تغییر معادلات در باب المندب | چرا ترامپ برای ورود به جنگ یمن عجله ندارد؟ | عربستان نگران حملات موشکی حوثیها است
به گزارش اقتصادنیوز، تصرف المخا و جزیره پریم ضربهای جدی به اعتبار نیروهای مورد حمایت عربستان در یمن وارد کرده و در عین حال به حوثیها امکان داده است از موقعیتی مناسبتر برای شلیک موشک به یکی از مهمترین مسیرهای کشتیرانی خاورمیانه برخوردار شوند. تا زمانی که حوثیها در تجارت بینالمللی اختلالی ایجاد نکنند، واشنگتن به احتمال زیاد از ورود مستقیم به جنگ خودداری خواهد کرد.
المانیتور در گزارشی نوشت: حوثیهای یمن در هفته جاری ارتفاعات مشرف به تنگه بابالمندب را از نیروهای همسو با دولتی که از حمایت عربستان سعودی برخوردارند، تصرف کردند؛ تحولی که نگرانیها درباره افزایش توانایی این گروه مسلح برای بستن بخش جنوبی دریای سرخ به روی کشتیهای تجاری را افزایش داده است. البته تحقق چنین سناریویی به تصمیم رهبران حوثی بستگی دارد.
تصرف المخا و جزیره پریم، که در شمال تنگه بابالمندب قرار دارند، یک برتری جغرافیایی مهم در اختیار حوثیها قرار داده است؛ موقعیتی که به آنها اجازه میدهد موشکهای دقیق را با سهولت بیشتری به سمت این آبراه شلیک کنند. چنین اقدامی میتواند فشار بیشتری بر جریان صادرات نفت کشورهای عربی حاشیه خلیج فارس وارد کند و در شرایطی که حملات جاری ایران به کشتیهای تجاری در تنگه هرمز خود به اقتصاد منطقه فشار وارد کرده است، این فشارها را افزایش دهد.
وحشت از پیشروی حوثیها
عبدالله السعدی، نماینده دولت نزدیک به عربستان، روز پنجشنبه در نشست اضطراری شورای امنیت، حوثیها را متهم کرد که در تلاش برای تحمیل واقعیتی جدید در دریای سرخ هستند.
السعدی در شورای امنیت گفت: ما از بابالمندب بهعنوان مسئلهای مرتبط با امنیت بینالمللی و منطقهای دفاع میکنیم.
با این حال، واشنگتن در ساعات و روزهای پس از پیشروی حوثیها، ظاهرا علاقهای به ورود مستقیم به این درگیری نشان نداد.
دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، روز شنبه در جریان سفر خود به ایرلند گفت: حوثیها با ما تماس گرفتند و به ما اطلاع دادند که نمیخواهند با ما بجنگند. آنها نمیخواهند من به سراغشان بروم.
ترامپ همچنین گفت که به نظر نمیرسد حوثی ها در حال حمله به کشتیرانی بینالمللی باشند، اما اضافه کرد که یک کشور هست که آنها چندان از آن راضی نیستند. او به عربستان سعودی اشاره داشت.
ترامپ روز پنجشنبه دو بار با محمد بن سلمان، ولیعهد عربستان سعودی، درباره این وضعیت تلفنی گفتوگو کرد. به گزارش آکسیوس، رئیسجمهور آمریکا در این تماسها بر ادامه حمایت اطلاعاتی و کمک در زمینه تعیین اهداف علیه حوثیها از طریق مشاوران نظامی آمریکا که هماکنون در عربستان حضور دارند، تاکید کرد. یک فرد مطلع از این گفتوگوها گفت ترامپ در عین حال ارائه حملات هوایی مستقیم آمریکا برای حمایت از نیروهای مورد حمایت عربستان را در شرایط فعلی منتفی دانسته است.
وقتی روز پنجشنبه از یک مقام ارشد دولت آمریکا پرسیده شد که آیا پیشرویهای اخیر حوثیها، انجام حملات هوایی آمریکا در حمایت از نیروهای مورد حمایت عربستان در یمن را ضروری میکند یا نه، این مقام مستقیما به پرسش پاسخ نداد.
