احتمال میانجیگری سازمان ملل میان ایران و آمریکا قوت گرفت؟/ قنادباشی: احتمال درگیری قبل از انتخابات صفر است/ با حتمی نشان دادن جنگ می خواهند از ما امتیاز بگیرند
به گزارش اقتصادنیوز به نقل از ایلنا، جعفر قنادباشی، کارشناس مسائل بین‌الملل درباره سفر آنتونیو گوترش، دبیرکل سازمان ملل متحد، به پاکستان و دیدار با مقامات این کشور و همچنین احتمال پررنگ‌تر شدن نقش سازمان ملل در میانجیگری میان ایران و آمریکا، اظهار کرد: به نظر من این سفر بیشتر به دو موضوع برمی‌گردد؛ یکی پاکستان که می‌خواهد از مسائل و تحولات منطقه، وجهه و پرستیژ بهتری پیدا کند و دیگری سازمان ملل که در شرایط فعلی، مهم‌ترین چالش جهانی یا به عبارتی مهم‌ترین مسئله‌ای که ذهن‌ها را در عرصه بین‌المللی به خود مشغول کرده، مسئله منطقه ما و اتفاقاتی است که در آن روی می‌دهد.
وی افزود: به نظر می‌رسد دبیرکل سازمان ملل در اینجا احساس می‌کند که حضور و رفت‌وآمد او نشان‌دهنده این است که سازمان ملل در این عرصه هم فعال است؛ وگرنه به طور کلی نه سازمان ملل توانایی حل این مسئله را دارد و نه عزم آن را. سازمان ملل در شرایط حاضر واقعاً عزم اینکه یک مسئله را حل‌وفصل کند، ندارد و همچنین توانایی آن را هم ندارد.
قنادباشی ادامه داد: در گذشته ثابت شده که متأسفانه عمدتاً سازمان ملل همسو با جریان‌های قدرت عمل کرده است. با این همه، آقای گوترش در کارنامه خود نکات مثبتی دارد و نشان داده که در بعضی جاها نسبت به برخی اقداماتی که آمریکایی‌ها انجام می‌دهند، نگران است. در بعضی موارد هم مواضع خوبی نسبت به جنایات آمریکا و در ضدیت با آمریکا گرفته و از این نظر، آقای گوترش خیلی مورد انتقاد نیست.
وی تصریح کرد: اما از این نظر که مجموعه سازمانی که او رهبری آن را بر عهده دارد، توانایی حل مسئله را داشته باشد، این‌گونه نیست. بنابراین می‌توان گفت سفری انجام می‌شود و پیرامون آن طبیعتاً خبرهایی منتشر خواهد شد، اما هیچ‌کدام از این موارد نشان‌دهنده تغییر جریان‌های بین‌المللی یا تغییر شرایط نخواهد بود. هیچ تحولی ایجاد نخواهد شد و کسی انتظار ندارد که با سفر آقای گوترش به منطقه، تحول خاصی ایجاد شود یا حتی تغییر در مسئولیت‌های میانجیگری در اینجا صورت بگیرد.
این کارشناس مسائل بین‌الملل خاطرنشان کرد: پاکستان در مقطع اخیر شاید بیشترین فعالیت دیپلماتیک را داشته و احساس کرده که این فعالیت‌ها می‌تواند جایگاه پاکستان را در عرصه روابط ارتقا دهد. بنابراین طبیعی است که از سفر گوترش به این منطقه استقبال کند و این سفر هم در همین راستا قابل ارزیابی است.
قنادباشی درباره نقش قطر در میانجیگری و رایزنی‌های منطقه‌ای هم گفت: ما مسائل دوجانبه‌ای داریم که مربوط به مسائل سابق و قبل از بحران است و این مسائل دوجانبه به اندازه خود اهمیت دارد. رفت‌وآمدها هم بخشی از رفتار طبیعی کشورهاست. اگر بحران وجود نداشت، طبیعتاً این رفت‌وآمدها، به‌خصوص سفر وزیر کشور، به مسائل امنیتی منطقه‌ای و موضوعاتی مانند قاچاق برمی‌گشت.
وی افزود: اما چیزی که مربوط به مذاکرات می‌شود، اکنون در اشل و چارچوب بزرگ‌تری مطرح است. ما به‌طور نیمه‌مستقیم در آمریکا مذاکراتی داشته‌ایم البته الان کشورهای میانجی امیدی ندارند که در این معادلات نقش‌آفرینی کنند.
قنادباشی با اشاره به جایگاه قطر در تحولات منطقه، اظهار کرد: قطر با توجه به وجهه‌ای که در میان بخشی از ملت‌های اسلامی دارد، به دلیل حمایت‌هایی که از حماس کرده و همچنین مواضع متفاوتی که نسبت به عربستان و دیگران داشته، از این نظر شرایط متفاوتی دارد و نگاه ایران به قطر هم کاملاً متفاوت از برخی کشورهای دیگر است.
وی ادامه داد: اما اینکه بخواهیم بگوییم دورنمای تحولات منطقه از مسیر نقش‌آفرینی قطر خواهد بود، این‌طور نیست. تحولات منطقه سیر دیگری پیدا کرده است. البته قطری‌ها از این وضعیت زیان می‌بینند؛ از بسته بودن تنگه هرمز و از تنش‌ها متضرر می‌شوند و این را ما می‌دانیم.
