روایت الجزیره از بنبست در مذاکرات ایران و آمریکا | تهران اعلام کرده اگر مطالباتش درباره حمله آمریکا، غرامت و تحریمها برآورده نشود، تنگه هرمز باز نمیشود
به گزارش اقتصادنیوز به نقل از شفقنا، رئیسجمهور آمریکا روز چهارشنبه بار دیگر ادعای خود را تکرار کرد که ایالات متحده «کنترل کامل» این آبراه حیاتی را در اختیار دارد؛ اما با تکذیبهای قاطعانه ایران مواجه شد. تهران اعلام کرده است تا زمانی که مطالباتش درباره تجاوز آمریکا، غرامت و تحریمها برآورده نشود، تنگه هرمز را بازگشایی نخواهد کرد.
نهاد مدیریت آبراه خلیج فارس وز چهارشنبه در شبکه اجتماعی ایکس نوشت که «ادعاها و پستهای مکرر مقامهای آمریکایی مبنی بر اینکه تنگه هرمز دیگر مسدود نیست، واقعیت را تغییر نمیدهد».
این نهاد افزود: تنگه هرمز همچنان مسدود است و تا زمانی که شروط ایران پذیرفته نشود، بازگشایی نخواهد شد.
در این گزارش آخرین تحولات درباره تنگه هرمز—آبراهی که در زمان صلح، یکپنجم محمولههای نفت و گاز طبیعی مایعشده (الانجی) جهان از طریق آن جابهجا میشود—و همچنین چشمانداز ادامه مذاکرات را بررسی خواهیم کرد.
آخرین وضعیت رویارویی آمریکا و ایران چیست؟
نیروهای ایرانی در حال حاضر از عبور کشتیهایی که مجوز تهران را ندارند از این مسیر باریک جلوگیری میکنند؛ تنگهای که از آبهای سرزمینی ایران و عمان عبور میکند.
با وجود ادعای ترامپ مبنی بر اینکه آمریکا کنترل تنگه را در اختیار دارد، تردد کشتیها از این آبراه حیاتی در نتیجه محاصره ایران به پایینترین سطح خود در یک هفته گذشته کاهش یافته است.
همزمان، آمریکا در حال اجرای یک محاصره دریایی علیه بنادر ایران، هم در داخل تنگه و هم در اطراف آن، است. روز سهشنبه، نیروهای آمریکایی یک کشتی با پرچم پاناما را که به گفته آنها عازم یکی از بنادر ایران بود، هدف قرار دادند. واشنگتن مدعی شد این کشتی به هشدارها پاسخ نداده است.
روز پنجشنبه، سید عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، گفت آمریکا مدتهاست به دلیل «شکستهای اطلاعاتی» دچار اشتباه محاسباتی شده است—از جمله زمانی که جنگ علیه ایران را آغاز کرد؛ جنگی که آمریکا آن را در کنار اسرائیل و با حمله به تهران در ۲۸ فوریه آغاز کرد.
عراقچی در پستی در شبکه اجتماعی ایکس گفت اقدامات واشنگتن در تنگه هرمز «محاسبهای اشتباه در ابعادی حتی بزرگتر» بوده است و «بدتر از اخبار جعلی، اطلاعات جعلی است».
حسین طائب، رئیس سازمان بسیج، نیز بار دیگر تأکید کرد که تنگه «تحت کنترل و مدیریت ایران» قرار دارد.
«امروز میبینید که تنگه هرمز تحت مدیریت و کنترل جمهوری اسلامی است و کشور ما مسیر خود را در امنیت کامل ادامه میدهد.»
او افزود: آمریکاییها قدرت انقلاب اسلامی را دیدند.
درباره مذاکرات ایران و عمان چه میدانیم؟
ایران میگوید بهطور مستقیم با آمریکا درباره تنگه هرمز مذاکره نمیکند. در عوض، تهران اعلام کرده است که با عمان در حال گفتوگوست و پیشنهاد کرده است که مسقط در آینده در مدیریت تنگه هرمز سهیم باشد.
