واکنش چند اقتصاددان به اعلام رسمی کاهش ضریب جینی در ایران!

کدخبر: ۶۲۶۴۰۳
اقتصادنیوز: براساس گزارش منتشر شده از سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی استان تهران، مشاهده می‌شود ضریب جینی در نقاط شهری در سال 1390 حدود 0.3568 بوده و در سال 1392 به پایین‌ترین مقدار خود در 12 سال اخیر یعنی 0.3512 رسیده است.
واکنش چند اقتصاددان به اعلام رسمی کاهش ضریب جینی در ایران!
به گزارش اقتصادنیوز روزنامه اعتماد نوشت:پس از این مقطع تا سال 1397 به‌ شدت افزایش یافته و به 0.3940 رسیده است. این درحالی است که پس از سال 97 این شاخص نزولی بوده و در سال گذشته با رقم 0.3696 به ثبت رسیده است. هر چند شاخص اندازه‌گیری نابرابری ثبت شده در 1401 پایین‌ترین رکورد پس از سال 96 است اما همچنان بالاتر از نیمه ابتدایی دهه 90 قرار دارد.

ضریب جینی (Gini coefficient) یکی از شاخص‌های اقتصادی است که به وسیله آن، نابرابری مالی در یک کشور را محاسبه می‌کنند. به زبان ساده‌تر، ضریب جینی نشان‌دهنده توزیع درآمد و پول بین افراد مختلف جامعه است، آنچه که به عنوان اختلاف طبقاتی در جامعه می‌شناسیم، به وسیله ضریب جینی محاسبه می‌شود. افزایش ضریب جینی به منزله افزایش نابرابری و کاهش آن در زمره کاهش نابرابری به شمار می‌آید.

بررسی‌ها نشان می‌دهد ضریب جینی یا شاخص نابرابری در سال‌های اخیر افت داشته است،

این درحالی است که خط فقر در جامعه ایران بالاتر هم رفته به گونه‌ای که میزان هزینه‌کرد ماهیانه خانوار در یک دهه اخیر روندی نزولی داشته و از سال 1390 تا 1401 حدود 12درصد از هزینه‌های واقعی خانوار ساکن در نقاط شهری کسر شده است. براساس آمارهای بانک جهانی، در سال 2011 حدود 20درصد از جمعیت ایران زیر خط فقر قرار داشتند، این درحالی است که در سال 2021 بیش از 28.1درصد جمعیت ایران زیر خط فقر قرار گرفته‌اند. با فرض متوسط جمعیت 80 میلیون نفری طی دهه اخیر، مشاهده می‌شود طی سال‌های مذکور تقریبا 6.5 میلیون نفر به افراد زیر خط فقر اضافه شده است.

حذف طبقه متوسط از اقتصاد تورم‌زده

مصطفی شریف، اقتصاددان در مورد کاهش ضریب جینی و تاثیر آن بر رفاه مردم کشور به «اعتماد» گفت: کاهش ضریب جینی به معنای بهبود وضعیت رفاهی مردم نیست، چراکه عوامل مختلفی روی رفاه مردم اثرگذار است به خصوص با تقسیم‌بندی ترکیب جمعیتی با درآمدهای پایین، متوسط و بالا شاهد جابه‌جایی گروه‌ها در طبقات مختلف هستیم

به گونه‌ای که جمعیت متوسطی که باید تعدادشان از سایر گروه‌ها بیشتر باشد و در جهت توسعه کشور حرکت کنند رو به کاهش هستند.

این کارشناس اقتصادی در ادامه افزود: متاسفانه به دلیل مشکلات اقتصادی کنونی طبقه متوسط هم به طبقه فرودستان نزدیک شده است و زمانی که قشر متوسط ضعیف می‌شود به لحاظ توسعه‌ای کشور هم دچار مشکل می‌شود.

گذر از سفته‌بازی به جهش تولید

شریف تصریح کرد: زمانی می‌توان قدرت خرید مردم را افزایش داد که تولید کشور رشد داشته باشد

تا زمانی که تولیدکننده قادر به ایجاد ارزش افزوده نباشد قدرت خرید مردم هم افزایشی نخواهد یافت و متاسفانه در سال‌های اخیر ارزش افزوده چندانی در کشور ایجاد نشده است و بیشتر شاهد سفته‌بازی هستیم.

