«گرهِ پنهان» در آتشبس میان ایران و آمریکا | چرا تهران به حمله اسرائیل به بیروت، واکنش نشان داد؟
به گزارش اقتصادنیوز، ایران روز یکشنبه در واکنش به حمله اسرائیل به یک مرکز منتسب به حزبالله در جنوب بیروت، که از نگاه تهران یکی از خطوط قرمز غیررسمی محسوب میشود، موجی از موشکها را به سوی اسرائیل شلیک کرد. اسرائیل هم روز دوشنبه تهران و چند شهر دیگر ایران را هدف قرار داد و تهدید کرد که آتشبس دوماهه میان ایران و آمریکا را پایان خواهد داد.
الجزیره در گزارشی نوشت: تنشها پیش از این هم میان ایران و اسرائیل افزایش یافته بود؛ زمانی که نیروهای اسرائیلی ماه گذشته از رودخانه لیتانی عبور کردند. اسرائیل به طور یکجانبه این منطقه را به عنوان نوار حائل عاری از حضور حزبالله تعیین کرده بود. این اقدام دولت لبنان را واداشت تا خواستار پایان دخالتهای خارجی در کشور شود.
اقتصادنیوز: رئیسجمهور آمریکا مدام به پایان دادن جنگها میبالد، اما نگاهی به اوکراین، غزه، ایران و لبنان نشان میدهد بیاعتنایی او به دیپلماسی و وسواسش نسبت به نتایج فوری چه پیامدهایی به بار آورده است.
هفته گذشته گزارش شد که دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، را متقاعد کرده بود که بیروت را هدف قرار ندهد؛ چراکه میدانست چنین اقدامی میتواند آتشبس منطقهای برقرارشده از آوریل را از بین ببرد.
تهاجم اسرائیل موجب تشدید تنش میان ایران حامی حزبالله و دولت لبنان شده است؛ دولتی که به دنبال در اختیار گرفتن انحصاری سلاح در کشور است. سپاه پاسداران انقلاب اسلامی روز پنجشنبه هشدار داد که اگر اسرائیل به اشغال جنوب لبنان ادامه دهد، هیچ آرامشی در منطقه وجود نخواهد داشت.
تنش لفظی میان دولت لبنان و ایران
ژوزف عون، رئیسجمهور لبنان، تأکید کرد که هیچ راهی برای پایان دادن به جنگ در کشورش وجود ندارد مگر از طریق مذاکره و دیپلماسی. او همچنین تهران را متهم کرد که لبنان را به ابزاری برای چانهزنی در مذاکرات خود با آمریکا تبدیل کرده است. عون گفت: حزبالله باید درک کند که هیچ راه دیگری جز نشستن پشت میز گفتوگو وجود ندارد. بیروت در تلاش است از طریق مذاکرات مستقیم میان مقامهای لبنانی و اسرائیلی در واشنگتن به این هدف برسد.
در مقابل، عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، پاسخ داد که به نظر میرسد عون تصور میکند ایران، نه اسرائیل، خاک لبنان را اشغال کرده است.
او روز شنبه در شبکه ایکس نوشت: اگر لبنان یک برگ معامله برای ایران بود، مدتها پیش توافقی حاصل شده بود. آقای رئیسجمهور، لبنان را از دشمن واقعیاش نجات دهید. منظور عراقچی ظاهراً اسرائیل بود.
حزبالله با مذاکرات مستقیم با اسرائیل مخالف است و خواهان نقش پررنگتر ایران در گفتوگوهای میانجیگرانه برای پایان دادن به بحران است. این اختلاف باعث شده تنشهای لفظی میان تهران و بیروت روزبهروز تندتر شود.
آتشبسی مشروط که اکنون میان دولت لبنان و اسرائیل برقرار است و با میانجیگری واشنگتن و بدون حضور نمایندگان حزبالله تنظیم شده، شامل شروطی از جمله خروج گروههای مسلح از جنوب رود لیتانی است.
این توافق همچنین ایجاد مناطق آزمایشی در جنوب لبنان را دنبال میکند؛ مناطقی که تنها ارتش لبنان در آنها اختیار داشته باشد تا دولت بتواند کنترل مستقیم منطقه را در دست گیرد.
