اوکراین؛ از مصرف کننده نظامی تا تولید کننده انبوه تسلیحات | چرا واشنگتن نگران دادن مجوز تولید پاتریوت به زلنسکی است؟
بهگزارش اقتصادنیوز، بهنظر میرسد که دونالد ترامپ و ولودیمیر زلنسکی در دیدار ۲۸ ژوئیه در کاخ سفید، گفتوگویی دوستانه داشتهاند. موضوع اصلی این دیدار، درخواست زلنسکی برای دریافت مجوز تولید موشکهای رهگیر سامانه پدافندی پاتریوت در اوکراین بود.
با اینحال، ترامپ دو روز بعد در مصاحبهای با فایننشال تایمز بار دیگر نسبت به این درخواست تردید نشان داد و گفت که آمریکا باید درباره اعطای مجوز تولید چنین سلاحی به اوکراین، کمی محتاط باشد.
موافقت نهایی ترامپ
مایکل وایس در فارنپالیسی نوشت: با اینوجود، زلنسکی در روز هشتم اوت در شبکه اجتماعی ایکس اعلام کرد که با ترامپ برای اعطای این مجوز به توافق رسیدهاند؛ هرچند واشنگتن هنوز این توافق را رسما تأیید نکرده است.البته اگر چنین مجوزی صادر شود، تصمیمی منطقی خواهد بود؛ زیرا جایگاه نظامی اوکراین طی سالهای اخیر بهطور چشمگیری تغییر کرده است.
اقتصادنیوز: بازدارندگی تنها با رهگیری موشکهای ورودی شکل نمیگیرد. اگر ناتو بتواند بهطور معتبر این پیام را منتقل کند که علاوه بر دفاع از آسمان خود، آماده هدف قرار دادن مراکز تولید، انبارها، سکوهای پرتاب و زیرساختهای موشکی دشمن نیز هست، احتمال آغاز جنگ کاهش خواهد یافت.
نگاه دونالد ترامپ همواره به اوکراین مثبت نبوده است و هر بار که به نظر میرسد آماده حمایت از این کشور است، تماس با ولادیمیر پوتین یا سفر مقامهای آمریکایی به مسکو دوباره او را به سمت مواضع قبلی بازمیگرداند. بااینحال، این بار شرایط متفاوت است. ارتش اوکراین اکنون قدرتمندتر و مستقلتر از سالهای گذشته شده است.
اوکراین اکنون بخش قابلتوجهی از تسلیحات مورد نیاز خود را تولید میکند. ارتش این کشور همچنین توانسته پیشروی روسیه را متوقف کند و حتی برخی مناطق زمینهای ازدسترفته را پس بگیرد. مهمتر از همه، این کشور با وجود جمعیت و منابع محدودتر، جنگ را به داخل خاک روسیه کشانده است.
وقتی ورق به سود اوکراین برمیگردد
اوکراین دیگر صرفا کشوری نیست که برای دریافت کمکهای امنیتی به ناتو وابسته باشد؛ بلکه به منبعی مهم برای فناوری نظامی، تجربه جنگی و نوآوری دفاعی تبدیل شده است. بنابراین اگر آمریکا به دنبال یک شریک اروپایی برای تقویت زنجیره تأمین صنایع دفاعی خود باشد، اوکراین میتواند یکی از بهترین گزینهها باشد.
شکستن خطوط مقدم با پهپاد
در یک سال گذشته، روند جنگ برای اوکراین تغییر کرده است. روسیه همچنان حملات موشکی سنگینی علیه شهرهای اوکراین انجام میدهد، اما کییف با استفاده گسترده از پهپادها توانسته بسیاری از عملیاتهای تهاجمی روسیه را در خطوط مقدم مختل کند.
روسیه در واکنش، به استفاده از گروههای کوچک دو تا چهار نفره روی آورده است که از شکافهای خطوط دفاعی عبور میکنند و مواضع رهاشده را اشغال میکنند.
