تبادل آتش میان ایران و آمریکا و خطر شکست آتشبس | رویترز: اهداف نظامی باقیمانده در ایران، برای هدف قرار دادن دشوارتر و پیچیدهتر هستند | موضع شگفتانگیز ترامپ درباره دوست قدیمی آمریکا در منطقه
به گزارش اقتصادنیوز به نقل از اکوایران، ایران و آمریکا پس از آنکه دونالد ترامپ، رئیسجمهور ایالات متحده، گزارشها درباره توافق هرمز را رد کرد، حملات هوایی متقابل انجام دادند. علیرغم این رویداد، خبرنگار الجزیره مقیم تهران گزارش میدهد که علیرغم حملات اخیر، هیچ نشانهای از فروپاشی آتشبس ایران و آمریکا دیده نمیشود. علیرغم این موضوع اما خبرنگار سیانان گزارشی از تغییر در موضعگیریهای ترامپ پیرامون چند نکته کلیدی در مذاکرات از جمله سرنوشت اندوخته اورانیوم ایران و نیز داراییهای بلوکشده ایران ارائه داد.
تبادل آتشی که طرفین آن را جنگ نمیدانند
به گزارش خبرگزاری رویترز، ایران روز پنجشنبه اعلام کرد که یک پایگاه هوایی آمریکا را هدف قرار داده است؛ این اقدام پس از آن صورت گرفت که ارتش آمریکا، به گفته یک مقام واشنگتن، حملاتی را علیه یک عملیات پهپادی ایران در آن حوالی انجام داد. این تحولات تنها چند ساعت پس از آن رخ دادند که دونالد ترامپ،، گزارشها درباره نزدیک بودن به یک توافق مصالحهآمیز با تهران را رد کرد.
این تشدید درگیریها، تهدیدهایی را علیه آتشبس شکننده میان آمریکا و ایران که از اوایل آوریل برقرار شده بود برجسته کرد، امیدها به دستیابی به توافق صلح را کاهش داد و بار دیگر باعث جهش قیمت نفت شد.
یک مقام آمریکایی در گفتوگو با رویترز ادعا کرد ارتش آمریکا چهار پهپاد تهاجمی ایرانی را سرنگون کرده و یک ایستگاه کنترل زمینی در شهر بندری را که در آستانه پرتاب پنجمین پهپاد بود هدف قرار داده است. او مدعی شد: «این اقدامات حسابشده، صرفاً دفاعی و با هدف حفظ آتشبس انجام شدند.» سپاه پاسداران انقلاب اسلامی اعلام کرد که در پاسخ حمله بامداد آمریکا در نزدیکی فرودگاه بندرعباس، یک پایگاه آمریکایی را هدف قرار داده است. خبرگزاری تسنیم گزارش داد مه سپاه گفته پایگاهی را هدف قرار داده است که حمله به ایستگاه کنترل نزدیک بندرعباس از آنجا انجام شده بود.
کویت که میزبان یک پایگاه بزرگ آمریکایی است، اعلام کرد در حال مقابله با حملات موشکی و پهپادی است، بدون آنکه مشخص کند این حملات از کجا انجام شدهاند. اسرائیل که در جنوب لبنان با نیروهای حزبالله مورد حمایت ایران درگیر است نیز اعلام کرد که در پی فعالیت هواگردهای متخاصم در شمال اسرائیل، آژیر خطر به صدا درآمده است.
قیمت نفت که روز چهارشنبه بیش از ۵ درصد سقوط کرده بود، پس از انتشار گزارشهای مربوط به تشدید درگیریها دوباره افزایش یافت. قراردادهای آتی نفت خام آمریکا بیش از ۳ درصد رشد کرد، درحالیکه بازار سهام سقوط کرد و دلار تقویت شد.
ترامپ: هیچ کشوری نباید کنترل تنگه را در دست بگیرد
این جنگ که از ۲۸ فوریه با حملات آمریکا و اسرائیل آغاز شد، تاکنون هزاران کشته برجای گذاشته و قیمت جهانی انرژی را بهشدت افزایش داده است. ترامپ بارها گفته بود که توافق نزدیک است.
