کابوسِ اقتصادی اروپا بعد از جنگ آمریکا علیه ایران | قیمت انرژی، برگ بَرنده جریانهای رادیکال خواهد شد؟
بهگزارش اقتصادنیوز، در حالی که تقابلها میان ایران و آمریکا همچنان ادامه دارد، اروپا با نگرانی شاهد تبدیل شدن این بحران از یک شوک اقتصادی به یک بحران سیاسی عمیق در درون اتحادیه است؛ بحرانی که میتواند به تضعیف بیشتر جریانهای میانهرو و طرفدار اتحادیه اروپا منجر شود.
اقتصادنیوز: در آینده، چهرههایی مانند جیدیونس و مارکو روبیو احتمالا بهسختی بتوانند از پیامدهای سیاسی جنگ با ایران در امان بمانند. از سوی دیگر، دموکراتهایی که سعی کنند موضعی میانهرو بگیرند هم ممکن است نتیجه معکوس بگیرند.
افزایش قیمت انرژی، کاهش رشد اقتصادی و فشار بر دولتهای کمدرآمد شرایطی را رقم زده که رهبران اروپایی ابزار چندانی برای مهار آن در اختیار ندارند. همین مسئله نگرانی آنان از بیثباتی سیاسی را بیشتر کرده است.
فشار اقتصادی به خیابان سیاست میرسد
پولیتیکو در گزارشی نوشت: در سراسر اروپا، دولتهای مستقر و نامحبوب با موجی از نارضایتی عمومی روبهرو هستند؛ موجی که میتواند در کشورهایی مانند فرانسه به پیروزی جریانهای راست افراطی از جمله رالی ملی در انتخابات آینده منجر شود.
به گفته شیموس بولاند، رئیس کمیته اقتصادی و اجتماعی اروپا، افزایش هزینه انرژی بهسرعت به بخشهای دیگر مانند غذا، حملونقل و مسکن سرایت کرده و بیشترین فشار را بر طبقات متوسط و پایین وارد میکند؛ موضوعی که به گفته او اعتماد عمومی به دولتها و حتی نهادهای اروپایی را تضعیف کرده و فضا را برای گرایشهای محافظهکارانه و ملیگرایی اقتصادی باز میکند.
از بلغارستان تا آلمان و فرانسه
این وضعیت محدود به فرانسه نیست. در بلغارستان همزمان با پیروزی رومن رادف، نگرانیها در میان دولتهای طرفدار اتحادیه اروپا افزایش پیدا کرده است.
در رومانی، بحران ائتلاف حاکم میتواند به سقوط نخستوزیر طرفدار اروپا، ایلِی بولوژان منجر شود. در آلمان نیز حزب راست افراطی آلترناتیو برای آلمان در حال گسترش نفوذ خود در ایالتهای غربی است؛ جایی که قبلا پایگاه اصلی این حزب محسوب نمیشد.
افزایش قیمت انرژی در پی انسداد تنگه هرمز
در این میان، بحران محدودیت در تنگه هرمز در دستور کار نشست مقامات مالی اتحادیه اروپا در آتن قرار گرفته است. قرار است تا معاونان وزرای اقتصاد ۲۷ کشور عضو درباره راههای کاهش اثرات اقتصادی این جنگ بدون ایجاد بحران بدهی جدید گفتوگو کنند. این نشست مقدمهای برای ادامه بحث در بروکسل است؛ نشستی که دولتها باید بودجه سال آینده خود را تدوین کنند.
اقتصادنیوز: تجربه تاریخی نشان میدهد که کنگره آمریکا همواره میتواند مسیر متفاوتی را از دولت انتخاب کرده و حتی باعث توقف جنگ شود. اما این امر تنها در صورتی ممکن است که اراده سیاسی برای استفاده از این قدرت وجود داشته باشد. امروز نیز همان ابزارها در دسترس هستند؛ سؤال این جاست که کنگره تا چه میزان مایل به استفاده از آن است.