در مقابل، اوکراین جنگ را به عمق خاک روسیه کشانده است. پهپادهای او پالایشگاههای نفت، پایانههای صادراتی، پایگاههای هوایی و برخی صنایع راهبردی روسیه را در فاصله هزاران کیلومتری از اوکراین هدف قرار دادهاند. این حملات موجب اختلال در تأمین سوخت، تعطیلی برخی جایگاهها و شکلگیری صفهای طولانی در روسیه شده و حتی بحران سوخت این کشور را به یکی از شدیدترین بحرانهای چند دهه اخیر تبدیل کرده است.
حملات پهپادی اوکراین همچنین فرودگاههای روسیه را برای مدتی تعطیل کرده و زیرساختهای انرژی در کریمه را تحت فشار قرار داده است. حملات به شبکه برق این منطقه به خاموشیهای طولانیمدت منجر شده است.
در داخل اوکراین نیز وضعیت از «بسیار وخیم» به «قابل مدیریت» تغییر کرده است. پیشروی روسیه در دونباس به شکل محسوسی کند شده و در برخی ماهها، نیروهای روسی حتی زمین بیشتری را از دست دادهاند تا آنکه به دست آورده باشند.
اوکراین همچنین در زمینه جنگ پهپادی به یکی از مراکز اصلی نوآوری نظامی جهان تبدیل شده است. به گفته زلنسکی، این کشور اکنون سالانه حدود ۱۰ میلیون پهپاد تولید میکند؛ در حالی که تولید آمریکا حدود ۱۰۰ هزار فروند است. بخش بزرگی از تلفات جنگ نیز به پهپادها مربوط میشود.
برخی پهپادهای اوکراینی تنها حدود هزار دلار هزینه تولید دارند، اما میتوانند اهدافی به ارزش میلیونها دلار را منهدم کنند. نیروهای اوکراینی همچنین با تغییر و ارتقای فناوریهای تجاری آمریکایی، عملکرد آنها را در میدان جنگ بهبود دادهاند.
اوکراین دیگر فقط دریافتکننده کمک نیست
این تحول باعث شده رابطه آمریکا و اوکراین نیز تغییر کند. ترامپ در نخستین سال بازگشت خود به کاخ سفید، تعهدات جدید آمریکا برای کمک نظامی به اوکراین را بهشدت کاهش داد و بخش عمده بار مالی جنگ را اروپا بر عهده گرفت.
اما همزمان، اوکراین توانایی تولید تسلیحات در مقیاس بالا را پیدا کرده است. دولت این کشور حتی اخیرا برای نخستین بار از آغاز جنگ تمامعیار، اجازه صادرات برخی تسلیحات و فناوریهای دفاعی را صادر کرد؛ زیرا صنایع دفاعی اوکراین اکنون در برخی حوزهها بیش از ظرفیت مالی داخلی کشور تولید میکنند.
اوکراین همچنین در زمینه رباتیک نظامی و جنگ پهپادی تجربهای به دست آورده که بسیاری از کشورهای عضو ناتو فاقد آن هستند. این تجربه میتواند برای آمریکا نیز ارزشمند باشد.
کمک کییف به واشنگتن برای جنگ علیه ایران؟
این کشور حتی در جریان جنگ ایران و آمریکا نیز به واشنگتن کمک کرد. پس از حملات پهپادی ایران به پایگاههای آمریکا در خلیج فارس، اوکراین مشاوران فنی خود را برای نصب و بهرهبرداری از سامانه اسکای مپ به منطقه فرستاد؛ سامانهای که با استفاده از هوش مصنوعی و فناوری صوتی، پهپادهای ورودی را شناسایی میکند.
اوکراین همچنین با عربستان سعودی، قطر و امارات متحده عربی توافقهای امنیتی و دفاعی امضا کرده است.
از سوی دیگر، ارتش آمریکا نیز در جریان عملیات علیه ایران به استفاده از فناوریهای تجاری، از جمله پایانههای استارلینک، روی آورده است؛ رویکردی که اوکراین مدتهاست در میدان نبرد از آن استفاده میکند.
بهرهگیری از استارلینک در میدان نبرد
زلنسکی حتی از ترامپ خواسته است اجازه استفاده اوکراین از استارلینک برای حملات دوربرد علیه روسیه را صادر کند. اوکراین در این زمینه از آمریکا سلاح یا بودجه بیشتری نمیخواهد، بلکه صرفا به دنبال اجازه استفاده گستردهتر از فناوری موجود برای افزایش اثربخشی تسلیحات بومی خود است.