ترامپ روز چهارشنبه در نشست کابینه که رسانهها نیز در آن حضور داشتند، گزارش تلویزیون دولتی ایران را رد کرد؛ گزارشی که مدعی بود نسخهای غیررسمی از پیشنویس توافقی را به دست آورده که بر اساس آن، حملونقل تجاری از طریق تنگه ظرف یک ماه به سطح پیش از جنگ بازمیگردد و ایران و عمان بهطور مشترک مدیریت تردد را برعهده خواهند داشت.
ترامپ گفت هیچ کشور واحدی کنترل این آبراه را در اختیار نخواهد داشت و بهنظر میرسید عمان را تهدید میکند؛ کشوری که آمریکا دههها روابط نظامی و اقتصادی با آن داشته است. او گفت: «هیچکس قرار نیست (تنگه را) کنترل کند. این آبهای بینالمللی است و عمان هم مثل بقیه رفتار خواهد کرد، وگرنه مجبور میشویم آنها را نابود کنیم. آنها این را میفهمند، مشکلی نخواهد بود.» ترامپ افزود هنوز از توافق با ایران راضی نیست و آمریکا درباره کاهش تحریمها علیه این کشور مذاکره نمیکند.
کاخ سفید و سفارت عمان در واشنگتن بیدرنگ به درخواست اظهار نظر پاسخ ندادند. نمایندگی دائم ایران در سازمان ملل نیز فوراً در دسترس نبود تا اظهار نظر کند.
گزارش تلویزیون ایران درباره توافق چارچوبی مدعی بود آمریکا همچنین محاصره بنادر ایران را لغو کرده و نیروهای نظامی خود را از نزدیکی ایران خارج خواهد کرد.
تحریم «نهاد مدیریت آبراه خلیج فارس»
وزارت خزانهداری ایالات متحده «نهاد مدیریت آبراه خلیج فارس» (نهادی ایرانی که برای مدیریت رفتوآمد در تنگه ایجاد شده است) را به فهرست افراد و نهادهای تحریمشده بهعنوان تهدیدی علیه امنیت ملی آمریکا افزود.
میانگین تعداد گذرهای روزانه از زمان نخستین حملات آمریکا و اسرائیل به ایران در ۲۸ فوریه ۲۰۲۶، ۸۸ درصد کاهش یافته است/نمودار از خبرگزاری رویترز
تلویزیون دولتی ایران همچنین گفت پیشنویس توافق شامل خروج نیروهای نظامی آمریکا از نزدیکی ایران خواهد بود، هرچند تأکید کرد موضوع حضور نیروهای آمریکایی در منطقه همچنان نیازمند گفتوگوهای بیشتر است. کاخ سفید این گزارش را «کاملاً ساختگی» خواند. تهران نیز واکنشی نشان نداد.
گزارش تلویزیون ایران درباره پیشنویس توافق اشارهای به برنامه هستهای ایران نکرد؛ برنامهای که آمریکا خواهان برچیده شدن آن است. منابع ایرانی گفتهاند مذاکرات درباره مسئله هستهای به دور دوم گفتوگوها موکول خواهد شد؛ موضوعی که ممکن است برای برخی از نزدیکترین حامیان ترامپ قابل قبول نباشد.
جزئیات بیشتری از ماجرا
رسول سردار عطاس خبرنگار خبرگزاری الجزیره مقیم تهران مینویسد: تا این لحظه تمام اطلاعات مربوط به حملات اخیر در ایران از بیانیهها و گزارشهای رسانههای ایرانی به دست آمده است.
بر اساس گزارشی از خبرگزاری نیمهرسمی تسنیم، چهار کشتی که یکی از آنها یک نفتکش آمریکایی بود، رادارهای خود را خاموش کرده و تلاش کردند از تنگه هرمز عبور کنند. نیروهای سپاه پاسداران از آنها خواستند که هویت خود را اعلام کنند، اما آن کشتیها پاسخ ندادند و همکاری نکردند. در نتیجه، سپاه چند تیر هشدار شلیک کرد.