این مقام ارشد روز جمعه به المانیتور گفت: ایالات متحده بر حفاظت از منافع اصلی امنیت ملی خود، از جمله تضمین آزادی کشتیرانی در دریای سرخ، تمرکز دارد و همزمان به شرکای منطقهای خود اختیار و توان بیشتری میدهد تا مدیریت و حلوفصل چالشهای امنیتی منطقه را در دست بگیرند.
دستاوردهای راهبردی
ترامپ پیشتر در ماه ژوئیه گفته بود اگر حوثیها به حملات خود علیه کشتیهای تجاری عربستان ادامه دهند، آمریکا به این مسئله رسیدگی خواهد کرد.
حوثیها در هفتههای اخیر به حملات خود علیه زیرساختهای مهم عربستان ادامه دادهاند، اما این حملات تاکنون باعث نشده است واشنگتن مستقیما وارد درگیری شود.
تحلیلگران و مقامهای پیشین امنیت ملی آمریکا میگویند هنوز مشخص نیست که آیا حوثیها میتوانند دستاوردهای اخیر خود را تثبیت کرده و آن را به نقطه عطفی راهبردی در جنگ یمن تبدیل کنند یا نه.
المخا یکی از مراکز مهم لجستیکی و محل تجمع نیروهای همسو با دولت یمن بود که به این نیروها امکان میداد کنترل بخشهایی از سواحل غربی کشور را در اختیار داشته باشند. کنترل این شهر به نیروهای دولتی اجازه میداد یک منطقه حائل میان حوثیها و ارتفاعات مشرف بر مسیر کشتیرانی بینالمللی ایجاد کنند؛ ارتفاعاتی که از آنها میتوانستند توپخانه غیرهدایتشونده را به سمت این مسیر باریک دریایی شلیک کنند.
با این حال، برخلاف بندر حدیده که تحت کنترل حوثیهاست، المخا زیرساخت چندانی برای تخلیه محمولههای بزرگ تجاری ندارد.
اما تصرف این شهر، که از سال ۲۰۱۷ یکی از معدود مراکز شهری تحت کنترل نیروهای طرفدار دولت بود و نقشی کلیدی در کنترل بابالمندب داشت، ضربهای سنگین به روحیه ائتلاف تحت حمایت عربستان وارد کرده است.
فروپاشی گسترده تیپهای نظامی همسو با دولت که مامور دفاع از المخا بودند، تلاشهای یک سال گذشته برای متحد کردن نیروهای مخالف حوثیها را هم بیش از پیش تضعیف کرده است.
هانا پورتر، کارشناس گروه آرک و متخصص جنگ یمن، گفت: مسئله فقط این نیست که حوثیها از نظر مواضعی که در امتداد دریای سرخ به دست آوردهاند چه چیزی به دست آوردهاند؛ مسئله این است که نیروهای طرفدار دولت چه مواضعی را از دست دادهاند.
او افزود: اگر حوثیها بتوانند این مناطق را حفظ کنند، از آن بهعنوان اهرم فشار استفاده خواهند کرد؛ هم برای هدف قرار دادن طرف مقابل و هم در صورت ادامه مذاکرات.
پیشرویهای حوثیها توانایی آنها برای اعمال سلطه بر تنگه بابالمندب با استفاده از تسلیحات دقیق را بیش از پیش تثبیت کرده است.
عربستان سعودی در پی حملات ایران به تنگه هرمز، بخش عمده صادرات نفت خود را از طریق بندر ینبع در شمال ساحل دریای سرخ منتقل کرده است. به این ترتیب، صادرات دریایی نفت عربستان به اروپا و آمریکا دیگر نیازی به عبور از بابالمندب ندارد.
با این حال، حوثیها طی هفتههای اخیر حملات پهپادی و موشکی خود به خاک عربستان را افزایش دادهاند و در برخی موارد دقت این حملات چشمگیر بوده است. نیروی هوایی سلطنتی عربستان نیز در واکنش، حملاتی را علیه مواضع حوثیها در یمن انجام داده است.
