دنیا روی موجِ اقتصادی جنگ علیه ایران | آمریکا تا چه زمانی مصون می‌ماند؟

به گزارش اقتصادنیوز، پس از دو ماه از آغاز جنگ علیه ایران، به نظر می‌رسد پیامدهای این درگیری از تعطیلی کارخانه‌های نساجی در هند و بنگلادش تا زمین‌گیر شدن هواپیماها در ایرلند، لهستان و آلمان و جیره‌بندی انرژی در ویتنام، کره جنوبی و تایلند احساس شده است.

خبر مرتبط

از «کلاهبرداری قرن» تا برنده غیرمنتظره شعله‌ های آتش در تنگه هرمز | صادرات فن‌آوری‌های پاک از چین اوج می‌گیرد

اقتصادنیوز: تلاش پکن برای فروش فن‌آوری مربوط به انرژی خورشیدی و بادی به دنیا به دلیل جنگ در خاورمیانه شتاب می‌گیرد.

با این همه به نظر می‌رسد تنها کشوری که نسبتاً از هرج‌ومرج اقتصادی در امان مانده، همان کشوری است که درگیر جنگ است: ایالات متحده.

سبقت از دیگر اقتصادهای بزرگ

به نوشته نیویورک‌تایمز، در حالی که نشانه‌های هشداردهنده رکود اقتصادی در کشورهای آسیا و اروپا در حال نمایان شدن است، ایالات متحده احتمالاً از اکثر اقتصادهای پیشرفته جهان پیشی خواهد گرفت. تاکنون رشد اقتصادی در این کشور ثابت و نرخ بیکاری پایین بوده است. 

بانک سلطنتی کانادا هفته گذشته اعلام کرد: «هنوز هم می‌توان روی اقتصاد ایالات متحده شرط‌بندی کرد». امارات متحده عربی، یکی از ثروتمندترین کشورهای جهان، با صندوق‌های ثروت ملی که مجموعاً بیش از ۲ تریلیون دلار است، در پی آسیب دیدن میادین گازی در اثر موشک و توقف کشتیرانی در تنگه هرمز، از ایالات متحده درخواست کمک مالی کرده است.

چشم‌اندازی به شدت متزلزل

تنها طی هشت هفته - زمانی کم‌تر از زمان لازم برای کهنه شدن یک کیک میوه‌ای سنتی انگلیسی - چشم‌انداز اقتصادی جهان به شدت متزلزل شده است. بدترین درد اقتصادی در کشورهای فقیر احساس خواهد شد، جایی که مصرف‌کنندگان نمی‌توانند قیمت‌های بالاتر انرژی را تحمل کنند و دولت‌ها نمی‌توانند برای جبران هزینه‌ها کمک ارائه دهند. و با محدود شدن تأمین مالی، هزینه استقراض به شدت مورد نیاز برای این کشورها افزایش می‌یابد.

افزایش قیمت سوخت و کود در حال حاضر به معنای افزایش قیمت مواد غذایی در اواخر سال است. صندوق بین‌المللی پول هفته گذشته اعلام کرد که در آفریقا، «ناامنی غذایی در حال افزایش است». برنامه توسعه سازمان ملل متحد هشدار داد که در منطقه آسیا و اقیانوسیه، میلیون‌ها نفر به دلیل جنگ در معرض خطر فقر قرار دارند.

به گفته راگورام راجان، اقتصاددان دانشگاه شیکاگو و رئیس سابق بانک هند «در حال حاضر، بسیاری از کشورهای آسیایی با کمبود سوخت دست و پنجه نرم می‌کنند که با طولانی شدن جنگ، این وضعیت بدتر هم خواهد شد». راجان که پیش از این در صندوق بین‌المللی پول سمت ارشدی داشت، گفت: «کمبودها بیش‌تر و بیش‌تر خواهند شد. در بسیاری از کشورها، عواقب واقعی تازه شروع به احساس شدن کرده‌اند».

خبر مرتبط

به عقب برنمی‌گردیم؛ چگونه جنگِ ایران، دگردیسی انرژی جهانی را رقم می‌زند؟ | هیچ‌کس از اختلال جنگ در امان نیست

اقتصادنیوز: دولت‌‌ها بر سر دو برابر کردن مصرف سوخت‌های فسیلی یا تسریع در استفاده از انرژی‌های تجدیدپذیر اختلاف‌نظر دارند.

