دلایل سقوط قیمت طلا و ارز و صعود بورس | سعدوندی: مدیریت دولت بر بازارها در بلندمدت دشوار است
به گزارش اقتصادنیوز، در هفتههای اخیر همزمان با کاهش نسبی تنشهای سیاسی و افزایش گمانهزنیها درباره احتمال از سرگیری مذاکرات و حرکت به سمت تفاهم میان ایران و آمریکا، بازارهای دارایی نیز وارد فاز تازهای از انتظار و احتیاط شدهاند.
بورس تهران پس از دورهای تعطیلی با رشد نسبی همراه شده، نرخ ارز و طلا تا حدودی عقبنشینی کردهاند و بازارهای خودرو و مسکن نیز در وضعیتی قرار گرفتهاند که نه میتوان از رونق آنها سخن گفت و نه از رکود قطعی. در چنین شرایطی، مهمترین پرسش فعالان اقتصادی و سرمایهگذاران این است که در صورت تداوم روند کاهش تنشها، آینده بازارهای مختلف به چه سمتوسویی خواهد رفت و کدام بازار بیشترین تأثیر را از تحولات سیاسی خواهد پذیرفت.
در این میان، بسیاری از اقتصاددانان معتقدند که واکنش بازارها تنها به موضوع توافق یا عدم توافق محدود نمیشود و متغیرهای دیگری همچون کیفیت توافق احتمالی، وضعیت بودجه دولت، چشمانداز تورم، نرخ ارز، شرایط تجارت خارجی و میزان نااطمینانی حاکم بر اقتصاد نیز در تعیین مسیر بازارها نقش تعیینکننده دارند.
علی سعدوندی، اقتصاددان، در گفتوگو با اقتصادنیوز ضمن بررسی چشمانداز بورس، ارز، طلا، خودرو و مسکن، بر این نکته تأکید کرد که اقتصاد ایران همچنان در فضایی مملو از ابهام قرار دارد و قضاوت درباره برندگان و بازندگان بازارها در شرایط کنونی نیازمند احتیاط بیشتری است.
سعدوندی، در ارزیابی واکنش بازارها به نشانههای کاهش تنشهای سیاسی و احتمال حرکت به سمت تفاهم، اظهار کرد: پیش از هر چیز باید مشخص شود اساساً توافقی حاصل خواهد شد یا خیر و کیفیت این توافق چگونه خواهد بود.
او گفت: هنوز مشخص نیست که توافقی انجام میشود یا نه. همچنین کیفیت توافق نیز اهمیت زیادی دارد. ممکن است صرفاً حفظ وضع موجود باشد، ممکن است گشایشی ایجاد کند یا حتی در سناریوی بدبینانه دوباره شاهد تشدید تنشها و جنگ باشیم. همه این سناریوها میتوانند بر رفتار بازارها اثرگذار باشند.
سعدوندی با اشاره به وضعیت فعلی بازارها افزود: آنچه اکنون مشاهده میشود تا حد زیادی ناشی از مدیریت دولت در بازارهاست. این نوع مدیریت در کوتاهمدت ممکن است موفق باشد، اما در بلندمدت استمرار آن دشوار خواهد بود. به عنوان نمونه، بازار سهام پس از بازگشایی به خوبی مدیریت شد و این موضوع میتواند در بازهای یک یا دو هفتهای یا حتی یکماهه موفقیتآمیز باشد، اما اینکه آیا این روند در بلندمدت نیز ادامه پیدا خواهد کرد یا نه، مسئلهای است که باید مورد توجه قرار گیرد.
به طور معمول بازار ارز و طلا در خردادماه یکی از ضعیفترین دورههای خود را تجربه میکند
وی درباره بازار ارز و طلا نیز گفت: در حال حاضر این بازارها روندی نزولی دارند، اما نمیتوان تمام این تحولات را به موضوع تفاهم یا توافق نسبت داد. عوامل دیگری نیز در این میان نقش دارند. به طور معمول بازار ارز و طلا در خردادماه یکی از ضعیفترین دورههای خود را تجربه میکند و در ماههای پایانی سال با افزایش تقاضا مواجه میشود. بنابراین بخشی از شرایط فعلی میتواند ناشی از الگوهای فصلی باشد.
این اقتصاددان توضیح داد: خردادماه همزمان با آغاز فصل مجامع شرکتهای بورسی است و در بسیاری از سالها بخشی از نقدینگی به سمت بازار سهام حرکت میکند. همچنین موضوع پرداخت مالیات و ذخیره منابع مالی در حساب شرکتها نیز در این مقطع زمانی اثرگذار است. از سوی دیگر، در برخی ماههای سال به دلیل افزایش سفرها یا رشد واردات، تقاضا برای ارز افزایش مییابد. به همین دلیل معمولاً در خردادماه مدیریت بازار ارز و طلا آسانتر است؛ موضوعی که در سالهای گذشته نیز مشاهده شده است.