موازنهگری حوثیها
با وجود این، حوثیها نشانهای از علاقه خود به تحریک خشم و واکنش نظامی آمریکا نشان نمیدهند.
محمد عبدالسلام، سخنگوی حوثیها، روز پنجشنبه در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: در مورد آزادی کشتیرانی و حرکت تجارت بینالمللی در دریای سرخ و بابالمندب، اوضاع امن و منظم است و هیچ دلیلی برای نگرانی بینالمللی درباره آن وجود ندارد، زیرا این مسیر از سوی یمن و حوثیها با هیچ خطری مواجه نیست.
هانا پورتر گفت: تا زمانی که حوثیها کشتیرانی بینالمللی را هدف قرار ندهند، ممکن است بتوانند از این وضعیت عبور کنند، زیرا آمریکا نمیخواهد وارد این درگیری شود.
ریاض که با واکنشی نهچندان گرم از سوی متحدان خود مواجه شده است، احتمالا تلاش خواهد کرد تا حد امکان دامنه درگیری را به یک جنگ داخلی میان طرفهای یمنی محدود نگه دارد.
یک مقام ارشد پیشین امنیت ملی آمریکا که در جریان گفتوگوهای اخیر قرار دارد، به المانیتور گفت: سعودیها همچنان خودشان این مسئله را مدیریت خواهند کرد.
نیروی هوایی سلطنتی عربستان ممکن است حملات جدیدی را علیه مواضع حوثیها در جزیره پریم انجام دهد؛ جزیرهای آتشفشانی و تقریبا بدون پوشش طبیعی که در شمال تنگه بابالمندب قرار دارد. هدف از چنین حملاتی میتواند ایجاد اختلال در تلاش حوثیها برای انجام حملات موشکی علیه کشتیهای عبوری باشد.
عربستان روی کاغذ نیروی هوایی قدرتمندی در اختیار دارد و بیش از ۲۱۰ فروند جنگنده از خانواده اف۱۵ ساخت آمریکا در اختیار این کشور است. با این حال، توانایی خلبانان سعودی و هماهنگی میان نیروی هوایی و سامانههای تعیین اهداف برای حملات هوا به زمین، محدود است.
کارزار هفتساله بمباران هوایی عربستان در گذشته نیز نتوانست پیشرویهای زمینی حوثیها را متوقف کند؛ آن هم در شرایطی که آمریکا از عملیات عربستان با سوخترسانی هوایی و کمکهای اطلاعاتی و تعیین اهداف پشتیبانی میکرد.
جو بایدن، رئیسجمهور پیشین آمریکا، در سال ۲۰۲۱ و در یکی از نخستین تصمیمهای سیاست خارجی خود، حمایت اطلاعاتی و کمکهای تعیین اهداف نظامی آمریکا از عربستان را لغو کرد. این تصمیم در واکنش به مخالفتهایی اتخاذ شد که متحدان دموکرات بایدن در کنگره بر مبنای قانون اختیارات جنگی مطرح کرده بودند.
اگر ریاض بمباران گسترده مواضع حوثیها در اطراف المخا را آغاز کند، این اقدام میتواند حمایت از نیروهای طرفدار دولت را بیش از پیش تضعیف کند و در عین حال باعث شود حوثیها حملات موشکهای بالستیک بیشتری را به سمت مراکز شهری عربستان انجام دهند.
عربستان هماکنون برای مقابله با حملات پهپادی از شمال خلیج فارس با مشکل مواجه است؛ حملاتی که توسط شبهنظامیان در عراق انجام میشود.
از نظر تاکتیکی، بهترین امید ریاض در کوتاهمدت این است که حوثیها همچنان ذخایر ارزشمند مهمات هدایتشونده دقیق خود را در داخل یمن و علیه دیگر نیروهای یمنی مصرف کنند.
مقام ارشد پیشین آمریکایی درباره موضع کنونی واشنگتن گفت: ورود مستقیم آمریکا به این درگیری در شرایط فعلی باعث میشود موشکهای بیشتری از سوی حوثیها به سمت عربستان شلیک شود.