نگار مرتضوی، پژوهشگر ارشد مرکز سیاست بینالملل در واشنگتن، گفت که اگرچه اسرائیل تاکنون در عملیات خود در جنوب لبنان تا حدی خویشتنداری نشان داده، اما حمله به ضاحیه، حومه جنوبی بیروت، یک تشدید تنش جدی خواهد بود.
او پیش از بمباران ضاحیه توسط اسرائیل در روز یکشنبه به الجزیره گفت: خط قرمز دقیقا کجاست؟ تا اینجا به نظر میرسد تهران تا حدی حملات به جنوب لبنان را به عنوان بخشی از یک آتشبس آشفته تحمل کرده و اجازه داده حزبالله مستقیماً با اسرائیل درگیر شود.
مرتضوی افزود: فکر نمیکنم این بنبست برای مدت طولانی ادامه پیدا کند. یا دوباره شاهد تشدید درگیری خواهیم بود یا طرفها به سمت یک توافق صلح واقعی حرکت خواهند کرد.
ایران تأکید کرده است که هرگونه توافق صلح بلندمدت با آمریکا به پایان جنگ اسرائیل علیه لبنان نیز وابسته است.
مرتضوی گفت: حزبالله در جنگ کنار ایران ایستاد و به آن کمک کرد، بنابراین ایران هم میخواهد با گنجاندن حزبالله در توافق صلح، به آن کمک کند.
واکنش ایران به پیشرویهای اسرائیل
پیشرویهای تقریبا بدون مانع اسرائیل در جنوب لبنان موجب خشم و ناامیدی بخشی از گروههای ایرانی شده است؛ کسانی که خواستار واکنش جدیتر دولت هستند.
یک تحلیلگر تلویزیون ایران، شامگاه جمعه در تجمعی در نزدیکی میدان انقلاب تهران گفت: درست است که اسرائیل فعلاً حملات به ضاحیه را متوقف کرده، اما به جز آن، هر جا بخواهد حمله میکند.
در چنین تجمعاتی معمولا شرکتکنندگان پرچمهای حزبالله را به اهتزاز درمیآورند. روز جمعه نیز برج آزادی تهران در حمایت از حزبالله و همزمان با حملات اسرائیل به جنوب لبنان، با پرچم این گروه پوشانده شد.
او گفت این نمایشهای نمادین همبستگی با حزبالله بازدارندگی ایجاد نمیکند و ایران شاید ناچار باشد به دشمن نشان دهد که مذاکرات برای ما اهمیت حیاتی ندارد. ما همچنان بیانیه صادر میکنیم و میگوییم اگر آنها فلان کار را بکنند ما هم فلان کار را خواهیم کرد. مردم عزیز ما بارها برای پاسخگویی به سمت سکوهای موشکی رفتهاند، اما جلوی آنها گرفته شده است.
در هفتههای اخیر تنشهای مستقیمی نیز میان ایران و آمریکا رخ داده است؛ از جمله حملات ارتش آمریکا به جزایر ایرانی و شلیک موشکها و پهپادهای سپاه پاسداران به پایگاههای فرماندهی مرکزی آمریکا (سنتکام) در کویت و بحرین.
مصطفی نجفی، تحلیلگر سیاسی دیگر، اوایل هفته جاری حملات اسرائیل به لبنان را بخشی از راهبردی دانست که همزمان با محاصره آبهای جنوبی ایران توسط آمریکا دنبال میشود تا تهران را وادار به تسلیم کند.
او گفت: هدف حلقه فشار ایجادشده در لبنان فقط حزبالله نیست؛ بلکه اهرمهای نفوذ ما و فعالیتهای منطقهای ما را هدف گرفته است.
به گفته او، همین مسئله موضوع را به سطحی راهبردی ارتقا میدهد.
نجفی افزود: نمیتوان پرونده حزبالله و لبنان را از پرونده ایران جدا کرد، زیرا میان آنها پیوندهای ایدئولوژیک و ژئوپلیتیکی معناداری وجود دارد و در یک مجموعه ژئوپلیتیکی مشترک قرار دارند.
