جنگ، یک ابزار سیاسی در دست نتانیاهو | ادعای بیبی درباره تغییر چهره ایران و خاورمیانه چقدر محقق شد؟ | افزایش هزینه های دفاعی اسرائیل به 30 میلیارد دلار
به گزارش اقتصادنیوز به نقل از خبرآنلاین، بنیامین نتانیاهو بعد از آغاز جنگ با ایران ادعا کرد که به «خاورمیانه جدید» خود بسیار نزدیک شده اند؛ جایی که محور مقاومت ایران تضعیف شده، برنامه هستهای و موشکی تهران تخریب گردیده و زمینه عادیسازی با عربستان سعودی فراهم آمده است. در روند یکساله از مارس ۲۰۲۵ تاکنون، با شکست مذاکرات هستهای، جنگ ۱۲روزه ژوئن ۲۰۲۵، این درگیری هزینههای اقتصادی اسرائیل (افزایش بودجه دفاعی به بیش از ۳۰ میلیارد دلار) ایجاد کرده اما نتانیاهو آن را «تغییر چهره خاورمیانه» میداند.
موافقان جمهوریخواه در کنگره مانند سناتور لیندزی گراهام آن را «ضروری برای امنیت اسرائیل و حذف تهدید وجودی» توصیف کردهاند، در حالی که مخالفان دموکرات مانند سناتور الیزابت وارن آن را «جنگ غیرقانونی بدون مجوز کنگره» خوانده و هشدار دادهاند که «محو ایران مشکلات داخلی اسرائیل را حل نمیکند».
در همین راستا نتانیاهو در کنفرانس مطبوعاتی ۱۳ مارس ۲۰۲۶ گفت: «این دیگر همان ایران نیست، این دیگر همان خاورمیانه نیست و این دیگر همان اسرائیل نیست؛ ما چهره منطقه را تغییر میدهیم.» مارکو روبیو وزیر خارجه آمریکا نیز تأکید کرد: «این عملیات برای جلوگیری از تهدید هستهای ایران ضروری بود و به صلح واقعی در منطقه کمک میکند.»
چشمانداز «خاورمیانه جدید» بنیامین نتانیاهو که از سالهای پیش از ۷ اکتبر ۲۰۲۳ مطرح شده، بر پایه عادیسازی روابط اسرائیل با کشورهای عربی (گسترش توافقهای ابراهیم)، حذف تهدید ایران و محور مقاومت، و دور زدن مسئله فلسطین استوار است. این جنگ ۲۰۲۶ که ریشه در تنشهای یکساله گذشته دارد، از شکست مذاکرات هستهای ۲۰۲۵ با میانجیگری عمان تا جنگ محدود ژوئن ۲۰۲۵ و تهدیدهای مکرر ترامپ و نتانیاهو، اکنون در هفته سوم خود قرار دارد.
پرسش کلیدی این است: آیا نتانیاهو به خاورمیانه جدید خود نزدیک شده است؟ آیا محو (یا تضعیف شدید) ایران تمام مشکلات اسرائیل را برطرف میکند؟ جنگ ایران در طول یک سال گذشته مستقیماً بر اقتصاد اسرائیل تأثیر گذاشته و نتانیاهو را به ادعای نزدیک شدن به خاورمیانه جدید سوق داده است. هزینههای دفاعی اسرائیل بیش از ۲۰ درصد افزایش یافته و به حدود ۳۰ میلیارد دلار رسیده اما تخریب برنامه موشکی و هستهای ایران (به گزارش پنتاگون) فرصتهای تجاری جدید با کشورهای عربی را ایجاد کرده است. موافقان جمهوریخواه در کنگره مانند سناتور تد کروز این را «سرمایهگذاری برای امنیت اقتصادی بلندمدت» میدانند و به گزارش وال استریت ژورنال اشاره دارند که عادیسازی با عربستان میتواند میلیاردها دلار تجارت ایجاد کند. اما مخالفان دموکرات مانند سناتور کریس مورفی در بیانیه مارس ۲۰۲۶ گفتند: «این جنگ بدون مجوز، بودجه داخلی آمریکا و اسرائیل را قربانی کرده و تورم جهانی را تشدید کرده است.»
دادههای بانک جهانی و نظرسنجی رویترز نشان میدهد قیمت نفت به بیش از ۱۰۰ دلار رسیده و این امر حاشیه سود اسرائیل را تحت فشار قرار داده است. همچنین در طول یک سال گذشته، جنگ ایران حمایت داخلی نتانیاهو را تقویت کرده اما شکاف در کنگره آمریکا را عمیقتر ساخته است.
نتانیاهو در کنفرانس ۱۳ مارس ۲۰۲۶ آن را «پیروزی تاریخی» خواند و ۹۳ درصد یهودیان اسرائیلی (نظرسنجی IDI) از آن حمایت کردند. جمهوریخواهان کنگره مانند مایک جانسون و سناتور لیندزی گراهام در رأیگیریهای جنگ قدرت (سنا ۵۳-۴۷) از آن دفاع کرده و گفتند: «این برای امنیت اسرائیل و حذف تهدید وجودی ضروری است.» گزارش پولیتیکو نیز نشان میدهد این تقسیمبندی، اکثریت جمهوریخواهان را در خطر میاندورهای نوامبر قرار داده است.
این در حالی است که اندیشکده بروکینگز تأکید میکند که تضعیف ایران حمایت نتانیاهو را افزایش داده اما مسئله فلسطین و اعتراضات داخلی اسرائیل را حل نکرده است. این تحلیل نشان میدهد جنگ، ابزار سیاسی برای تقویت موقعیت نتانیاهو بوده اما مشکلات داخلی اسرائیل را برطرف نمیکند.
در یک سطح تحلیل، تصمیم نتانیاهو برای حمله محاسبه هزینه-فایده بود. موافقان آن را عقلانی برای امنیت میدانند، مخالفان هزینههای انتخاباتی را برجسته کردند. اما گزارش وال استریت ژورنال تأکید میکند این ساختار هزینهها را افزایش داده اما مشکلات فلسطین را حل نکرده است.
در سطح تحلیلی دیگر، جنگ ابزاری برای حفظ برتری اسرائیل بود. در یک سال گذشته، فشار نتانیاهو ترامپ را به اقدام واداشت. تحلیل جروزالم پست نشان میدهد این رویکرد قدرت ایران را محدود کرده اما همه مشکلات را حل نکرده است. در مجموع، نتانیاهو با تضعیف شدید ایران در جنگ ۲۰۲۶ به خاورمیانه جدید خود نزدیکتر شده و تهدید هستهای و موشکی را کاهش داده است، اما محو کامل ایران تمام مشکلات اسرائیل (مانند مسئله فلسطین، اقتصاد جنگزده و ریسکهای بیثباتی) را برطرف نمیکند.
ارسال نظر