پس از امضای یک تفاهمنامه میان ایران و آمریکا در ۱۷ ژوئن، که بر اساس آن ایران متعهد شد تنگه را به مدت ۶۰ روز باز نگه دارد، خیلی زود اختلافاتی درباره کنترل این آبراه و مسیرهایی که کشتیها باید از آنها عبور کنند، به وجود آمد. ایران به سمت چند کشتی که از مسیر تعیینشده و مجاز پیروی نکرده بودند، شلیک کرد و ـمریکا نیز به مفاد توافق عمل نکرد؛ اقدامی که به ازسرگیری خصومتها منجر شد.
ایران همچنین با آمریکا بر سر این موضوع اختلاف داشت که آیا میتواند از کشتیهایی که از تنگه عبور میکنند، هزینه دریافت کند یا خیر. در نتیجه، تنگه هرمز ــ که پیش از آغاز جنگ آمریکا علیه ایران، بهطور کامل و آزادانه برای تمامی کشتیرانی باز بود ــ به اصلیترین مانع بر سر پیشرفت مذاکرات گستردهتر صلح تبدیل شده است.
اکنون مذاکرات میان ایران و عمان با هدف حلوفصل این مسائل در جریان است.
قطر روز سهشنبه اعلام کرد مذاکرات ایران و عمان درباره تنگه هرمز به «مرحله پیشرفتهای» رسیده است.
مجید الانصاری، سخنگوی وزارت خارجه قطر، در جریان یک کنفرانس خبری گفت: ما بهعنوان میانجی، خواهان بازگشایی تنگه هرمز در سریعترین زمان ممکن هستیم.
مذاکرهکنندگان تلاش میکنند به یک مصالحه دست یابند که امکان ازسرگیری کشتیرانی تجاری را فراهم کند و در عین حال نگرانیهای امنیتی ایران و عمان را نیز مورد توجه قرار دهد.
سخنگوی وزارت خارجه ایران اسماعیل بقایی گفته است که مذاکرات با عمان بر «ایجاد مسیرهای امن برای ورود و خروج کشتیها» متمرکز است؛ مسیرهایی که «ضمن حفظ حقوق حاکمیتی، ملاحظات امنیت ملی هر دو کشور ایران و عمان را نیز مورد توجه قرار میدهد».
ایران هفته گذشته اعلام کرد که با عمان بر سر مختصات جغرافیایی این مسیرهای کشتیرانی به توافق رسیده است.
درباره مذاکرات گستردهتر صلح میان ایران و آمریکا چه میدانیم؟
ایران میگوید بهطور مستقیم با آمریکا گفتوگو نمیکند، زیرا آمریکا با ازسرگیری حملات علیه ایران در ماه جولای، تفاهمنامه ۱۷ ژوئن را نقض کرده است.
اکنون پاکستان برای میانجیگری در مذاکرات صلح تلاش میکند. این کشور روز سهشنبه اعلام کرد که در تلاش است آمریکا و ایران را «پای میز مذاکره» بیاورد؛ این اظهارات همزمان با دیدار و گفتوگوی محسن نقوی، وزیر کشور پاکستان، با مقامهای ارشد ایرانی در تهران مطرح شد.
در ماه آوریل، آمریکا و ایران مذاکرات حضوری برگزار کردند و جیدی ونس، معاون رئیسجمهور آمریکا، و محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس ایران، در مذاکراتی که در اسلامآباد برگزار شد، حضور داشتند. در ۱۷ ژوئن، دو طرف بهصورت از راه دور تفاهمنامهای را امضا کردند که قرار بود آغازگر یک روند مذاکراتی ۶۰ روزه باشد. با این حال، اختلافات گوناگون مانع آغاز این روند شد و مذاکرات از آن زمان متوقف مانده است.
