شوک جنگ علیه ایران به اقتصاد جنوب شرق آسیا | شرکت‌های کوچک‌تر به سمت تعدیل نیرو می‌روند | اعتراضات به خیابان‌ کشیده شد

به گزارش اقتصادنیوز، با تشدید تنش‌های ژئوپلیتیک در خاورمیانه و اختلال در جریان عرضه انرژی، اقتصادهای واردکننده نفت در جنوب‌شرق آسیا وارد مرحله‌ای از فشار هم‌زمان ارزی، تورمی و مالی شده‌اند؛ شرایطی که نه‌تنها سیاست‌گذاران پولی را وادار به تصمیم‌های سخت کرده، بلکه نشانه‌های نگران‌کننده‌ای از گسترش بحران هزینه‌های زندگی و آسیب به رشد اقتصادی در سراسر منطقه را آشکار کرده است.

به گزارش فایننشال‌تایمز، کشورهای فقیر جنوب‌شرق آسیا در تلاش هستند تا در برابر پیامدهای فزاینده جنگ خاورمیانه اقدامات مقابله‌ای اتخاذ کنند؛ در حالی که بحران انرژی ناشی از این جنگ، تورم را بالا برده، ارزش ارزهای محلی را تحت فشار قرار داده و معیشت مردم را تهدید می‌کند.

سیاست‌گذاران در سراسر این منطقه که به شدت به واردات نفت وابسته هستند و این واردات نیز تحت تاثیر جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران مختل شده است، طی هفته جاری اقدامات خود را فراتر از یارانه‌های سوخت و مدیریت تقاضا گسترش داده‌اند.

افزایش نرخ بهره و بسته‌های حمایتی؛ واکنش اضطراری دولت‌ها

اندونزی، بزرگ‌ترین اقتصاد جنوب‌شرق آسیا، نرخ بهره سیاستی اصلی خود را به‌طور ناگهانی 50 واحد پایه افزایش داد و به 5.25 درصد رساند؛ نخستین افزایش در دو سال اخیر، آن هم در شرایطی که تورم مصرف‌کننده در ماه‌های اخیر به‌طور قابل توجهی کاهش یافته بود. بانک مرکزی اعلام کرد این تصمیم برای تقویت روپیه و به عنوان «اقدامی پیشگیرانه» جهت کنترل افزایش قیمت‌ها اتخاذ شده است.

در تایلند، دومین اقتصاد بزرگ منطقه، دولت بسته حمایتی 176 میلیارد باتی (حدود 5.4 میلیارد دلار) تحت عنوان «Thai Help Thai Plus» را تصویب کرد؛ بسته‌ای شامل کمک‌های نقدی و مزایا برای میلیون‌ها نفر با هدف کاهش اثرات افزایش هزینه‌ها. مقام‌های این کشور هشدار داده‌اند که فشارهای تورمی طولانی‌مدت می‌تواند شرکت‌های کوچک‌تر را به تعدیل نیرو یا تعطیلی سوق دهد.

وزیر دارایی تایلند در این باره گفته است: «این یک بحران هزینه زندگی است که بخش عمده جمعیت را تحت تاثیر قرار داده است. هدف دولت ارائه تسکین موقت به خانوارها و کمک به کسب‌وکارهای کوچک برای عبور از دوره کاهش قدرت خرید داخلی است.»

هشدار اقتصاددانان؛ از فشار ارزی تا بحران تراز پرداخت‌ها

اقتصادهای جنوب‌شرق آسیا که بسیاری از آنها پیش از جنگ نیز با رشد ضعیف و بودجه‌های تحت فشار مواجه بودند، اکنون با شدت گرفتن درگیری‌ها تحت فشار بیشتری قرار گرفته‌اند. ارزها و بازده اوراق قرضه کشورهایی که وابستگی بالایی به واردات دارند نیز در ماه‌های اخیر تحت فشار قرار گرفته است.

قیمت بالای گازوئیل باعث شده بسیاری از ماهیگیران اندونزیایی در ساحل سرگردان شوند و نتوانند بندر را ترک کنند.

یک اقتصاددان بازارهای نوظهور در این باره گفته است: «اگر جنگ ایران ادامه پیدا کند و تنگه هرمز همچنان بسته بماند، احتمال بیشتری وجود دارد که دولت‌ها برای مهار تورم یا مشکلات تراز پرداخت‌ها وارد عمل شوند.»

