ادعای جنجالی نیویورکتایمز درباره ارتباط سدهای ایران با شهرهای موشکی | کاوه مدنی: نزدیکی سدها به تأسیسات نظامی سند نیست | رضا نصری: گزارش نیویورک تایمز همدستی در جنایات جنگی است
به گزارش اقتصادنیوز به نقل از عصرایران، نیویورک تایمز در گزارشی مغرضانه دلیل عجیبی برای ساخت سدهای ایران عنوان کرد و کارکرد برخی از آنها را حمایت از صنایع نظامی (تامین آب و برق) عنوان کرد. برخیها اعتقاد دارند این ادعای هدفدار برای توجیه حملات احتمالی به زیرساخت های ایران منتشر شده است.
سایت رویداد ۲۴ در این باره نوشت: اریکا سولومون، رئیس دفتر نیویورک تایمز در امور ایران و عراق با همکاری صنم ماحوزی (روزنامهنگار ایرانی) در یادداشتی مدعی است که فعالان محیطزیست مدتهاست از گسترش چشمگیر سدها و پروژههای انتقال آب، از جمله خطوط لوله و تونلها، در سراسر ایران شگفتزدهاند؛ بهویژه در مناطقی که ظاهراً نیازی به چنین تأسیساتی نداشتهاند.
این رسانه مدعی است که اکنون برخی تحلیلگران معتقدند پس از حملات هوایی آمریکا و اسرائیل به سایتهای مخفی موشکی ایران در سال جاری، ممکن است پاسخ این معما را یافته باشند؛ زیرا بسیاری از این حملات در همان مناطقی رخ دادهاند که پروژههای آبی در آنها ساخته شده است. این تحلیلگران به این نتیجه رسیدهاند که احتمال دارد پروژههای آبی با هدف پشتیبانی از توسعه توان نظامی ایران اجرا شده باشند.
نیویورک تایمز مدعی شده با توجه به محرمانه بودن برنامه موشکی ایران، هرگونه ارتباط میان این برنامه و طرح بلندپروازانه و چند دههای توسعه زیرساختهای آبی کشور همچنان در حد گمانهزنی است. با این حال، برخی کارشناسان شواهد موجود را بسیار قابلتوجه میدانند.
این رسانه به یک گزارش هم اشاره کرده و می گوید: نیما شکری، متخصص امنیت آب، به همراه تیم تحقیقاتی خود در دانشگاه صنعتی هامبورگ آلمان، سالها تعداد غیرمعمول سدهای ساختهشده در سراسر ایران را بررسی کرده است. بر اساس یافتههای آنان، دستکم ۵۳۳ سد در ایران وجود دارد؛ رقمی که این کشور را در زمره کشورهای دارای بیشترین تعداد سد در منطقه قرار میدهد.
او گفت: «این موضوع همیشه برای من معما بود. چرا آنها اینهمه سد میساختند؟»
نیویورک تایمز مدعی شده بهار امسال، شکری هنگام مرور اخبار مربوط به جنگ در کشور زادگاهش، با نقشهای مواجه شد که محل حملات هوایی به سایتهای مخفی و مشکوک موشکی ایران را نشان میداد. الگوی پراکندگی این حملات، که به شکل نیمدایرهای از شمال تا جنوب امتداد داشت، تقریباً با نقشهای که او از محل سدهای ایران تهیه کرده بود، مطابقت داشت.
به ادعای شکری، پرسش قدیمی او جای خود را به پرسش تازهای داد: «چرا به نظر میرسد هر جا سدی وجود دارد، در نزدیکی آن حملهای موشکی یا هوایی رخ داده است؟»
این رسانه مدعی است که هفت کارشناس حوزه آب و مسائل نظامی که نیویورک تایمز با آنها گفتوگو کرده، معتقدند استقرار تأسیسات نظامی گسترده و پیشرفته در نزدیکی سدها، که میتوانند منابع پایدار آب و برق را تأمین کنند، از نظر منطقی قابل توجیه است.