آلن ایر، دیپلمات برجسته و عضو ارشد مؤسسه خاورمیانه در واشنگتن دیسی، اوایل این ماه به الجزیره گفت که در حال حاضر تنها مذاکرات مهمی که در جریان است، گفتوگوهای ایران و عمان درباره تنگه هرمز است.
ایر گفت ایران معتقد است گفتوگوی مستقیم ارزش چندانی ندارد، زیرا «نمیتواند روی هیچیک از حرفهای آمریکا حساب کند».
نگار مرتضوی، عضو ارشد مرکز سیاست بینالملل مستقر در آمریکا، در اظهارنظری درباره احتمال برگزاری مذاکرات آینده میان این دو کشور گفت پرسش اصلی این است که آیا لفاظیهای تشدیدکننده تنش از سوی هر دو طرف، «مواضع اولیه برای مذاکره را باز میکند یا خطوط قرمز واقعی را نشان میدهد».
مرتضوی روز چهارشنبه به الجزیره گفت: اگر هر دو طرف آماده مصالحه باشند، همچنان مسیری برای پایان دادن به درگیری و بازگشایی تنگه وجود دارد.
«اگر چنین آمادگیای وجود نداشته باشد، هرمز ممکن است همچنان محدود باقی بماند و و این رویارویی خطر تبدیل شدن به یک درگیری طولانی مدت و بیپایان دیگر در خاورمیانه را به همراه دارد.»
آخرین خواستههای ایران و آمریکا چیست؟
در پایان هفته گذشته، شورای عالی امنیت ملی ایران شرایط جدیدی را مطرح کرد که آمریکا باید پیش از بازگشایی کامل تنگه هرمز آنها را برآورده کند.
این شش شرط شامل پایان تهدیدهای آمریکا علیه ایران و توهین به ارزشهای ملی و مذهبی کشور توصیف کرد؛ پایان دائمی حملات علیه ایران و متحدانش در لبنان، فلسطین، یمن و عراق؛ لغو محاصره دریایی آمریکا و خروج نیروهای دریایی و هوایی این کشور از اطراف ایران؛ پرداخت غرامت بابت خسارات ناشی از دو «جنگ تحمیلی»؛ لغو تحریمها؛ و آزادسازی بدون قیدوشرط داراییهای مسدودشده ایران است.
ترامپ روز دوشنبه در کاخ سفید به خبرنگاران گفت دولت او قصد دارد بابت خساراتی که ایران طی «۵۰ سال» گذشته وارد کرده است، درخواست پرداخت غرامت کند و این اقدام را پاسخی مستقیم به درخواست تهران دانست.
توحید اسدی، خبرنگار الجزیره، روز پنجشنبه گزارش داد که به گفته ناظران، ایران بر دو موضوع اصلی تمرکز دارد.
او گفت: نخست، تضمینهای امنیتی بود که ایران خواستار آن شده است؛ تضمینهایی که اطمینان دهد توافق حاصلشده میتواند راه را برای یک دوره ثبات در کشور هموار کند.
او افزود: دوم، نگرانیهای اقتصادی بود که عمدتاً در قالب درخواست برای برداشته شدن محاصره دریایی آمریکا و متوقف شدن تحریمها مطرح شد؛ اینها مهمترین خواستههایی بودند که از سوی طرف ایرانی مطرح شدند.
با وجود لفاظیهای ترامپ، تحلیلگران به الجزیره گفتهاند که واشنگتن ممکن است مجبور شود با برخی از خواستههای تهران موافقت کند؛ زیرا در داخل آمریکا فشارها برای جلوگیری از تشدید دوباره درگیریها در حال افزایش است.
رسانههای آمریکایی گزارش دادهاند که نگرانیها درباره کاهش ذخایر مهمات دفاعی از جمله عواملی بوده که در تصمیم ترامپ برای خودداری از اجرای حملات گسترده علیه ایران نقش داشته است.
