مهمترین فرد اثرگذار بر بازار طلا از نگاه یک تحلیلگر بازارهای جهانی | طلا در مقایسه با دلار، گزینه مناسبتری برای سرمایهگذاری است
به گزارش اقتصادنیوز، علی رضاپور، تحلیلگر بازارهای جهانی در روز دوم همایش «چشم انداز اقتصاد ایران 1405» با اشاره به اینکه در شرایط کنونی طلا میتواند گزینه مناسبتری نسبت به دلار برای سرمایهگذاری باشد، گفت: اگر قرار باشد بخشی از سبد سرمایهگذاری به یک دارایی اختصاص پیدا کند و آن دارایی وارد مسیر صعودی شود، بهتر است طلا انتخاب شود، زیرا علاوه بر تحولات داخلی، سرمایهگذار از رشد قیمت طلای جهانی نیز بهرهمند خواهد شد.
وی با اشاره به تجربهای از یک جلسه مشاوره در اواسط دیماه اظهار کرد: در آن جلسه یکی از مدیران سرمایه معتقد بود با احتمال صلح میان ترامپ و پوتین و پایان جنگ روسیه و اوکراین، قیمت طلا به دلیل کاهش قیمت نفت، افزایش عرضه کالاها و افت تورم کاهش خواهد یافت. با این حال، نه تنها جنگ اوکراین پایان نیافت، بلکه جنگ ایران نیز رخ داد، تنگه هرمز بسته شد و همچنان نیز بسته است، اما با وجود این شرایط، قیمت طلا نسبت به آن مقطع پایینتر قرار دارد؛ در حالی که اوایل سال ۲۰۲۶ قیمت آن حدود ۴۴۰۰ دلار بود.
رضاپور با بیان اینکه برای پیشبینی روند آینده طلا باید رشدهای تاریخی این فلز گرانبها را نیز مورد بررسی قرار داد، افزود: در گذشته و تا پیش از سال ۲۰۱۵، طلا دورههای رشد قابلتوجهی را پشت سر گذاشته است. یکی از این دورهها همزمان با جهش مصنوعی قیمت نقره تا ۵۰ دلار بود که به دلیل معاملات با اهرمهای بسیار بالا و فعالیت برادران هانت رخ داد. آنها حدود ۲۰ درصد از کل نقره، چه در بازار فیزیکی و چه در معاملات فیوچرز، را در اختیار داشتند، اما با تغییر مقررات ناچار شدند موقعیتهای خود را ببندند تا با کالمارجین مواجه نشوند.
وی ادامه داد: طلا نیز در ادامه همان روند رشد قابلتوجهی را تجربه کرد. نقره که در سال ۱۹۸۰ به قیمت ۵۰ دلار رسیده بود، اکنون حدود ۵۷ دلار قیمت دارد؛ به این معنا که تازه پس از سالها به آن سطح بازگشته است.
این تحلیلگر بازارهای جهانی با اشاره به روند تاریخی قیمت طلا گفت: از سال ۲۰۰۲ به بعد نیز شاهد جهش قابلتوجه قیمت طلا بودیم. هرچند در سال ۲۰۰۸ قیمت با افت مواجه شد، اما پس از آن از حدود ۲۰۰ دلار تا ۱۹۲۷ دلار افزایش یافت. با این حال، رشد اخیر طلا از نظر درصدی و میزان چند برابر شدن، به بزرگی جهشهای تاریخی گذشته نیست.
رضاپور در ادامه با رد این دیدگاه که سمت عرضه عامل اصلی رشد قیمت طلاست، اظهار کرد: عرضه جهانی طلا از سال ۲۰۱۰ تا ۲۰۲۳ تغییر محسوسی نداشته و تنها در دو سال اخیر رشد اندکی را تجربه کرده است. بنابراین نوسانات عرضه فیزیکی طلا چندان قابل توجه نیست و عامل اصلی تغییرات قیمت را باید در سمت تقاضا جستوجو کرد.
وی با بیان اینکه تقاضای طلا در چهار بخش دستهبندی میشود، افزود: دادههای مورد استفاده از شورای جهانی طلا و مربوط به سهماهه نخست سال است. یکی از مهمترین بخشهای تقاضا، جواهرات مصرفی است. آمارها نشان میدهد در سال ۲۰۲۵، همزمان با افزایش قیمت طلا، تقاضا برای جواهرات به شدت کاهش یافته است، زیرا افزایش قیمت موجب کاهش قدرت خرید و مصرف خانوارها میشود.
به گفته این تحلیلگر، در مقابل، طی سالهای ۲۰۱۳، ۲۰۱۴ و ۲۰۱۵ که قیمت طلا در پایینترین سطوح حدود ۱۵ سال اخیر قرار داشت، تقاضا برای جواهرات در بالاترین سطح بود؛ موضوعی که نشان میدهد تقاضای جواهرات ارتباط مستقیمی با قیمت طلا دارد.