او افزود: متاسفانه شاهد آنیم که میزان تورم خوراکی‌هایی که جزو مواد ضروری برای حیات مردم هستند با تورمی بیش از 70درصد مواجه بوده‌اند و طبیعی است که قدرت خرید مردم هم برای خرید این مواد خوراکی افت داشته و در شرایط رکود تورمی تنها راه‌حل افزایش تولید در کشور است. این اقتصاددان خاطرنشان کرد: به نظر نمی‌رسد در سال آینده هم میزان تورم افت چندانی داشته باشد و تورم زیر 30درصدی هم که وعده داده شده چندان قابل دسترس نیست، اما همه این موارد به سیاست‌ها و تصمیم‌گیری‌های دولت وابسته است که می‌تواند در کاهش یا افزایش تورم اثرگذار باشد و در صورتی که سیاست‌ها در جهت تعامل با جهان باشد، می‌توان انتظار افت تورم را هم داشت در غیر این صورت میزان تورم هم افت چندانی نخواهد داشت.

 

منطق ضریب جینی برای تحلیل اقتصادی صحیح نیست

مرتضی عزتی، اقتصاددان و استاد اقتصاد دانشگاه تربیت مدرس درخصوص کاهش ضریب جینی و اثر آن بر بهبود سطح زندگی ایرانیان به «اعتماد» گفت: ضریب جینی نشان‌دهنده توزیع درآمد بین افراد جامعه است که هر چه این عدد بیشتر باشد به این معنی است که توزیع درآمد بین افراد جامعه هم نابرابرتر بوده است.

این کارشناس اقتصادی تصریح کرد: اساسا منطق ضریب جینی منطق درستی برای تحلیل اقتصادی نیست و این ضریب اگر کم شود به این معنی است که افراد مختلف با فعالیت‌های متفاوت درآمد یکسانی داشته‌اند که باعث از بین رفتن انگیزه‌ها می‌شود.

او تصریح کرد: این موضوع باعث می‌شود افرادی که پرتوان هستند هم بی‌انگیزه شوند، چراکه فکر می‌کنند به اندازه افرادی درآمد دارند که افراد کم‌توان‌تری هستند، بر این پایه انگیزه‌های فعالیت‌های اقتصادی و کار و کوشش و بهره‌وری هم از بین می‌رود، از سوی دیگر اگر افراد جامعه شبیه به یکدیگر از تولید سهم ببرند به معنی افزایش تولید در جامعه نیز نخواهد بود.

مقدار تولید معیار درستی برای رفاه جامعه است

عزتی با بیان اینکه مقدار تولید در اقتصاد حائزاهمیت است، گفت: در صورتی که مقدار تولید رشد کند مردم جامعه نیز از رفاه بیشتری برخوردار خواهند شد به عنوان نمونه در صورتی که تولید یک کشور رشد کند افراد طبقه متوسط هم بیشتر می‌شود و سهم افراد فقیر کمتر اما در صورتی که تولید افزایش نیابد و توزیع برابر شود افراد فقیر همگی به اندازه یکدیگر فقر را درک می‌کنند و دیگر خبری از افراد ثروتمند و متوسط در جامعه نیست.این اقتصاددان افزود: معیار درست افزایش رفاه و بهبود وضعیت زندگی مردم به مقدار تولید جامعه وابسته است نه اینکه همه افراد از پرتوان گرفته تا کم‌توان به یک اندازه از منابع مالی بهره‌مند شوند و اشکال اصلی ضریب جینی نیز همین مورد است که یک نگاه عوام‌فریبانه و پوپولیستی هم پشت آن قرار گرفته است.

عزتی تصریح کرد: زمانی که تولید یک کشور افت می‌کند بخشی از جامعه که در طبقه متوسط هستند دیگر توان کسب درآمد ندارند یا اینکه میزان درآمدشان افت می‌کند و این طبقه متوسط به سمت طبقه فقیرتر حرکت می‌کنند و در جامعه ما که امروز تولید کاهش پیدا کرده مسلما فقر هم گسترش پیدا می‌کند.

اخبار روز سایر رسانه ها
    تیتر یک
    کارگزاری مفید