ذخایر انرژی در بسیاری از کشورها در حال اتمام است و برخی از محموله‌ها متوقف شده‌اند. به گفته راجان: «آب در حال جوشیدن است، قورباغه در آب است و دما در حال افزایش. و اکنون، به طور فزاینده‌ای، شاهد تعطیلی صنایع خواهید بود».

کارگران عصبانی هستند

کارخانه‌های فولاد در هند و خودروسازان در ژاپن به دلیل افزایش قیمت انرژی و نگرانی‌ها در مورد کاهش تقاضا، تولید خود را کاهش داده‌اند. کارخانه‌های اسباب‌بازی در چین، که در حال حاضر از تعرفه‌های ایالات متحده رنج می‌برند، با نارضایتی هزاران کارگر که از دست دادن شغل خود عصبانی هستند، دست و پنجه نرم می‌کنند.

هفته گذشته، یک روز صبح، در فیروزآباد، شهری در شمال هند، کارگران در یک بازار کار روباز بیکار بودند. محمد وسیم، گچ‌کار، گفت: «به دلیل جنگ، کار کم شده است.» او در حال چانه زدن با یک کارفرمای احتمالی بود که می‌خواست ۵۰۰ روپیه (۵.۳۰ دلار) برای یک کار ساختمانی به او بپردازد، که به طور قابل توجهی کم‌تر از درآمد معمول اوست.

عاص محمد، ۲۵ ساله، کارگری که آجر و سیمان را روی کامیون‌ها بار می‌زند، پنج مایل از خانه‌اش تا بازار پیاده‌روی کرده بود. او حاضر بود ۵۰۰ روپیه را بپذیرد، اما حتی این هم کافی نبود. یک کیلوگرم گاز پخت و پز که معمولاً ۸۰ روپیه قیمت داشت، اکنون ۲۰۰ روپیه قیمت دارد. 

میلیون‌ها کارگر هندی که معمولاً در امارات و عربستان سعودی زندگی و کار می‌کنند و سالانه میلیاردها دلار برای خانه خود حواله می‌کنند، بدون کار در خارج از کشور سرگردان هستند. کمبود سایر کالاهایی که معمولاً از تنگه هرمز عبور می‌کنند، مانند هلیوم، آلومینیوم و نفتا، بر عرضه طیف وسیعی از کالاهای دیگر، از جمله میکروچیپ، تأثیر می‌گذارد.

زنگ خطر رکود تورمی و چرخه نگران‌کننده‌

البته، اقتصاد ایالات متحده کاملاً از این شوک مصون نیست. قیمت بنزین از زمان شروع جنگ بیش از ۱ دلار در هر گالن افزایش یافته است، مالیاتی که بر مصرف‌کنندگان آمریکایی اعمال می‌شود و به خانوارهای کم‌درآمد آسیب جدی وارد کرده است.

در وال استریت، بانک‌ها از زمان شروع جنگ، پیش‌بینی‌های رشد خود را کاهش و پیش‌بینی‌های تورم خود را افزایش داده‌اند و تقریباً از احتمال کاهش بیشتر نرخ بهره قبل از پاییز، در اسرع وقت، ناامید شده‌اند. با این حال، در مقایسه با سایر نقاط جهان، تأثیر آن بر اقتصاد داخلی کم بوده است. قدرت خرید مصرف‌کننده هم‌چنان بالاست، نرخ اخراج‌ها هم‌چنان پایین است و پیش‌بینی‌کنندگان همچنان انتظار رشد قوی در سال جاری را دارند.

اقتصاددانان می‌گویند برای اینکه نگرانی جدی در مورد احتمال رکود در ایالات متحده ایجاد شود، باید قیمت نفت بسیار بیشتر، شاید تا ۱۵۰ دلار در هر بشکه، افزایش یابد. اما در جاهای دیگر اینطور نیست، جایی که ترکیب وحشتناک رشد کندتر و تورم بالاتر، زنگ خطر رکود تورمی را به صدا درآورده است.

در سراسر جهان، کمبود و قیمت‌های بالا، چرخه نگران‌کننده‌ای از کاهش فعالیت اقتصادی را آغاز می‌کنند: قیمت‌های بالا، تقاضا برای سوخت را کاهش می‌دهد و تقاضای کمتر، به نوبه خود، تولید، اشتغال و هزینه‌ها را کاهش می‌دهد.