طبق گزارش رسانههای دولتی ایران، نیروهای آمریکایی سپس سه نقطه در نزدیکی فرودگاه را هدف قرار دادند؛ حملهای که هیچ تلفات یا خسارتی به همراه نداشت. در پاسخ، سپاه پاسداران یک پایگاه آمریکایی در منطقه را که منشأ حمله آمریکا به بندرعباس بود هدف قرار داد. سپاه مشخص نکرده است که کدام پایگاه آمریکایی مورد حمله قرار گرفته است، اما با توجه به فعال شدن سامانههای پدافند هوایی در کویت، برداشت این است که پایگاه آمریکا در کویت هدف قرار گرفته است.
سپاه همچنین هشدار داده که اگر چنین نقضهایی تکرار شود، پاسخ آن «قاطعتر» خواهد بود. علیرغم همه این اتفاقات، آمریکا و ایران نگفتهاند که آتشبس فروپاشیده است. این سومین بار از زمان اعلام آتشبس است که دو طرف بهطور مستقیم درگیر اقدام نظامی شدهاند.
محدویتهای فهرست اهداف جدید
از سوی دیگر، انبیسی نیوز میگوید به گفته سه مقام آمریکایی و کارشناسان امنیت ملی، در حالی که دولت ترامپ اصرار دارد که توافق برای پایان دادن به جنگ با ایران نزدیک است و ایالات متحده قابلیتهای نظامی آن را نابود کرده است، پنتاگون فهرستی از اهداف اضافی را در صورت تصمیم رئیسجمهور آمریکا برای از سرگیری عملیات جنگی تهیه کرده است. اما یک نکته وجود دارد: پیدا کردن این اهداف میتواند بسیار دشوارتر باشد.
بر اساس این گزارش، اهداف نظامی باقیمانده در ایران، برای هدف قرار دادن دشوارتر و پیچیدهتر هستند و اگر دونالد ترامپ تصمیم بگیرد عملیات گسترده نظامی علیه ایران را از سر بگیرد، بیشتر اهدافی که برای حمله باقی ماندهاند، یا پنهان هستند یا قابلیت جابهجایی دارند؛ موضوعی که به گفته منابع، عملیات را بسیار دشوارتر میکند.
این رسانه ادامه میدهد که درحالیکه دولت ترامپ اصرار دارد توافق برای پایان جنگ با ایران نزدیک است و آمریکا توان نظامی ایران را نابود کرده است، اگر رئیسجمهور آمریکا تصمیم بگیرد عملیات نظامی را از سر بگیرد، وزارت جنگ آن کشور فهرستی از اهداف اضافی را تهیه کرده است. این موضوع را سه مقام آمریکایی و کارشناسان امنیت ملی اعلام کردهاند. بااینحال، یک مشکل در این رابطه وجود دارد: به گفته این منابع، پیدا کردن این اهداف میتواند بسیار دشوارتر باشد.
ترامپ باز موضع خود را پیرامون نکات کلیدی تغییر داد؟
کوین لیپتاک، خبرنگار و تحلیلگر ارشد شبکه خبری سیانان، پیرامون آخرین تحولات در رابطه با مذاکرات ایران و آمریکا مینویسد:
ترامپ درحالیکه مذاکرات با ایران ادامه دارد، درباره اورانیوم و کاهش فشار مالی مواضعی مطرح کرد. دونالد ترامپ گفت که راضی نخواهد بود که روسیه یا چین محموله ذخایر اورانیوم با غنای بالای ایران را تحویل بگیرند و تأکید کرد پیش از آنکه ایران به تعهداتش عمل کند، هیچ بحثی درباره کاهش فشارهای مالی علیه این کشور وجود ندارد. این اظهارات نشاندهنده مواضع سختگیرانهتر درباره دو موضوع کلیدی است که در مرکز مذاکرات جاری با ایران قرار دارند.
ترامپ در پاسخ به پرسشی درباره احتمال انتقال اورانیوم نزدیک به درجه تسلیحاتی ایران که گمان میرود اکنون در اعماق زمین دفن شده باشد، به مسکو یا پکن گفت: «نه، با این موضوع راحت نخواهم بود.» او اوایل این هفته گفته بود با این ایده که اورانیوم «در محل نابود شود یا به مکان قابل قبول دیگری منتقل گردد» موافق است، هرچند گزینه مشخصی را مطرح نکرده بود.
