معامله متحدان آمریکا با ایران برای عبور امن نفت و گاز از تنگه هرمز | کشورهای آسیایی به سراغ رقیب آمریکا رفتند | درآمد هفتگی ایران از دریافت عوارض، به ۶۰ میلیون دلار خواهد رسید
به گزارش اقتصادنیوز به نقل از انتخاب، بنا بر گزارشی که سیانان منتشر کرده، ایالات متحده آتشبس شکنندهای را مذاکره کرده که میتواند تنگه هرمز را دوباره باز کند، اما متحدان آسیایی که به این مسیر آبی وابستهاند، هماکنون مجبورند برای امنیت انرژی خود به دیگران متکی شوند—که این به نفع بزرگترین دشمنان آمریکا است.
پس از حملات هوایی اولیه توسط آمریکا و اسرائیل در فوریه، ایران عملاً تنگه هرمز را بست، مسیری که یکپنجم نفت جهان از آن عبور میکند.
متحدان اروپا و آسیا پیش از آغاز جنگ از آن مطلع نشدند و از همان ابتدا نیز دعوت به مشارکت نشدند. با این حال، با افزایش قیمت نفت خام، رئیسجمهور آمریکا، دونالد ترامپ، کشورهای دیگر را به دلیل عدم ارائه حمایت نظامی مورد انتقاد قرار داد و گفت آنهایی که به آن نیاز دارند باید «پیشقدم شوند» و «خودشان نفت بگیرند».
شوک بسته شدن تنگه به اقتصاد اروپا و آسیا
هماکنون به نظر میرسد این کشورها حرف او را گوش کردهاند، به ویژه در منطقه آسیا و اقیانوسیه، جایی که اقتصادها ناگهان بزرگترین منبع واردات انرژی خود را از دست دادهاند و اولین ضربه را از بحران تاریخی جهانی نفت خوردهاند.
متحدان آمریکا مانند ژاپن، تایلند، کره جنوبی و فیلیپین در تلاشند با ایران معاملهای برای تضمین تحویل امن نفت و گاز طبیعی انجام دهند. کشورهای آسیایی همچنین در حال خرید منابع طبیعی بیشتر از رقیب آمریکا، روسیه، هستند، در حالی که چین نیز تمایل خود را برای کمک به کاهش کمبود سوخت و گسترش همکاری انرژی با اقتصادهای مجاور مانند استرالیا، فیلیپین و حتی تایوان اعلام کرده است.
روز سهشنبه، ترامپ آتشبس دو هفتهای را با شرط باز شدن تنگه هرمز اعلام کرد و این امر موقتی از افزایش قیمت نفت خام فراهم آورد. با این حال، اثر واقعی این توافق هنوز نامشخص بود.
در حالی که آمریکا موفقیت خود در بازگشایی تنگه را تبلیغ کرد، ایران اعلام کرد نیروهای نظامی این کشور همچنان عبور کشتیها را در طول آتشبس هماهنگ خواهند کرد و هشدار داد که جنگ هنوز پایان نیافته است. از زمان اعلام آتشبس، تنها تعداد معدودی تانکر از این گذرگاه عبور کردهاند، گذرگاهی که قبل از آغاز جنگ، آزاد و باز برای عبور بینالمللی بود.
صرف نظر از نتیجه نهایی مذاکرات صلح، تصمیم ترامپ برای ورود به جنگ، تجارت و شراکتهای انرژی در منطقه را بازچینش کرده و پیامدهای طولانیمدتی برای آمریکا و ماهیت اتحادهایش در آسیا خواهد داشت.
روک شی، استاد دانشگاه فناوری سیدنی که تحقیقات او بر مسائل انرژی در آسیا و استرالیا متمرکز است می گوید: «این بحران حقیقت سختی درباره قدرت آمریکا را آشکار کرده است». «با وجود دههها تضمین امنیتی، آمریکا نتوانست از بسته شدن بحرانیترین مسیر انرژی جهان جلوگیری کند. متحدان آسیایی اکنون آرامآرام میپرسند آیا چتر امنیتی آمریکا شامل مسیرهای تأمین انرژی نیز میشود یا نه.»
شی گفت که دولتهای آسیایی اولویت خود را بر تنوعبخشی منابع انرژی قرار خواهند داد، که شامل خرید بیشتر نفت و گاز طبیعی از آمریکا، بزرگترین تولیدکننده جهان در هر دو حوزه، و همچنین رقبای آن است.
شی افزود: «این بحران همزمان باعث تقویت و هم فشار بر اتحاد آمریکا و آسیا میشود». «متحدان اکنون ریسک میکنند—هم از آمریکا بیشتر میخرند و هم خودشان انعطافپذیری ایجاد میکنند.»
متحدان در معرض چالش
جنگ در ایران تأثیر ویژهای بر آسیا داشته است، جایی که کشورها در تلاشند انرژی را صرفهجویی کنند و همزمان منابع بیشتری تأمین کنند. اما واکنشهای متفاوت، آسیبپذیری گسترده کشورها را آشکار کرده است، به طوری که کشورهایی که بیشتر در معرض بحران نفتی هستند، به دنبال راهحلهای خود میروند، حتی اگر به بهای بیگانگی با آمریکا باشد.