شرکت هواپیمایی آلمانی لوفت‌هانزا، 20000 پرواز برنامه‌ریزی شده برای تابستان امسال را لغو کرد. طبق گزارش Freightos، یک شرکت حمل و نقل دیجیتال، با دو برابر شدن قیمت سوخت جت، هر 20 شرکت هواپیمایی برتر جهان حداقل برخی از پروازها را کاهش داده‌اند. پروازهای کم‌تر به شدت به گردشگری و سفرهای تجاری آسیب رسانده و هزینه‌های هتل‌ها، رستوران‌ها و خرده‌فروشان را کاهش داده است.

بزرگ‌ترین مزیت ینگه دنیا

برای ایالات متحده، بزرگ‌ترین مزیت این است که برخلاف اکثر همتایان جهانی خود، نفت و گاز بیش‌تری نسبت به مصرف خود تولید می‌کند. این بدان معنا نیست که از آن‌چه در بازارهای جهانی انرژی اتفاق می‌افتد، تأثیر نمی‌پذیرد، اما به کاهش تأثیرپذیری از بحران کمک می‌کند.

اقتصاد ایالات متحده نیز به شدت مبتنی بر خدمات است و وابستگی نسبتاً کمی به صنایع تولیدی انرژی‌بر دارد که بیش‌ترین آسیب را از افزایش قیمت نفت دیده‌اند. و این کشور با اقتصادی قوی‌تر از بسیاری از کشورهای دیگر وارد جنگ شد و این به آن ضربه‌گیر بیشتری در برابر رکود اقتصادی می‌دهد.

به گفته جیسون بوردوف، مدیر بنیانگذار مرکز سیاست انرژی جهانی در دانشگاه کلمبیا: «ما همان دردی را که بقیه جهان احساس می‌کنند، احساس نمی‌کنیم». او افزود: «در شوکی به این بزرگی، کمبودهای فیزیکی در آسیا خود را نشان می‌دهند و به اروپا نیز سرایت می‌کنند. ما آخرین کشورهایی هستیم که اثرات آن را احساس می‌کنیم».

اگر جنگ ادامه یابد، خسارت‌های وارده به اقتصاد ایالات متحده افزایش خواهد یافت. قیمت‌های بالاتر سوخت، هزینه حمل و نقل را بیشتر افزایش می‌دهد و این می‌تواند قیمت سایر کالاهای مصرفی را نیز افزایش دهد. بن هریس، اقتصاددان موسسه بروکینگز که در دولت بایدن به عنوان اقتصاددان ارشد در وزارت خزانه‌داری خدمت می‌کرد، گفت: «ما نمی‌دانیم این شوک چقدر طول خواهد کشید و فکر می‌کنم اگر ادامه پیدا کند، احتمالاً شش ماه دیگر گفتگوی بسیار متفاوتی خواهیم داشت».

آمریکا تا چه زمانی مصون می‌ماند؟

حتی اگر جنگ فردا پایان یابد، اکثر مدیران انرژی و تحلیلگران سیاسی شک دارند که ترافیک از طریق تنگه هرمز، یک مسیر کشتیرانی بسیار مهم برای نفت و گاز، هرگز به حالت قبل باز خواهد گشت. این جنگ نشان داده است که عبور آزاد چقدر آسان می‌تواند متوقف شود و خطرات و هزینه‌ها را افزایش می‌دهد.

به گفته High Frequency Economics، یک شرکت مشاوره تحقیقاتی، کمبود ناشی از توقف تولید نفت و گاز و خسارات موشکی وارد شده به زیرساخت‌ها هم‌چنین به این معنی است که قیمت نفت احتمالاً در چهار سال آینده بالا خواهد ماند یا افزایش خواهد یافت.

به گفته آدام پوزن، رئیس موسسه اقتصاد بین‌الملل پترسون «ما در برابر شوک‌های انرژی مقاوم‌تر هستیم، اما فکر نمی‌کنم این دوام بیاورد.» بسیاری از کشورها، از جمله متحدان ما، به دلیل سیاست‌های تجاری تنبیهی و رفتارهای نامنظم ترامپ، از جمله درخواست‌های او برای تصاحب گرینلند، در حال ارزیابی مجدد روابط خود بودند».

به گفته پوزن، اکنون برتری آمریکا با تصمیم ترامپ برای شروع جنگ با ایران که پیامدهای اقتصادی شدیدی برای بخش بزرگی از جهان داشته است، تضعیف شده است. پوزن افزود: «به عنوان یک تصویر کلی، ایالات متحده در حال حاضر کمتر به طور مستقیم دچار مشکل است. من زیاد روی این موضوع مانور نمی‌دهم».