در مقابل، آمریکا همچنان یکی از مهمترین منابع اطلاعاتی اوکراین است و اطلاعات مربوط به اهداف و تحرکات نیروهای روسی را در اختیار کییف قرار میدهد.
پاتریوت نقطه ضعف اصلی اوکراین است
با وجود پیشرفتهای چشمگیر، اوکراین هنوز در یک حوزه مهم بهشدت به متحدان خود وابسته است: «پدافند موشکی بالستیک»
ذخایر موشکهای رهگیر پاتریوت آمریکا نیز در نتیجه جنگهای خاورمیانه تحت فشار قرار گرفته است. بر اساس برآوردهای مطرحشده در مقاله، آمریکا طی شش ماه گذشته حدود دو سوم ذخایر رهگیرهای پاتریوت خود را در خاورمیانه مصرف کرده است.
همزمان، روسیه حملات موشکی خود به اوکراین را افزایش داده است. در ماه ژوئیه، روسیه ۳۷۶ موشک به سمت اوکراین شلیک کرد؛ بیش از دو برابر ماه قبل. بسیاری از این موشکها به کییف و دیگر مناطق شهری شلیک شدند و با کاهش ذخایر رهگیرها، تعداد بیشتری از آنها به اهداف خود رسیدند.
اوکراین برای حل این مشکل، همزمان دو مسیر را دنبال میکند: دریافت فوری موشکهای پاتریوت از متحدان و ایجاد توان تولید داخلی.
حتی اگر آمریکا مجوز تولید پاتریوت را صادر کند، راهاندازی تولید انبوه آن در اوکراین سالها زمان خواهد برد. بااینحال، چنین توافقی میتواند در بلندمدت اهمیت زیادی داشته باشد.
آمریکا به اوکراین فرصت میدهد؟
نویسنده در پایان مینویسد؛ اعطای مجوز تولید پاتریوت نباید بهعنوان امتیازی به یک کشور وابسته دیده شود. برعکس، میتواند آغاز یک همکاری صنعتی باشد که در نهایت برای خود آمریکا نیز سودآور است.
اوکراین میتواند در آینده علاوه بر تأمین نیازهای خود، پاتریوت تولید کند و حتی مازاد آن را در اختیار آمریکا یا دیگر متحدان واشنگتن قرار دهد. این کشور سابقا نشان داده که میتواند برخی فناوریهای نظامی را سریعتر، ارزانتر و با نوآوری بیشتر توسعه دهد.
نگرانی اصلی پاتریوت نیست
اما همین مسئله ممکن است یکی از دلایل نگرانی شرکتهای آمریکایی باشد. به گفته یک مقام جمهوریخواه، شرکتهای سازنده پاتریوت، از جمله ریتون و لاکهید مارتین، احتمالا نگرانیهای خود را درباره مالکیت فکری و انتقال فناوری مطرح خواهند کرد، اما نگرانی واقعی ممکن است چیز دیگری باشد: اینکه اوکراینیها بتوانند نسخه بهبودیافته پاتریوت را سریعتر و ارزانتر از خطوط تولید فعلی آمریکا تولید کنند.
این دقیقا همان نقطهای است که باید در سیاست آمریکا نسبت به اوکراین بازنگری شود. کشوری که زمانی صرفا دریافتکننده کمکهای امنیتی آمریکا بود، اکنون میتواند به تأمینکننده فناوری، تجربه و حتی تجهیزات نظامی برای آمریکا و متحدانش تبدیل شود.
آغاز همکاریهای جدید؟
بنابراین، اعطای مجوز تولید پاتریوت میتواند نه یک امتیاز یکطرفه به کییف، بلکه آغاز یک رابطه جدید باشد؛ رابطهای که در آن اوکراین نه صرفاً بهعنوان کشوری نیازمند حمایت، بلکه بهعنوان یک متحد دارای ظرفیت واقعی برای تقویت قدرت نظامی آمریکا دیده میشود.
