برای بازگشت به تفاهمنامه و در عین حال خروج از منطقه. این موضع نهایی نظام است. ما این موضوع را به آمریکا اعلام کردهایم و امیدوارم ترامپ آن را درک کند؛ بهخصوص اگر میخواهد برای انتخابات پیش روی خود امتیازی به دست بیاورد.
