مقصد اصلی تراکنشهای بانکی کجاست؟ | آمار شبکه پرداخت در خرداد ۱۴۰۵؛ ارزش تراکنشها نسبت به سال گذشته ۲ برابر شد | کارتخوان؛ در صدر ابزارهای پرداخت
به گزارش اقتصادنیوز به نقل از ایبنا، تازهترین گزارش شرکت شبکه الکترونیکی پرداخت کارت (شاپرک) از عملکرد خردادماه ۱۴۰۵ نشان میدهد شبکه پرداخت الکترونیک کشور، با وجود نوسانات متعارف ماهانه، همچنان از پایداری عملیاتی بالایی برخوردار است. در حالی که مقایسه آمارها با اردیبهشتماه از کاهش محدود تعداد و ارزش اسمی تراکنشها حکایت دارد، بررسی روند نقطهبهنقطه نشان میدهد ارزش مبادلات نسبت به خرداد سال گذشته بیش از دو برابر شده است.
بر اساس گزارش شماره ۱۳۲ شاپرک، در خردادماه امسال بیش از ۴ میلیارد و ۶۸۸ میلیون تراکنش موفق در شبکه پرداخت الکترونیک کشور ثبت شد که ارزش آن به ۳۳ هزار و ۶۷۰ هزار میلیارد ریال رسید.
مقایسه عملکرد خرداد با اردیبهشت نشان میدهد، تعداد تراکنشها ۲.۱۴ درصد و ارزش اسمی آنها ۱.۳۰ درصد کاهش یافته است. این تغییرات در حالی رخ داده که شبکه پرداخت در ماههای ابتدایی سال معمولاً تحت تأثیر الگوی فصلی فعالیتهای اقتصادی و تغییر رفتار خرید خانوارها قرار میگیرد و نوسانات محدود ماهانه در آن امری طبیعی محسوب میشود.
اقتصادنیوز: بانکهای خصوصی در ایران نه در فضایی رقابتی و آزاد، بلکه تحت نظام بانکی دستوری و تحت کنترل دولت فعالیت میکنند. بارزترین نشانه این کنترل، تعیین دستوری نرخ بهره یا همان سود بانکی است. در یک اقتصاد سالم، نرخ بهره دماسنج اقتصاد است که بر اساس میزان عرضه و تقاضای پول و همچنین نرخ تورم تعیین میشود. اما در ایران، دولت سالهاست که نرخ بهره را به صورت مصنوعی و بسیار پایینتر از نرخ تورم واقعی کشور نگه داشته است.
رشد ۱۰۵ درصدی ارزش مبادلات در مقایسه با سال گذشته
یکی از مهمترین نکات گزارش خردادماه، روند نقطهبهنقطه تراکنشهاست. بر اساس آمار شاپرک، تعداد تراکنشهای ثبتشده نسبت به خرداد ۱۴۰۴ معادل ۳.۹۶ درصد افزایش یافته، اما ارزش مبادلات رشد بسیار بیشتری را تجربه کرده است.
ارزش تراکنشهای شبکه پرداخت از ۱۶ هزار و ۴۱۶ هزار میلیارد ریال در خرداد سال گذشته به ۳۳ هزار و ۶۷۰ هزار میلیارد ریال در خرداد امسال رسیده که بیانگر رشد ۱۰۵.۰۹ درصدی ارزش اسمی مبادلات است.
رشد ارزش مبادلات در مقایسه با افزایش محدود تعداد تراکنشها نشان میدهد متوسط مبلغ هر تراکنش نسبت به سال گذشته افزایش یافته و شبکه پرداخت همچنان سهم قابل توجهی در گردش مالی اقتصاد کشور بر عهده دارد.
شاخصهای حقیقی چه میگویند؟
از دیگر بخشهای قابل توجه گزارش، مقایسه ارزش اسمی و ارزش حقیقی تراکنشهاست. شاپرک در محاسبات خود، با استفاده از شاخص بهای کالاها و خدمات مصرفی (CPI)، ارزش حقیقی مبادلات را نیز مورد بررسی قرار داده است.
بر این اساس، شاخص بهای کالاها و خدمات مصرفی از ۶۱۹.۶ واحد در اردیبهشت به ۶۵۶.۴ واحد در خرداد رسیده است. با لحاظ این شاخص، ارزش حقیقی تراکنشها نسبت به ماه قبل ۶.۸۳ درصد کاهش یافته، در حالی که ارزش اسمی مبادلات تنها ۱.۳۰ درصد افت داشته است.