این کارشناس مسائل بین‌الملل خاطرنشان کرد: طبیعتاً تسهیلاتی به طور کلی برای آنها، متفاوت با دیگر کشورها، در تنگه هرمز فراهم می‌شود. بنابراین این مسئله مهمی است که آنها علاقه‌مند هستند نگاه ما نسبت به عبور و مرور کشتی‌های نفتی و کشتی هایی که به قطر می‌رود متفاوت باشد، این انتظاری است که قطری‌ها به خاطر مواضع متفاوتشان از ما دارند.
قنادباشی گفت: ایران می‌داند که همه این کشورها نگران شعله‌ور شدن جنگ هستند. به دلیل این نگرانی، ما می‌خواهیم به کشورها اطمینان دهیم که ما با این کشورها مشکلی نداریم.
وی افزود: مسئله، پایگاه‌هایی است که در این کشورها وجود دارد و از طریق این پایگاه‌ها به ما حمله می‌شود. ما این اطمینان را به آنها داده‌ایم و آنها هم اطلاع دارند که ما نمی‌خواهیم امنیت آنها خدشه‌دار شود. اما وقتی بنا باشد از فضای آنها و امکاناتی که در اختیار دارند و پایگاه‌های آمریکایی که در آنجا وجود دارد، علیه ما استفاده شود، ناگزیر این نگرانی که دارند، نگرانی درستی است.
قنادباشی ادامه داد: کشورها مسلماً ناگزیر از ترکش‌های این درگیری هستند و اگر اتفاق بیفتد، مشمول خواهند شد. بنابراین به نظرم این مذاکرات، مذاکرات عمده‌ای نیست و خیلی مورد توجه قرار نمی‌گیرد و تغییراتی در جریان‌ها ایجاد نخواهد کرد. در مجموع، مذاکراتی است که باید از آن به‌طور معمول یاد کرد و عنوان معمولی برای آن در نظر گرفت، نه یک اتفاق فوق‌العاده یا اضطراری.
وی درباره احتمال شعله‌ور شدن مجدد جنگ در منطقه با توجه به نزدیک شدن به انتخابات آمریکا و تحرکات اخیر مقامات اسرائیلی در منطقه هم گفت: به نظر من در مقطع حاضر، یعنی یکی دو هفته آینده و قبل از انتخابات، آنها از طریق نمایش حتمی بودن جنگ می‌خواهند امتیازاتی از ما بگیرند و از این امتیازات به نفع خودشان در انتخابات بهره‌برداری کنند.
این کارشناس مسائل بین‌الملل افزود: آنها از این امتیازات برای کاهش قیمت نفت، بازگشایی تنگه هرمز و در واقع به نفع خودشان در انتخابات استفاده خواهند کرد. بنابراین همه امکانات را به کار گرفته‌اند تا یک جنگ حتمی را علیه ما، جدی و خطرناک جلوه دهند و از ما امتیاز بگیرند.
وی تصریح کرد: در حال حاضر به فکر حمله علیه ایران نیستند، چون واقعاً نمی‌توانند نتایج آن را پیش‌بینی کنند. در هیچ عرصه‌ای تبعات آن را نمی‌توانند پیش‌بینی کنند و نگران هستند که هرگونه جنگ موجب بدتر شدن شرایط شود؛ تنگه هرمز بسته بماند، مشکلات بیشتری پیش بیاید، قیمت نفت بالاتر برود و سربازان آمریکایی کشته شوند.
قنادباشی ادامه داد: آمریکایی‌ها نگرانی‌های متعددی دارند که آنها را از ورود به جنگ جدید، به‌خصوص قبل از انتخابات، بازمی‌دارد؛ اما علاقه‌مند هستند که این احساس در ایرانی‌ها ایجاد شود که جنگ حتمی است و هر آن امکان دارد اتفاق بیفتد تا فشارها علیه اقتصاد ما افزایش پیدا کند. این خواست آنهاست.
وی تأکید کرد: بنابراین الان نباید به نظر من منتظر جنگ باشیم، بلکه باید منتظر جریانات تبلیغاتی و رسانه‌ای باشیم که اوضاع را از نظر اقتصادی بدتر نشان دهند و برخی مسائل را بزرگنمایی کنند.
قنادباشی در پاسخ به این پرسش که آیا در شرایط فعلی نباید انتظار جنگ را داشت و آیا باید صرفاً منتظر ادامه محاصره و تحریم‌ها بود، گفت: تا قبل از انتخابات نه، مگر اینکه آنها احساس کنند ما در یک زمینه غفلت کرده‌ایم و از حالت آماده‌باش خارج شده‌ایم.
وی افزود: اگر کشور در حالت آماده‌باش باشد، که الان هست؛ چه در سطح مردم و خیابان‌ها، چه در سطح نظامی و چه در عرصه سیاسی و حرکت‌های اقتصادی کشور هم به صورت متناسب با شرایط جنگ اداره شود، طبیعتاً آنها جنگ نخواهند کرد و احتمال آن قبل از انتخابات صفر است.
این کارشناس مسائل بین‌الملل درباره احتمال اقدام نظامی اسرائیل علیه ایران پیش از انتخابات آمریکا هم اظهار کرد: اسرائیل بدون اجازه آمریکا در واقع وارد جنگ نخواهد شد. اسرائیل و آمریکا این بار کوشش می‌کنند که شروع‌کننده نباشند یا بعد از انتخابات وارد عمل شوند و یا همزمان با آمریکایی‌ها اقدام کنند.
وی خاطرنشان کرد: اسرائیلی‌ها این بار تنها به میدان نخواهند آمد، چون می‌دانند واکنش‌هایی که می‌گیرند، می‌تواند بسیار شدید و مخرب باشد.