پروژههای انتقال آب
دنی سیترینوویچ، تحلیلگر پیشین و باسابقه مسائل ایران در سازمان اطلاعات نظامی اسرائیل، معتقد است چنین زیرساختهایی به تهران امکان «تداوم عملیاتی» میدهد.
او گفت: «ایران انگیزه قدرتمندی دارد تا اطمینان حاصل کند که مجموعههای موشکی این کشور برای تأمین خدمات ضروری، به زیرساختهای عمومی و سراسری وابسته نباشند.»
سیترینوویچ افزود میتوان بهطور منطقی ارزیابی کرد که «ایران تا اندازهای در زیرساختهای مستقل یا پشتیبان، مانند سدها و پروژههای آبی، برای تأسیسات موشکی خود سرمایهگذاری کرده است».
ایران تأسیسات زیرزمینی خود را «شهرهای موشکی» مینامد؛ مجموعههایی بهشدت مستحکمشده شامل تونلها و فضاهایی که در اعماق کوهستان حفر شدهاند و نهتنها برای نگهداری و پرتاب موشکهای بالستیک دوربرد و پهپادها، بلکه برای تولید آنها نیز استفاده میشوند.
فرزین ندیمی، پژوهشگر ارشد مؤسسه واشنگتن و متخصص امور نظامی ایران، برآورد میکند که دستکم ۳۰ سایت موشکی در سراسر این کشور وجود دارد.
به گفته او، کشورهای بسیار معدودی دارای شبکهای از تأسیسات نظامی زیرزمینی به پیچیدگی و گستردگی شبکه ایران هستند. او کره شمالی را یکی از استثناهای این وضعیت معرفی میکند.
واکنش کاوه مدنی به یک ادعای مغرضانه
کاوه مدنی، مدیر موسسه آب، محیط زیست و سلامت دانشگاه سازمان ملل متحد، از گزارش نیویورکتایمز درباره ارتباط احتمالی برخی سدهای ایران با تاسیسات نظامی انتقاد کرده و آن را روایتی «تقلیلگرایانه و جنجالبرانگیز» توصیف کرده است.
کاوه مدنی در واکنش به این گزارش در شبکه ایکس نوشت: «گمانهزنی، مدرک نیست. نزدیکی مکانی به معنای رابطه علت و معلولی نیست.»
او افزود: «حتی کسانی که به ایران حمله کردند نیز چنین ادعایی درباره ارتباط سدها با موشکها مطرح نکردهاند.»
مدنی این شیوه روایت را «روزنامهنگاری غیرمسئولانه» خواند و هشدار داد که ممکن است پیامدهای خطرناکی برای زیرساختهای غیرنظامی آب داشته باشد.
او در پایان نوشت: «نیویورکتایمز باید بهتر از این عمل کند.»
مشاور محسن رضایی: این گزارش غیرانسانی است
مصطفی نجفی (تحلیلگر سیاسی) هم در واکنش به این گزارش توئیتی را منتشر کرد:
گزارش هدفمند و غیرانسانی نیویورکتایمز درباره احتمال وجود شهرهای موشکی و تأسیسات نظامی در مجاورت پروژههای آبی و سدهای ایران، دستکم دو هدف را دنبال میکند:
۱. مشروعیتزدایی داخلی: القای این گزاره که بخشی از بحران آب کشور، نتیجه اولویتدادن به پروژهها و توانمندیهای نظامی است؛ روایتی با هدف تضعیف سرمایه اجتماعی و ایجاد شکاف میان مردم و ساختار دفاعی کشور، بهویژه پس از تثبیت توان نظامی ایران در پی دو جنگ اخیر.
۲. زمینهسازی برای حمله به زیرساختهای حیاتی کشور: آمادهسازی افکار عمومی بینالمللی و عادیسازی حمله احتمالی به زیرساختهای حیاتی آب، از جمله سدها و تأسیسات آبی، با پیامدهایی فاجعهبار برای غیرنظامیان و هدف قرار دادن امنیت انسانی و ثبات اجتماعی ایران.