رضاپور با اشاره به رشد چشمگیر تقاضای سرمایهگذاری تصریح کرد: در سال ۲۰۲۵، تقاضای سرمایهگذاری از حدود هزار تا هزار و ۲۰۰ تن در سالهای قبل، به حدود ۲۲۰۰ تن رسید که رشد بسیار قابل توجهی محسوب میشود.
وی درباره نقش بانکهای مرکزی نیز گفت: این روزها بسیاری از مؤسسات مالی معتقدند خرید طلا توسط بانکهای مرکزی، بهویژه چین، عامل رشد قیمت طلاست. البته پس از جنگ روسیه و اوکراین و مسدود شدن ۳۰۰ میلیارد دلار از داراییهای روسیه، تمایل بانکهای مرکزی برای جایگزین کردن طلا به جای اوراق قرضه آمریکا و دلار به شدت افزایش یافت و این موضوع یکی از عوامل مهم رشد قیمت طلا بود.
این تحلیلگر بازارهای جهانی با مقایسه سه رکن اصلی تقاضای طلا خاطرنشان کرد: در سال ۲۰۲۵، بخش سرمایهگذاری که در نمودار با رنگ بنفش مشخص شده، با اختلاف زیادی از تقاضای جواهرات و خرید بانکهای مرکزی پیشی گرفته است. در همین سال، خرید بانکهای مرکزی نیز از بیش از هزار تن به حدود ۸۵۰ تن کاهش یافته است.
رضاپور با تأکید بر اینکه مهمترین عامل تعیینکننده قیمت طلا رفتار سرمایهگذاران است، اظهار کرد: هر زمان تمایل سرمایهگذاران در سراسر جهان به خرید طلا، اعم از طلای فیزیکی، سکه و سایر ابزارهای سرمایهگذاری، افزایش یافته، قیمت طلا نیز رشد کرده است. در سال گذشته نیز با وجود کاهش خرید بانکهای مرکزی از بیش از هزار تن به حدود ۸۵۰ تن، تقاضای سرمایهگذاری به ۲۲۰۰ تن رسید و همین عامل، نقش اصلی را در رشد قیمت طلا ایفا کرد. در مقابل، تقاضای جواهرات تحت تأثیر افزایش قیمت کاهش یافت.
وی با مقایسه روند قیمت و تقاضا در سالهای مختلف گفت: در سالهای ۲۰۱۰، ۲۰۱۱ و ۲۰۱۲ که قیمت طلا رکوردهای تاریخی ثبت کرده بود، تقاضای سرمایهگذاری نیز افزایش یافته بود. پس از آن، حدود چهار سال روند نزولی قیمت با کاهش تمایل سرمایهگذاران همراه شد. اما از حدود سال ۲۰۲۴ به بعد، دوباره تقاضای سرمایهگذاری به شدت افزایش یافته و حدود ۵۰۰ تن خرید جدید در بازار ثبت شده است؛ روندی که همزمان با رشد قیمت طلا بوده و نشان میدهد افزایش تقاضای سرمایهگذاری همچنان مهمترین محرک قیمت این فلز گرانبهاست.
رضاپور با اشاره به اینکه طلا برای ادامه روند صعودی خود به محرکهای قوی نیاز دارد، گفت: حدود دو ماه پیش، هم در صفحه شخصی خود در توییتر و هم در اکوایران و برنامه مارکت تایمز، به این موضوع اشاره کردم که طلا برای ادامه رشد خود به دلایل بسیار موجهی نیاز دارد و اکنون آن فضای قبلی دیگر وجود ندارد.
وی درباره علت این موضوع اظهار کرد: دلیل آن این است که اعضای بانک مرکزی آمریکا و سایر بانکهای مرکزی، حتی با وجود کاهش قیمت نفت، اعلام کردهاند که همچنان سیاستهای مقابله با تورم را ادامه خواهند داد. بنابراین این سؤال مطرح میشود که اگر تورم آمریکا ناشی از قیمت نفت نیست، منشأ آن چیست؟
رضاپور ادامه داد: یکی از عوامل اصلی، سرمایهگذاری گسترده در حوزه هوش مصنوعی است. مؤسسات مختلف روی این موضوع کار کردهاند و دادههای آن نیز موجود است. به واسطه سرمایهگذاری بسیار سنگین در حوزه هوش مصنوعی، قیمت برخی تجهیزات مورد نیاز مراکز داده که مصرف بالایی دارند، افزایش چشمگیری پیدا کرده است. مهمترین این تجهیزات، حافظهها (Memory) و تراشهها (Chip) هستند که علاوه بر مراکز داده، در تلفنهای همراه و صنعت بازیهای رایانهای نیز استفاده میشوند و قیمت آنها طی شش ماه گذشته حدود ۱۰ برابر شده است.