سعدوندی با اشاره به سطح بالای نااطمینانی در اقتصاد ایران اظهار کرد: اکنون در شرایط ابهام شدیدی قرار داریم و برای قضاوت درباره آینده بازارها باید منتظر ماند و دید. هنوز مشخص نیست افرادی که به بازار سهام اعتماد کردهاند در نهایت برنده خواهند بود یا خیر.
وی درباره بازار خودرو نیز گفت: بازار خودرو واکنش شدیدی به تحولات اخیر نشان داده است، اما همچنان اطلاعات ما درباره وضعیت این بازار کامل نیست. همانطور که درباره بازار سهام هنوز ابعاد خسارتهای واردشده به صنایع در جریان جنگ و همچنین آثار اقتصادی محدودیتهای اینترنت به طور کامل مشخص نشده، در بازار خودرو نیز چشمانداز روشنی وجود ندارد.
او افزود: قیمت خودروها به سطوح بالایی رسیده و فاصله قابلتوجهی با قدرت خرید خانوارها پیدا کرده است. در صورت ثبات بازار ارز، انتظار میرفت بازار خودرو نیز به نوعی ثبات برسد، اما در ماههای آینده مشخص خواهد شد که کشور چه میزان امکان واردات خودرو و چه میزان ظرفیت تولید داخلی خواهد داشت و بر همین اساس مسیر بازار روشنتر میشود.
رشد قیمت در بازار مسکن تا حدی طبیعی به نظر میرسد/ بسیاری از فروشندگان به دلیل ابهامات موجود از بازار خارج شدهاند
این اقتصاددان درباره بازار مسکن نیز اظهار کرد: بازار مسکن در سالهای گذشته از تورم عقب مانده و بنابراین رشد قیمت در این بازار تا حدی طبیعی به نظر میرسد. با این حال پرسش اصلی این است که آیا مسکن میتواند از نرخ تورم و سایر بازارها پیشی بگیرد یا خیر.
سعدوندی ادامه داد: هنوز مشخص نیست که موج جدیدی از افزایش شدید قیمت مسکن در سال جاری رخ خواهد داد یا در سالهای آینده. در حال حاضر بازار مسکن نیز با نااطمینانی روبهروست. فاصله میان قیمتهای مورد نظر خریداران و فروشندگان زیاد شده، رونق قابلتوجهی در معاملات دیده نمیشود و بسیاری از فروشندگان به دلیل ابهامات موجود از بازار خارج شدهاند. در مقابل، برخی فروشندگان نیز قیمتهای پیشنهادی خود را به شکل قابلتوجهی افزایش دادهاند. بنابراین باید منتظر ماند و دید بازار در نهایت به چه نقطه تعادلی خواهد رسید.
وی تأکید کرد: تقریباً تمام بازارها در شرایط ابهام قرار دارند و افرادی که ریسکپذیری بیشتری دارند ممکن است بتوانند از این شرایط بهرهمند شوند، اما باید توجه داشت که شرایط میتواند به سرعت در هر یک از بازارها تغییر جهت دهد.
تغییرات نرخ ارز نسبت به گذشته اثر کمتری بر برخی متغیرهای اقتصادی دارد
سعدوندی در بخش دیگری از سخنان خود درباره تأثیرپذیری اقتصاد ایران از تحولات جهانی گفت: بعید است که تأثیرپذیری اقتصاد ایران از بازارهای جهانی کاهش یافته باشد، اما واقعیت این است که اقتصاد ایران در چهار دهه گذشته از یک اقتصاد نسبتاً باز به اقتصادی بستهتر تبدیل شده است.
او توضیح داد: نسبت مجموع صادرات و واردات به تولید ملی در این سالها روندی نزولی داشته و این موضوع به معنای کاهش نقش تجارت خارجی در ثبات اقتصاد کلان است. همچنین میتوان گفت تغییرات نرخ ارز نسبت به گذشته اثر کمتری بر برخی متغیرهای اقتصادی دارد، هرچند اگر افزایش نرخ ارز بسیار شدید باشد، همچنان آثار خود را بر اقتصاد خواهد گذاشت.
این اقتصاددان در پایان خاطرنشان کرد: اگر اثر یک افزایش ۱۰ درصدی نرخ ارز را با سه دهه قبل مقایسه کنیم، ممکن است امروز شدت تأثیر آن کمتر از گذشته باشد، اما این به معنای بیاثر شدن نرخ ارز بر اقتصاد ایران نیست.