این گزارش با تبدیل یک همزمانی و همپوشانی جغرافیایی اثباتنشده به یک فرضیه امنیتی، زمینه طرح این شبهه را فراهم کرده که برخی زیرساختهای غیرنظامی ایران از جمله پروژههای انتقال آب، بخشی از شبکه پشتیبانی نظامی هستند. بدون شک، این چارچوب روایی میتواند در بحثهای آتی درباره ماهیت اهداف نظامی و غیرنظامی و مشروعیت حمله به زیرساختهای حیاتی ایران تأثیرگذار باشد.
بسیار شرمآور است که برخی خبرنگارانی که در ظاهر ایرانی هستند در تهیه این گزارش کثیف برای یک کار کثیف نقش داشتهاند!
وقتی نیویورک تایمز شریک جنایت جنگی میشود
در واکنش به گزارش نیویورک تایمز، رضا نصری، حقوقدان ایرانی ساکن آمریکا، در یادداشتی نوشت:
گزارش اخیر نیویورک تایمز درباره سدهای ایران، تنها یک رسوایی روزنامهنگارانه نیست. آمریکاییها باید آن را هشداری درباره آنچه در دوران ترامپ در حال وقوع است، تلقی کنند.
به شرایطی که در آن به سر میبریم توجه کنید. رئیسجمهور ایالات متحده تهدید کرده است که تمامی نیروگاههای برق ایران «در آتش خواهند سوخت، منفجر خواهند شد و دیگر هرگز قابل استفاده نخواهند بود». وقتی از او درباره ارتکاب جنایات جنگی پرسیدند، گفت «اصلاً» چنین دغدغهای ندارد. وزیر جنگ او نیز اعلام کرده است در این جنگ «هیچ قاعده درگیری احمقانهای» وجود ندارد و صراحتاً گفته است به اسیر جنگی امان داده نخواهد شد. این در حالی است که قانون جنایات جنگی آمریکا مصوب ۱۹۹۶، دقیقاً چنین سیاستی را ممنوع کرده است.
در چنین شرایطی، مطبوعات آزاد باید قدرت را پاسخگو کنند، نه اینکه فهرستی از اهداف غیرقانونی برای بیماران پیش روی آن قرار دهند. آنچه نیویورک تایمز در اینجا انجام داده، همدستی در جنایات جنگی است؛ اقدامی که یادآور یادداشتهای حقوقی جان یو در توجیه شکنجه است. یو مفهوم شکنجه را چنان بازتعریف کرد که امکان اجرای آن فراهم شود؛ نیویورک تایمز نیز در حال بازتعریف سدهاست.
سدها سازههایی هستند که حقوق بینالملل بشردوستانه صراحتاً از آنها حمایت میکند. نیویورک تایمز بمبارانشان را توجیهپذیر جلوه میدهد. در هر دو مورد، تحلیل کارشناسی پیشاپیش عرضه میشود تا پوششی برای ارتکاب عملی ممنوع فراهم کند.
آمریکاییها باید به این معنا بیندیشند که وقتی رئیسجمهورشان آشکارا با مقوله ارتکاب جنایات جنگی بازی میکند، وزیر جنگ، رعایت محدودیتهای قانونی را نشانه ضعف میداند و روزنامه مرجع کشور نیز استدلال لازم را برای این اقدامات فراهم میآورد، چه اتفاقی در حال رخ دادن است.
جنایتهای فجیع بهندرت با یک دستور به امری عادی تبدیل میشوند. عادیسازی آنها از زنجیرهای از واژگان و استدلالها آغاز میشود که آنچه را پیشتر تصورناپذیر بود، معقول و پذیرفتنی جلوه دهد.
قوانین مخاصمات مسلحانه برای حمایت از ایران تدوین نشدهاند. این قوانین از غیرنظامیان در همه جای جهان، از جمله شهروندان آمریکایی، حمایت میکنند. هر استثنایی که امروز بر این قوانین تحمیل شود، فردا به رویهای برای استناد و توجیه اقدامات مشابه تبدیل خواهد شد.