این تفاوت نشان میدهد بررسی شاخصهای حقیقی در کنار آمارهای اسمی، تصویر دقیقتری از روند مبادلات در شبکه پرداخت ارائه میدهد و میتواند در تحلیل تحولات بازار پرداخت مورد توجه قرار گیرد.
کارتخوان همچنان در صدر ابزارهای پرداخت
بررسی ترکیب ابزارهای پذیرش نیز نشان میدهد الگوی استفاده از ابزارهای پرداخت در خردادماه تغییر محسوسی نداشته است.
بر اساس گزارش شاپرک، ۹۰.۶۸ درصد از کل تراکنشها از طریق پایانههای فروشگاهی انجام شده است. ابزارهای پذیرش اینترنتی با سهم ۷.۶۰ درصد و ابزارهای مبتنی بر کدهای دستوری (USSD) با سهم ۱.۷۲ درصد در رتبههای بعدی قرار دارند.
تداوم این ترکیب نشان میدهد کارتخوانهای فروشگاهی همچنان اصلیترین ابزار پرداخت در مبادلات روزمره مردم و فعالان اقتصادی هستند.
خرید کالا و خدمات؛ مقصد اصلی تراکنشها
دادههای منتشرشده همچنین حاکی از آن است که خرید کالا و خدمات همچنان بیشترین سهم را در تراکنشهای شبکه پرداخت به خود اختصاص داده است.
در خردادماه، ۹۸.۸۲ درصد از تعداد تراکنشها و ۹۰.۳۳ درصد از ارزش کل مبادلات مربوط به خرید کالا و خدمات بوده است. در مقابل، سهم پرداخت قبوض و خرید شارژ همچنان در سطح محدودی قرار دارد که بیانگر تمرکز شبکه پرداخت بر مبادلات روزمره اقتصادی است.
پایداری شبکه در سطح مطلوب
شاخصهای عملکردی شبکه نیز از تداوم پایداری زیرساختهای پرداخت الکترونیک حکایت دارد.
بر اساس گزارش شاپرک، نسبت تراکنشهای موفق به کل تراکنشهای انجامشده به ۹۹.۹۸ درصد رسیده است. همچنین ارزش مبالغ مربوط به تراکنشهای معوق نسبت به دوره مشابه قبل ۳۹.۳۴ درصد کاهش یافته که نشاندهنده بهبود روند پردازش و تسویه تراکنشها در شبکه پرداخت است.
تصویری از روند بازار پرداخت
گزارش خردادماه شاپرک نشان میدهد شبکه پرداخت الکترونیک کشور همچنان روندی باثبات را دنبال میکند.
اگرچه در مقایسه ماهانه تغییرات محدودی در تعداد و ارزش تراکنشها مشاهده میشود، اما مقایسه سالانه از رشد قابل توجه ارزش مبادلات و استمرار نقش شبکه پرداخت در مبادلات اقتصادی کشور حکایت دارد.
همزمان، انتشار همزمان شاخصهای اسمی و حقیقی این امکان را فراهم میکند که تحولات بازار پرداخت از زوایای مختلف مورد ارزیابی قرار گیرد. در مجموع، آمارهای خردادماه نشان میدهد علاوه بر حفظ پایداری عملیاتی شبکه، روند استفاده از ابزارهای پرداخت الکترونیکی نیز همچنان با ثبات دنبال میشود و کارتخوانهای فروشگاهی جایگاه نخست خود را در میان ابزارهای پذیرش حفظ کردهاند.
اقتصادنیوز: یک کارشناس اقتصادی گفت: در شرایطی که نرخ تورم بین ۴۰ تا ۵۰ درصد و میانگین نرخ تسهیلات و اعتبارات بیش از ۳۰ درصد است، حاشیه سود ۱۲ تا ۱۶ درصدی دیگر «حاشیه سود» نیست، بلکه باید آن را «حاشیه سقوط» نامید. نبود تناسب میان حاشیه سود، نرخ تورم و نرخ تسهیلات، نشانه پایان عمر بسیاری از کسبوکارها و واحدهای تولیدی است.