یکی از کمیسرهای ارشد اقتصادی اتحادیه اروپا به نام والدیس دومبروسکیس هشدار داده است که اقتصاد اروپا پیش از این نیز ضعیف بوده و اکنون شوک ناشی از بحران ایران میتواند پیامدهای آن را بهمراتب بیشتر کند.
او تأکید کرده که افزایش قیمت انرژی از طریق بسته شدن تنگه هرمز در حال گسترش به کل اقتصاد بوده و دولتها باید تنها از اقدامات موقت و هدفمند استفاده کنند، زیرا ظرفیت مالی آنها پس از بحران کرونا و جنگ اوکراین محدود شده است.
شوک نفت و ورود به دوره رکود تورمی
ادامه بنبست میان واشنگتن و تهران باعث شده تا تنگه هرمز همچنان برای کشتیرانی تجاری محدود باشد. این درحالی است که قیمت نفت با رقمی بالای ۱۰۰ دلار در هر بشکه تثبیت شده است. این وضعیت اقتصاد اروپا را همزمان با افزایش تورم، به روند کاهش رشد اقتصادی کشانده است؛ وضعیتی که مقامات اروپایی آن را رکود تورمی توصیف میکنند.
هشدار درباره زوال تدریجی اروپا
اقتصاددانان اروپایی از جمله ماریو دراگی، پیشتر هشدار داده بودند که در صورت عدم اصلاحات ساختاری، اروپا بهاحتمال زیاد ا وارد دورهای از فرسایش تدریجی شود.
اکنون رهبران سیاسی نیز این نگرانی را به صورت علنیتر مطرح میکنند. امانوئل مکرون در نشست اخیر خود با رهبران اروپایی هشدار داد که در شرایطی که آمریکا، روسیه و چین در برابر اروپا موضعی واحد گرفتهاند، اتحادیه اروپا در لحظهای تعیینکننده برای بازیابی توان خود قرار دارد.
تمرکز بر تقویت دفاعی یا حمایت از اقتصاد؟
همزمان با بحران انرژی، اختلافات قدیمی میان کشورهای شمالی و جنوبی اروپا هم دوباره تشدید شده است. مذاکرات مربوط به بودجه ۱.۸ تریلیون یورویی اتحادیه اروپا برای دوره ۲۰۲۸ تا ۲۰۳۴ به میدان جدال تبدیل شده است. در این میان کشورهای شمالی خواستار کاهش هزینهها و تمرکز بر دفاع هستند، در حالی که کشورهای جنوبی بر نیاز به حمایت اقتصادی تأکید دارند.
بدهیهای دوران کرونا به فشار مضاعف تبدیل شده است
از سال ۲۰۲۸ ، اتحادیه اروپا باید سالانه ۲۵ میلیارد یورو از بدهیهای مربوط به دوران دوران را پرداخت کند؛ موضوعی که فشار مالی بیشتری را بر کشورهای عضو وارد میکند. مکرون همچنین این وضعیت را غیرمنطقی توصیف کرده و هشدار داده که بازپرداخت سریع بدهیها در شرایط فعلی اقتصادی ،تصمیمی نادرست است.
اروپای معلق در میانه بحران
بنابراین، بحران ناشی از تقابل ایران و آمریکا تنها یک مسئله در سیاست خارجی اروپا نیست، بلکه به عاملی تبدیل شده است که همزمان اقتصاد، سیاست و انسجام داخلی اتحادیه را تحت فشار قرار داده است. اروپا اکنون در موقعیتی قرار گرفته که نه توان کنترل کامل بحران را دارد و نه ابزار کافی برای محافظت از شهروندان خود در برابر پیامدهای جنگ.
اقتصادنیوز: مشابه ویتنامی ها، ایرانیها توانمندی هایی دارند که آمریکاییها درک نمیکنند. آنها میدانند آمریکا میتواند هزاران تُن بمب بریزد، اما از طرفی هم صبر لازم برای تحمل یک جنگ طولانی را ندارد. همانند انقلابیون ویتنامی، ایرانیها آمادهاند تا یک جنگ فرسایشی طولانی را ادامه دهند. به عبارت دیگر، ایران پاشنه آشیل آمریکا را شناخته است.