ترامپ همچنین تمایلی به کاهش فشار اقتصادی بر ایران، چیزی که تهران در قالب توافق به دنبال آن است، نشان نداد. او گفت: «ما درباره هیچ کاهش تحریمی یا دادن پول صحبت نمیکنیم. نه تحریم، نه پول، هیچچیز.» ترامپ افزود: «ما کنترل پولی را در اختیار داریم که آنها ادعا میکنند متعلق به خودشان است. کنترل آن پول را حفظ خواهیم کرد. وقتی رفتار درستی داشته باشند و کار درست را انجام دهند، اجازه میدهیم پولشان را داشته باشند، اما فعلاً چنین کاری نمیکنیم.»
موضع شگفتانگیز ترامپ درباره دوست قدیمی آمریکا در منطقه
نشریه المانیتور در یادداشتی پیرامون موضعگیری شگفتانگیز ترامپ نسبت به مسقط مینویسد:
ترامپ پس از انتشار گزارشهایی مبنی بر گفتوگوهای مسقط و تهران درباره نظام دریافت هزینه از کشتیهای عبوری از تنگه هرمز، مستقیماً عمان را خطاب قرار داد. این اظهارات برای ناظران منطقهای غافلگیرکننده بود، زیرا عمان یکی از نزدیکترین شرکای عرب حوزه خلیج فارس برای واشنگتن به شمار میرود.
بلومبرگ نخستین بار در ۲۱ مه گزارش داده بود که ایران با عمان درباره اعمال هزینه بر کشتیهای عبوری از تنگه در حال مذاکره است. روزنامه نیویورکتایمز نیز به نقل از دو منبع آگاه از مذاکرات گزارش داد که این گفتوگوها درباره وضع عوارض برای عبور از تنگه نبوده، بلکه «پیشنهادی برای دریافت هزینه در قبال خدمات» به کشتیها مطرح شده است. مقامهای عمانی برای پاسخ به درخواست المانیتور برای بیان دیدگاه، بیدرنگ در دسترس نبودند.
دو کشور آمریکا و عمان دهههاست که توافقهای همکاری دفاعی دارند که به نیروهای آمریکایی اجازه دسترسی به بنادر و پایگاههای هوایی عمان را میدهد؛ تأسیساتی که برای عملیات آمریکا در خلیج فارس و اقیانوس هند اهمیت حیاتی دارند. عمان همچنین دارای توافق تجارت آزاد با آمریکاست.
عمان مدتهاست نقش میانجی میان آمریکا و ایران را ایفا میکند؛ از جمله با تسهیل مذاکرات محرمانهای که زمینهساز توافق هستهای ۲۰۱۵ در دوران باراک اوباما شد. پیش از آغاز عملیات نظامی آمریکا و اسرائیل در ۲۸ فوریه، عمان میزبان مذاکرات غیرمستقیم دو طرف بود.
اوایل فوریه، استیو ویتکاف، فرستاده ویژه ترامپ در امور خاورمیانه، و عباس عراقچی در مسقط برای مذاکرات هستهای دیدار کردند؛ مذاکراتی که در نهایت بینتیجه ماند. مسقط همچنین روابط نزدیکی با ایران حفظ کرده و خود را بهعنوان میانجی در منازعات منطقهای مطرح کرده است.
ترامپ روز چهارشنبه همچنین اشاره کرد که هر توافق احتمالی آینده با ایران ممکن است به عادیسازی روابط با اسرائیل از سوی سعودی و دیگر کشورهای مسلمان گره بخورد. او گفت: «مطمئن نیستم اگر آنها امضا نکنند، ما باید توافق را انجام دهیم.» با وجود اینکه ترامپ آخر هفته گفته بود توافق برای پایان جنگ خاورمیانه نزدیک است، باز روز چهارشنبه نشان داد که برای نهایی کردن توافق عجلهای ندارد.