وی افزود: به همین دلیل، شرکت سامسونگ در گزارش درآمدی خود از فروش ۱۱۲ میلیارد دلاری در یک دوره سهماهه خبر داد؛ رقمی که اگر نفت روزانه ۲۰ میلیون بشکه از تنگه هرمز با قیمت ۶۰ دلار عبور کند، تقریباً معادل درآمد این شرکت خواهد بود. همین موضوع موجب شده است شرکتهایی مانند اپل و سایر شرکتهای مرتبط با این صنعت نیز با افزایش قیمت محصولات و خدمات خود مواجه شوند.
این تحلیلگر بازارهای جهانی با بیان اینکه تورم ناشی از توسعه هوش مصنوعی اکنون از تورم ناشی از انرژی مهمتر شده است، گفت: تقاضای ایجادشده در حوزه هوش مصنوعی، بیش از بخش انرژی در تورم مورد توجه بانک مرکزی آمریکا نقش دارد. به همین دلیل، با وجود کاهش قیمت نفت، همچنان زمینه برای اجرای سیاستهای پولی انقباضی در آمریکا وجود دارد.
رضاپور با اشاره به برخی تحلیلهای رایج در رسانهها اظهار کرد: معمولاً در رسانهها گفته میشود چون چین در حال خرید طلاست، قیمت طلا افزایش پیدا میکند یا شاخص دلار عامل اصلی تعیینکننده قیمت طلاست، اما نمیتوان تنها با این متغیرها مسیر آینده طلا را تحلیل کرد. شرایط اقتصادی، از جمله تورم، رشد اقتصادی و مهمتر از همه تصمیم سیاستگذار پولی، نقش تعیینکنندهای در بازار طلا دارند.
وی ادامه داد: اگر شرایطی مانند تورم سال ۲۰۲۰ تکرار شود، اما فدرال رزرو یا سایر بانکهای مرکزی جهان به دلیل حمایت از اشتغال، سیاستهای مقابله با تورم را اجرا نکنند، در آن صورت قیمت طلا میتواند رشد بسیار شدیدی را تجربه کند. بنابراین، علاوه بر بررسی دادههای اقتصادی، باید دید سیاستگذار پولی بر اساس این دادهها چه تصمیمی اتخاذ خواهد کرد که در این میان، تصمیمات بانک مرکزی آمریکا از اهمیت بیشتری برخوردار است.
این تحلیلگر بازارهای جهانی تأکید کرد: در شرایط فعلی، با وجود کاهش قیمت نفت، تصمیم فدرال رزرو همچنان مبارزه با تورم است و همین موضوع یکی از مهمترین عوامل اثرگذار بر بازار طلا محسوب میشود.
رضاپور در ادامه با اشاره به ریسکهای ناشی از سرمایهگذاری در حوزه هوش مصنوعی گفت: حجم سرمایهگذاری در این بخش به اندازهای افزایش یافته که ارقام آن بسیار بزرگ است. برای نمونه، امسال قرار است حدود ۷۰۰ میلیارد دلار و سال آینده حدود ۹۰۰ میلیارد دلار در این حوزه سرمایهگذاری شود و در مجموع پیشبینی میشود تا سالهای آینده حدود ۵.۵ تریلیون دلار سرمایه از طریق بازارهای مالی و انتشار اوراق به حوزه هوش مصنوعی اختصاص یابد.
وی افزود: نگرانیهایی درباره بازگشت سرمایه این پروژهها وجود دارد و این موضوع ممکن است ریسکهایی را برای سیستم مالی ایجاد کند. اگر بازار سهام آمریکا با کاهش قیمت مواجه شود، احتمال دارد طلا نیز همراه با آن کاهش پیدا کند.
این تحلیلگر بازارهای جهانی در پایان خاطرنشان کرد: با توجه به کاهش نقدینگی در سیستم مالی، نگرانیها نسبت به سرمایهگذاریهای گسترده در حوزه هوش مصنوعی و همچنین احتمال ادامه سیاستهای پولی انقباضی از سوی فدرال رزرو، در افق ششماهه نمیتوان انتظار رشد بسیار بزرگی برای قیمت طلا داشت؛ مگر اینکه در این مدت اتفاق پیشبینینشدهای رخ دهد؛ برای مثال، فدرال رزرو تصمیم به کاهش نرخ بهره بگیرد یا تحول مهم دیگری در اقتصاد جهانی ایجاد شود. در چنین شرایطی لازم است سرمایهگذاران بهصورت مستمر اخبار را دنبال و بر اساس تحولات جدید تصمیمگیری کنند.
وی تأکید کرد: در شرایط فعلی، مهمترین فرد اثرگذار بر بازار طلا «وارش»، رئیس جدید فدرال رزرو است که تغییرات مهمی نیز در رویکرد سیاستگذاری پولی ایجاد کرده است.