او افزود: «ریسک کمبود انرژی به‌وضوح در حال افزایش است و در چنین شرایطی دولت‌ها ناچار خواهند شد راه‌هایی برای کاهش تقاضا پیدا کنند.»

در همین راستا، کشورهایی مانند اندونزی، تایلند، ویتنام و فیلیپین اقداماتی از جمله تشویق به دورکاری، کاهش سفرهای رسمی دولتی و لغو برخی پروازها را در دستور کار قرار داده‌اند.

اعتراضات مردمی و سقوط ارزها در بازار جهانی

افزایش هزینه‌های زندگی در برخی کشورها به اعتراضات خیابانی نیز منجر شده است. در اندونزی، ماهیگیران در اعتراض به افزایش قیمت گازوئیل که توان پرداخت آن را ندارند و مانع از فعالیت آنها در دریا شده، تجمعاتی برگزار کرده‌اند. در فیلیپین نیز رانندگان بخش حمل‌ونقل اعتراضاتی نسبت به افزایش هزینه سوخت برگزار کرده‌اند.

فیلیپین که 95 درصد واردات نفت خود را از خاورمیانه تامین می‌کند، نخستین کشور منطقه بود که در ماه آوریل نرخ بهره را افزایش داد. بانک مرکزی این کشور اعلام کرده است که قیمت مواد غذایی مانند برنج، ماهی و گوشت به دلیل افزایش قیمت نفت و کود رشد کرده و چشم‌انداز تورمی نیز بدتر شده است. رئیس بانک مرکزی این کشور نیز این هفته احتمال افزایش‌های بیشتر نرخ بهره را مطرح کرده است.

ارزهای اندونزی و فیلیپین از جمله ضعیف‌ترین ارزهای آسیا در سال جاری بوده‌اند و هر دو در نزدیکی پایین‌ترین سطح تاریخی خود معامله می‌شوند. پزوی فیلیپین در سال 2026 تاکنون 4.66 درصد در برابر دلار آمریکا کاهش یافته و روپیه اندونزی نیز 5.75 درصد افت را ثبت کرده است.

چرخه معیوب ارز، بدهی و انرژی گران‌تر

هر دو کشور اکنون درگیر چرخه‌ای معیوب هستند؛ تضعیف ارزها باعث افزایش هزینه واردات انرژی می‌شود و این موضوع فشار بیشتری بر دولت‌ها وارد می‌کند تا برای محافظت از شهروندان در برابر افزایش قیمت‌ها هزینه بیشتری صرف کنند. این روند در نهایت به فروش بیشتر در بازار اوراق قرضه دولتی منجر شده است.

بازده اوراق 10 ساله که با قیمت‌ها رابطه معکوس دارد، در هفته‌های اخیر در سراسر جنوب‌شرق آسیا جهش شدیدی داشته است. بازده اوراق معیار در فیلیپین با افزایش 1.79 واحد درصدی، بیشترین رشد منطقه را ثبت کرده است.

فیلیپین؛ کشور جنوب‌شرق آسیایی که در خط مقدم بحران انرژی قرار گرفته است

شکاف عملکرد اقتصادی در آسیا

«اریک رابرتسن»، رئیس تحقیقات جهانی در استاندارد چارترد، اعلام کرده است که یک «خط تفکیک مشخص» در نحوه تاثیر شوک انرژی بر جنوب‌شرق آسیا در مقایسه با کشورهای شمال آسیا مانند کره جنوبی و تایوان وجود دارد؛ کشورهایی که با وجود واردات بالای نفت، منابع مالی قوی‌تری در اختیار دارند.

او تاکید کرده است: «آنچه به‌وضوح دیده می‌شود، تفاوت شدید عملکرد درون آسیا در واکنش به بحران خلیج فارس است.»

در همین حال «فردریک نویمان»، اقتصاددان ارشد آسیا در HSBC، گفته است رشد اقتصادی بسیاری از کشورهای منطقه با افزایش فشارهای قیمتی تحت فشار بیشتری قرار خواهد گرفت و دولت‌ها ممکن است ناچار به حذف یارانه‌های سوخت یا کاهش سایر هزینه‌های عمومی شوند.

او افزود: «حتی اگر تنگه هرمز به‌زودی باز شود، پیامدهای بسته شدن آن تا ماه‌ها در اقتصادهای آسیایی باقی خواهد ماند و اثرات آن ادامه خواهد داشت.»