فیلیپین اولین کشوری بود که وضعیت اضطراری انرژی ملی اعلام کرد. این کشور اکنون برای اولین بار در پنج سال گذشته نفت روسیه خریداری میکند، با ایران مذاکره کرده تا عبور امن کشتیهای خود از تنگه را تضمین کند و مذاکرات دیپلماتیک با چین درباره همکاری انرژی را از سر گرفته است، با وجود اختلافات شدید دو کشور در دریای چین جنوبی.
ژاپن که یکی از بزرگترین ذخایر استراتژیک نفت جهان را دارد، ماه گذشته مقدار قابل توجهی از ذخایر اضطراری خود را آزاد کرد تا اثر افزایش قیمت نفت را کاهش دهد.
با این حال، نخستوزیر ژاپن، سانائه تاکایچی این هفته گفت که در تلاش است مذاکراتی با رئیسجمهور ایران ترتیب دهد، در حالی که پخشکننده عمومی ژاپن، NHK، گزارش داده است که چند کشتی وابسته به ژاپن اخیراً از تنگه هرمز عبور کردهاند.
کره جنوبی، دیگر متحد آمریکا، جمعه گذشته اعلام کرد که فرستاده ویژهای به ایران میفرستد تا درباره عبور امن کشتیهای خود از تنگه هرمز گفتگو کند. این کشور قبلاً فرستادگانی به قزاقستان، عمان و عربستان سعودی فرستاده تا منابع نفت خام و نفتا، محصول جانبی نفت برای تولید محصولات پتروشیمی مانند پلاستیک و بنزین، را تأمین کند. این کشور همچنین از معافیت موقت تحریمهای آمریکا برای خرید نفتا از روسیه برای اولین بار در چهار سال استفاده کرده است.
رابرت واکر، اقتصاددان مرکز توسعه هند-اقیانوسیه در مؤسسه لووی در سیدنی گفت: «رویکرد هر کشور نمایانگر ترکیبی از اهرم، توانمندی و فوریت است». چین که میتواند سریع با ایران ارتباط برقرار کند، یکی از نخستین کشورهایی بود که محموله خود را با امنیت از تنگه عبور داد. «توانایی دیپلماتیک و دسترسی در بحران اهمیت دارد.»
جان کوین، مدیر برنامه امنیت ملی در مؤسسه سیاست استراتژیک استرالیا، گفت که اگرچه بحران انرژی احتمالاً همکاری منطقهای را افزایش خواهد داد، اما میتواند روابط دوطرفه آمریکا را نیز تحت فشار قرار دهد.
کوین افزود: «نقطه دشواری این خواهد بود که آمریکا چگونه واکنش نشان میدهد اگر کشوری اقدام به خرید نفت بیشتر از روسیه کند، یا آن مذاکرات درباره اینکه چه کشورهایی اجازه دارند نفت از تنگه و ایران بگیرند، چگونه پیش رود». «سؤالات زیادی باقی مانده است: آیا ایران خوشحال خواهد شد که آن نفت تصفیه و به مثلاً استرالیا ارسال شود؟ و آمریکاییها چگونه واکنش نشان خواهند داد؟»
فشار بر متحدان آمریکا محدود به آسیا نیست. فرانسه و ایتالیا نیز مستقیماً با ایران مذاکره میکنند تا اجازه عبور کشتیهایشان از تنگه هرمز را بگیرند. در همین حال، ایران حملات هوایی علیه متحدان خلیج فارس آمریکا از جمله عربستان سعودی، امارات، کویت، قطر و بحرین انجام داده است و پایگاهها و زیرساختهای انرژی آمریکا را هدف قرار داده است.
مزیت مادی
برای روسیه و ایران، جستجوی اضطراری اقتصادهای بزرگ برای سوخت، سود غیرمستقیم قابل توجهی به همراه داشته است.
این صنایع نفتی تحت تحریمهای آمریکا برای مهار توسعه نظامی و هستهای قرار داشتند. اما با افزایش قیمت گاز در داخل کشور، دولت ترامپ معافیتهایی تا اواسط آوریل برای محصولاتی که قبلاً بارگیری شده بودند، صادر کرد.
این تصمیم میتوانست در مارس ۲۰۲۴ بین ۳.۳ تا ۵ میلیارد دلار درآمد اضافی نفت برای روسیه به همراه داشته باشد.
تحلیل جداگانهای توسط لوئیس-وینسنت گاو، شریک مؤسس شرکت تحقیقاتی گاولکال، نشان داد که صادرات نفت ایران از حدود ۱ میلیون بشکه در روز با قیمت ۴۰ تا ۴۵ دلار قبل از جنگ، به حدود ۱.۷ میلیون بشکه با بیش از ۱۰۰ دلار در روز افزایش یافته است. اگر ایران واقعاً برای عبور هر کشتی از تنگه ۲ میلیون دلار دریافت کند، این میتواند حدود ۶۰ میلیون دلار در هفته درآمد ایجاد کند.
