حق شناس: اهمیت دریای کاسپین را آن طور که باید در گذشته جدی نگرفتیم/ مسیر شمالی کوتاه‌تر از جنوب است/ بیش از سه دهه است که شوروی از بین رفته اما ما هنوز از جاده ابریشم بهره لازم را نبرده‌ایم

بزرگترین بنادر و مسیر تجاری ایران از طریق بنادر جنوبی است ولی جنوب تنها راه آبی ایران نیست؛‌ در شمال ایران دریای خزر وجود دارد که بزرگترین دریاچه جهان است و در ساحل آن ۵ کشور ایران، روسیه، قزاقستان، ترکمنستان و آذربایجان قرار گرفته‌اند. به نظر می‌رسد اگر به مسیرهای تجاری این منطقه توجه می‌شد، فشار محاصره دریایی اخیر، کاملا بی اثر می‌شد.

هادی حق شناس، استاندار گیلان و کارشناس اقتصاد کلان گفت: اهمیت دریای کاسپین را آن طور که باید در گذشته جدی نگرفتیم و اکنون فرصتی پدید آمده تا از این موقعیت سوق الجیشی استفاده کنیم و برای کشور امکانات صادراتی و وارداتی بیشتری فراهم کنیم. ظرفیت دریای کاسپین، اگر به طور کامل مورد استفاده قرار بگیرد، کشور می‌تواند از محدودیت‌های بیرونی کمتر آسیب ببیند.

استاندار گیلان ادامه داد: دریای خزر عمق به مراتب بیشتری از خلیج فارس دارد. در سواحل جنوبی کشورمان به جز دو بندر، در بقیه بنادر امکان پهلوگیری کشتی‌های بزرگ به دلیل عمق کم وجود ندارد. بنابراین کشتی‌ها به کشورهای جنوبی خلیج فارس می‌روند و در آن‌جا به کشتی‌های کوچک‌تر منتقل می‌شوند و سپس به ایران می‌آیند. یعنی یک کشتی بزرگ ابتدا به بندری مانند جبل‌علی می‌رود، در آن‌جا بارش تخلیه می‌شود و سپس به کشتی‌های کمتر از ۴۰۰ کانتینر منتقل می‌شود و سپس به ایران می‌رسد.

آن‌طور که حق‌شناس می‌گوید به جز دو بندر شهید رجایی و امام خمینی، دیگر بنادر ظرفیت ورود پهلوگیری کشتی‌های بزرگ‌تر را ندارند.

عضو هیات علمی دانشگاه ادامه داد:‌ در بنادر شمالی کشور عمق آب به مراتب بیشتر است و بنادر بزرگی هم وجود دارند. کافی است بخشی از کالاهایی که از مسیر بنادر جنوبی وارد کشور می‌شدند، از مسیرهای شمالی وارد کشور شوند. یعنی کالایی که ما از چین می‌خریم، به جای آن‌که از مسیر بنادر عربی و جنوب کشور وارد ایران شوند، می‌توانند با ریل به بنادری در قزاقستان، ترکمنستان و حتی روسیه منتقل شوند و از آن‌جا با کشتی به بنادر ما منتقل شوند.

او درباره مزیت دیگر بنادر شمالی نسبت به بنادر جنوبی گفت‌: باری که از شانگهای به سمت جبل علی می‌آید و سپس تخلیه و دوباره بارگیری می‌شود تا به ایران برسد، حدود ۱۰ هزار کیلومتر راه می‌رود. اما اگر همین بار از چین با ریل به قزاقستان برود و از آن‌جا با کشتی به بندر انزلی بیاید، حدود یک سوم تا نیمی از مسیر کوتاه می‌شود. دریای کاسپین مزیت زیادی دارد، چرا که در مسیر راه ابریشم تاریخی قرار دارد.

 او با انتقاد از رویکرد حاکم بر کشور گفت: زمانی از مسیر تاریخی جاده ابریشم صرف نظر کردیم چرا که در شوروی حکومتی کمونیستی وجود داشت و پرده آهنینی بر آن بخش کشیده بود. اکنون بیش از سه دهه است که آن حکومت و کشور از بین رفته و به ۱۵ کشور مختلف تقسیم شده است، اما ما هنوز از این مزیت بهره لازم را نبرده‌ایم.

استاندار گیلان در باره مزیت دیگر استفاده از بنادر شمالی توضیح داد: نکته قابل توجه دیگر این است که عمده جمعیت کشور ما در نیمه شمالی کشور زندگی می‌کنند و حتی بخش بزرگی از صنایع ما هم در این مناطق است، از شرق تا غرب که بنگریم، عمدتا تراکم جمعیت در نیمه شمالی بیشتر است. از تهران و البرز تا اراک و قزوین و از تبریز تا مشهد، کلانشهرها و مراکز جمعیتی بزرگی در شمال کشور هستند. این مناطق به دریای کاسپین به مراتب نزدیک‌تر از بنادر جنوبی هستند و این هزینه حمل و نقل را کاهش می‌دهد.

او در پایان تاکید کرد: تهدید ظالمانه‌ای که دشمن با محاصره دریایی به ما تحمیل کرد، می‌تواند چشم ما را به فرصت‌های بالقوه سرزمینی‌مان باز کند. تهدیدی که علیه بنادر جنوبی اعمال شد می‌تواند به سرآغاز فرصتی برای بهره‌گیری از ظرفیت‌های شمالی کشورمان تبدیل شود.